Rixsiboev Jamshid Rixsibaevichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Erkaklardagi barvaqt eyakulyasiyani tashxislash va davolashni takomillashtirish”, 14.00.31 – Urologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqami: B2023.2.PhD/Tib3650.
Ilmiy rahbar: Maxmudov A’zamjon Talatovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat tibbiyot universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Respublika ixtisoslashtirilgan xirurgiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi DSc.06/2025.27.12.Tib.08.01 raqamli ilmiy kengash asosidagi bir martalik ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Gaybullaev Asilbek Asadovich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Yuldashev Fayzulla Yuldashevich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Andijon davlat tibbiyot instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi «O‘zbek barvaqt eyakulyasiya indeksi» so‘rovnomasini takomillashtirish va uning yordamida tug‘ma barvaqt eyakulyasiyani davolashda jinsiy olat boshiga gialuron kislotasini kiritish samaradorligi va xavfsizligini baholashni takomillashtirishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
bemorlarning etnik-madaniy jihatlar va ularning jinsiy faoliyatini sub’ektiv idrok etishini hisobga olgan holda savollar tuzilmasi asosida so‘rovnomaning «kulrang soha»sini yo‘q qilish va o‘zbek erkak aholisiga xos bo‘lgan chegara qiymatlarini belgilash va reyting shkalasini ishlab chiqish orqali UIPE tartibi takomillashtirish tartibi asoslangan;
UIPE so‘rovnomasining ishonchliligi, takrorlanuvchanligi va haqiqiyligini har tomonlama baholash asosida yuqori tashxisotning aniqligi va o‘zgarishlarga sezgirligining asoslanganligi natijasida bu esa qo‘shimcha laborator va instrumental tadqiqotlardan foydalanmasdan barvaqt eyakulyasiyani davolash samaradorligini baholash uchun foydalanish imkonini berganligi isbotlangan;
UIPEning takomillashtirilgan so‘rovnomasidan foydalash va jinsiy olat boshini yuqori zichlikdagi gialuron kislotasi bilan kombinatsiyalangan kal`siy gidroksiapatiti yordamida glandulyar augmentatsiyalash amaliyotini o‘tkazish natijasida barvaqt eyakulyasiyani tug‘ma shaklini tashxislash va davolash usuli (IAP 7592) uchun ixtiro patenti ishlab chiqilgan;
ilk bor tug‘ma barvaqt erta eyakulyasiyani davolashda gialuron kislotasi va kalsiy gidroksiapatit kombinatsiyasidan foydalanish intravaginal eyakulyasiyaning vaqtining uzayishi statistik va klinik jihatdan sezilarli darajada oshishi 6 oydan ortiq barqaror ta’sir bilan ta’minlashi natijasida ko‘rsatkichlarning «1-3 daqiqa» diapazonidan «6-15 daqiqa» klinik jihatdan ahamiyatli oralig‘iga o‘tishi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Erkaklardagi barvaqt eyakulyasiyani tashxislash va davolashni takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangilik: bemorlarning etnik-madaniy jihatlar va ularning jinsiy faoliyatini sub’ektiv idrok etishini hisobga olgan holda savollar tuzilmasi asosida so‘rovnomaning kulrang sohasini yo‘q qilish va o‘zbek erkak aholisiga xos bo‘lgan chegara qiymatlarini belgilash va reyting shkalasini ishlab chiqish orqali UIPE tartibi takomillashtirish tartibi asoslanganligi bo‘yicha takliflar Toshkent davlat stomatologiya institutining ekspert kengashi tomonidan 2025 yil 28 martdagi 01-r/91-son bilan tasdiqlangan «Usovershenstvovanie i validatsii oprosnika uzbekskiy indeks prejdevremennoy eyakulyasii u mujchin» Toshkent davlat stomatologiya institutining ekspert kengashi tomonidan 2025 yil 28 martdagi 01-r/90-son bilan tasdiqlangan «Primenenie giaulironovoy kisloti dlya lechenii vrojdennoy formi prejdevremennoy eyakulyasii u mujchin» nomli uslubiy tavsiyanomalari mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot institutining ko‘p tarmoqli klinikasi bo‘yicha 01.07.2025 yildagi 26/1-son va Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi bo‘yicha 17.07.2025 yildagi 32/1-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2025 yil 04 sentyabrdagi 24/34-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: bemorlarning etnik-madaniy jihatlar va ularning jinsiy faoliyatini sub’ektiv idrok etishini hisobga olgan holda savollar tuzilmasi asosida so‘rovnomaning kulrang sohasini yo‘q qilish va o‘zbek erkak aholisiga xos bo‘lgan chegara qiymatlarini belgilash va reyting shkalasini ishlab chiqish orqali UIPE tartibi takomillashtirish tartibi asoslash orqali, kasallikni erta tashxislash va davolash tartibini ishlab chiqish imkonini bergan. Iqtisodiy samaradorligi: UIPE so‘rovnomasini amaliyotga joriy etishning minimal iqtisodiy xarajatlari bilan birga, sezilarli iqtisodiy foyda keltirishi, yillik joriy etish xarajatlari (~3.471.000 so‘m) hisobga olinganda, shifokorlarning vaqtini tejash hisobidan olinadigan yillik iqtisodiy samara (~16.250.000 so‘m) sof iqtisodiy daromad ~12.779.000 so‘mni tashqil qilgan;
