Sapaev Shixnazar Omon o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri “O‘qqa nisbatan simmetrik jismdagi nostatsionar issiqlik tarqalish masalasini sonli modellashtirish”, 05.01.07 - “Matematik modellashtirish. Sonli usullar va dasturlar majmui”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.1.PhD/T5534
Ilmiy rahbar: Fizika-matematika fanlari doktori, professor Polatov Asxad Muxamedjanovich
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti.
IK faoliyat ko’rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, DSc.09/2025.27.12. T.01.01.M
Rasmiy opponentlar: Muhamedieva Dildora Kabilovna, texnika fanlari doktori, professor; Yusupov Yusuf Saidjonovich, fizika-matematika fanlari falsafa doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: O‘qqa nisbatan simmetrik jismlarda issiqlik tarqalish jarayonlarini sonli modellashtirish. Hisoblash algoritmlari va dasturiy majmuasini ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
murakkab geometriyaga ega jismlar uchun nostatsionar issiqlik tarqalish masalasini chekli elementlar usuli asosida sonli modeli va hisoblash algoritmi ishlab chiqildi;
bir jinsli bo‘lmagan jismlarda nostatsionar issiqlik tarqalish masalasini chekli elementlar usuli asosida hisoblash algoritmi ishlab chiqildi;
murakkab geometriyaga ega jismlar kesimining visual ko‘rinish asosida chekli elementlar to‘rini qurish algoritmi ishlab chiqildi;
o‘qqa nisbatan simmetrik jismlarda nostatsionar issiqlik tarqalishi masalasining boshlang‘ich va chegaraviy shartlarini hisobga olish algoritmi yaratildi.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Dissertatsiya doirasida olib borilgan tadqiqotlar natijasida ishlab chiqilgan algoritmlar va yaratilgan dasturiy majmua asosida:
o‘qqa nisbatan simmetrik jismlarda nostatsionar issiqlik tarqalish jarayonini chekli elementlar usuli asosida hisoblash algoritmi va dasturiy vositasi “UzXCMG” MChJ qo‘shma korxonasida joriy qilingan (O‘zbekiston Respublikasi Xorazm viloyati hokimligining 2025 yil 25 apreldagi 6-1556 sonli ma’lumotnomasi). Uzoq vaqt yuqori temperatura maydoni ta’sirida bo‘lgan o‘qqa nisbatan simmetrik konstruksiya elementlarining ekspluatatsiya ishonchliligini, mustahkamligini ta’minlashga va hisoblashlarni o‘tkazishga ketadigan vaqt sarfini 8-12 % ga qisqartirish imkonini bergan;
o‘qqa nisbatan simmetrik konfiguratsiyaga ega gaz pechkasining ichki issiqlik manbai va tashqi muhit bilan issiqlik almashinishini hisobga olish orqali statsionar issiqlik tarqalish masalasi bo‘yicha chekli elementlar usuli asosida hisoblash algoritmi va dasturiy vositasi “XORAZM TEX” MChJ Klasterning Xonqa tumani bo‘limiga joriy qilingan (O‘zbekiston Respublikasi Xorazm viloyati hokimligining 2025 yil 25 apreldagi 6-1556 sonli ma’lumotnomasi). Gaz pechkasining haroratining maximal va minimal qiymatlari tadqiq qilingan. Hisob kitoblarni yuritish ishlari aniqligi, 1.15 marta, tezligini esa 1.25 martaga oshganligi sababli ketadigan vaqt sarfini 10-12 % ga qisqartirish imkonini bergan;
issiqlik tarqalish masalalarini sonli modellashtirish va masalani echish algoritmlarini ishlab chiqishda Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universitetida 2021-2023 yillar davomida bajarilgan UZB-Ind-2021-87-sonli “Li simmetriyasi tahlili, giperbolik sistemalarning Lyapunov bo‘yicha turg‘unligini tahlil qilish va modellashtirish” grant loyihasida (O‘zbekiston Milliy universiteti 2025 yil 2 maydagi 04/11-5701 sonli ma’lumotnomasi);
xususiy hosilali differensial tenglamalarni echishda sohaning diskret to‘plamini hosil qilish va masalani echish algoritmlarini ishlab chiqishda Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetida 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan F22020092877 – sonli “Birjinslimas g‘ovak muhitlarda anomal moddalar ko‘chishi va suyuqliklar sizishi jarayonlarining matematik modellarini tuzish va sonli tadqiq etish” grant loyihasida (Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti 2025 yil 17 maydagi 10-2434 sonli ma’lumotnomasi) xususiy hosilali differensial tenglamalar sistemalarini sonli modellashtirish imkonini bergan.
