Камчиев Салимберди Худайбердиевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
“Эстетик тарбия асосида бўлажак ўқитувчиларнинг соғлом турмуш тарзини ривожлантириш методикаси”, 13.00.02 – Таълим тарбия назарияси ва методикаси
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2025.1.PhD/Ped9238
Илмий раҳбар: Халимова Машрабой Вахидовна, психология фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилаётган муассаса номи: Андижон давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат педагогика институти, PhD.03/05.05.2023.Ped.166.01 рақамли Илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
III. Тадқиқотнинг мақсади эстетик тарбия асосида бўлажак ўқитувчиларнинг соғлом турмуш тарзини ривожлантиришнинг ижтимоий педагогик моделини ишлаб чиқиш, ривожлантиришнинг ташкилий-педагогик асосларини такомиллаштиришдан иборат.
IV. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
талабаларнинг жисмоний ҳолатини нормаллаштирувчи педагогик усуллар ҳаракат фаолиятининг тезлик, ритм, мувозанат, координация каби компонентларини бошқарадиган марказий нерв тизими “динамик стереотип”ига таъсир этувчи психофизиологик эстетика элементларини мавзулар мазмунига мос кетма-кет ҳаракатланувчи дизайнлаш асосида трансформациялашга кўра такомиллаштирилган.
бўлажак ўқитувчиларда жисмоний фаолликни ривожлантиришнинг методик ва дидактик таъминоти эмоционал барқарорлик, стрессга чидамлилик, мотивацион фаолликни шакллантирувчи визуал релаксацион эстетик элементларни амалий машғулотларни мувозанатлашган қисмига бир-бирини тўлдирувчи сифатида киритиш асосида оптималлаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларда руҳий-жисмоний фаолликни ривожлантирувчи педагогик усуллар ҳаракат фаолияти ва визуал мотивацион мулоқотни шакллантирувчи “эстетик идрок индекслари” билан модификацион когнитив алоқадорлик шаклида интеграциялашга кўра такомиллаштирилган;
талабаларда соғлом турмуш тарзини ривожлантиришга қаратилган педагогик технологиялар жисмоний ҳаракатлар компонентларига эстетик-ҳаракатли индикаторга кўра тана аъзолари мувозанатини барқарорлаштирувчи хусусиятли муаллифлик – “Соғломлаштирувчи нафас олиш технологияси”ни ҳар бир дарс мазмунига тезкор-амалий ва ўзаро боғлиқлик шаклида уйғунлаштирган ҳолда киритиш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Эстетик тарбия асосида бўлажак ўқитувчиларнинг соғлом турмуш тарзини ривожлантириш бўйича олиб борилган илмий тадқиқот натижалари:
талабаларнинг жисмоний ҳолатини нормаллаштирувчи педагогик усуллар ҳаракат фаолиятининг тезлик, ритм, мувозанат, координация каби компонентларини бошқарадиган марказий нерв тизими “динамик стереотип”ига таъсир этувчи психофизиологик эстетика элементларини мавзулар мазмунига мос кетма-кет ҳаракатланувчи дизайнлашга доир таклифлардан бўлажак ўқитувчилар учун Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги томонидан 2022 – 2023 – йилларда бажарилган И – 203 – 4 рақамли “Мамлакатимизда миллатлар аро муносабатларни янада ривожлантириш ва уйғунлаштириш номли фундаментал лойиҳа яратишда фойдаланилган (Ўзбекистон Републикаси Маданият вазирлиги 2025 – йил 4 – февралдаги 869 – сонли буйруғи И – 203 – 4 рақамли гувоҳнома). Натижада эстетик тарбия асосида бўлажак ўқитувчилларнинг соғлом турмуш тарзини ривожлантириш самарадорлигини оширишга эришилган;
бўлажак ўқитувчиларда жисмоний фаолликни ривожлантиришнинг методик ва дидактик таъминоти эмоционал барқарорлик, стрессга чидамлилик, мотивацион фаолликни шакллантирувчи визуал релаксацион эстетик элементларни амалий машғулотларни мувозанатлашган қисмига бир-бирини тўлдирувчи сифатида киритиш асосида оптималлаштиришга доир таклифлардан Низомий номидаги Тошкент давлат университети талабаларини руҳий ва жисмоний фаоллигини ошириш бўйича амалга оширилган лойиҳа доирасида фойдаланилган (Низомий номидаги Тошкент давлат университетининг 2025 – йил 15 – январдаги 243 – 04 – сонли буйруғи 11- 05 рақамли гувоҳнома). Натижада эстетик тарбия асосида, бўлажак ўқитувчиларнинг соғлом турмуш тарзини ривожлантириш моделини такомиллаштириш самарадорлигини оширишга эришилган.
бўлажак ўқитувчиларда руҳий-жисмоний фаолликни ривожлантирувчи педагогик усуллар ҳаракат фаолияти ва визуал мотивацион мулоқотни шакллантирувчи “эстетик идрок индекслари” билан модификацион когнитив алоқадорлик шаклида интеграциялашга кўра такомиллаштиришга доир таклифлар бўлажак ўқитувчилар учун ёзилган “Гимнастика ва уни ўқитиш методикаси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таъли, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 – йил 27 – декабрдаги 485 – сонли буйруғи 7107 – рақамли гувоҳнома). Натижада бўлажак ўқитувчиларда соғломлштирувчи гимманастика машғулотлари асосида турмуш тарзини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш самарадорлигини оширишга эришилган.
талабаларда соғлом турмуш тарзини ривожлантиришга қаратилган педагогик технологиялар жисмоний ҳаракатлар компонентларига эстетик-ҳаракатли индикаторга кўра тана аъзолари мувозанатини барқарорлаштирувчи хусусиятли муаллифлик – “Соғломлаштирувчи нафас олиш технологияси”ни ҳар бир дарс мазмунига тезкор-амалий ва ўзаро боғлиқлик шаклида уйғунлаштирган ҳолда киритишга кўра такомиллаштиришга доир таклифлар асосида Ўзбекистон Республикаси Спорт Вазирлиги томонидан муллифлик гувоҳномаси олинган ва амалиётга жорий этилган. (Ўзбекистон Республикаси Спорт Вазирлигининг 2025 – йил 14 – июлдаги 02 – 22/7493 – сонли буйруғи К/Р 1651 рақамли гувоҳнома). Натижада эстетик тарбия асосида спортчи ўқитувчилар ва бўлажак ўқитувчиларда соғлом турмуш тарзини ривожлантиришнинг педагогик ёндашувларини самарали оширишга эришилган.