ikkinchi ilmiy yangilik: UIPE so‘rovnomasining ishonchliligi, takrorlanuvchanligi va haqiqiyligini har tomonlama baholash asosida yuqori tashxisotning aniqligi va o‘zgarishlarga sezgirligining asoslanganligi natijasida bu esa qo‘shimcha laborator va instrumental tadqiqotlardan foydalanmasdan barvaqt eyakulyasiyani davolash samaradorligini baholash uchun foydalanish imkonini berganligi isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Toshkent davlat stomatologiya institutining ekspert kengashi tomonidan 2025 yil 28 martdagi 01-r/91-son bilan tasdiqlangan «Usovershenstvovanie i validatsii oprosnika uzbekskiy indeks prejdevremennoy eyakulyasii u mujchin» Toshkent davlat stomatologiya institutining ekspert kengashi tomonidan 2025 yil 28 martdagi 01-r/90-son bilan tasdiqlangan «Primenenie giaulironovoy kisloti dlya lechenii vrojdennoy formi prejdevremennoy eyakulyasii u mujchin» nomli uslubiy tavsiyanomalari mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot institutining ko‘p tarmoqli klinikasi bo‘yicha 01.07.2025 yildagi 26/1-son va Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi bo‘yicha 17.07.2025 yildagi 32/1-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2025 yil 04 sentyabrdagi 24/34-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: barvaqt eyakulyasiya bo‘lgan bemorlarning holatini tavsiflovchi UIPE so‘rovnomasining ishonchliligi va haqiqiyligini baholash uchun klassik test nazariyasi va elementga javob berish nazariyasi usullari, UIPE so‘rovnomasining tashxislash aniqligi asbobning haqiqiyligi va ishonchliligini baholash asosida uni takomillashtirish, tashxisiy aniqligini UIPE so‘rovnomasining diagnostik aniqligi egri tahlil va Kronbax alfa shkalasidan foydalangan holda o‘z-o‘zidan hisobot berish va shifokorni baholash kabi barvaqt eyakulyasiya tashxisining boshqa mavjud usullari, foydalanuvchiga yo‘naltirish, UIPE so‘rovnomasi foydalanish qulayligini ta’minlash uchun bemor va shifokorning fikr-mulohazalari asosida takomillashtirish, barvaqt eyakulyasiya belgilari bo‘lgan erkaklar namunasida o‘tkazildi, ularning o‘lchami tekshirish ishlarida namuna hajmini aniqlash bo‘yicha tavsiyalarga muvofiq tanlash, UIPE so‘rovnomasidan to‘plangan ma’lumotlar tavsiflovchi va inferensial statistika yordamida tahlil qilish kasallikni erta tashxislash va davolash tartibini baholash imkonini bergan. Iqtisodiy samaradorligi: Tasdiqlangan UIPE so‘rovnomasidan foydalanish qo‘shimcha laboratoriya va instrumental tahlillar zaruratini yo‘q qilib, tashxis va bemor boshqaruv xarajatlarini kamaytiradi hamda sog‘liqni saqlash resurslaridan oqilona foydalanishni oshiradi;
uchinchi ilmiy yangilik: UIPEning takomillashtirilgan so‘rovnomasidan foydalash va jinsiy olat boshini yuqori zichlikdagi gialuron kislotasi bilan kombinatsiyalangan kal`siy gidroksiapatiti yordamida glandulyar augmentatsiyalash amaliyoti o‘rni isbotlash natijasida barvaqt eyakulyasiyani tug‘ma shaklini tashxislash va davolash usuli (IAP 7592) uchun ixtiro patenti ishlab chiqilganligi bo‘yicha takliflar Toshkent davlat stomatologiya institutining ekspert kengashi tomonidan 2025 yil 28 martdagi 01-r/91-son bilan tasdiqlangan «Usovershenstvovanie i validatsii oprosnika uzbekskiy indeks prejdevremennoy eyakulyasii u mujchin» Toshkent davlat stomatologiya institutining ekspert kengashi tomonidan 2025 yil 28 martdagi 01-r/90-son bilan tasdiqlangan «Primenenie giaulironovoy kisloti dlya lechenii vrojdennoy formi prejdevremennoy eyakulyasii u mujchin» nomli uslubiy tavsiyanomalari mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot institutining ko‘p tarmoqli klinikasi bo‘yicha 01.07.2025 yildagi 26/1-son va Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi bo‘yicha 17.07.2025 yildagi 32/1-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2025 yil 04 sentyabrdagi 24/34-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: UIPEning takomillashtirilgan so‘rovnomasidan foydalash va jinsiy olat boshini yuqori zichlikdagi gialuron kislotasi bilan kombinatsiyalangan kal`siy gidroksiapatiti yordamida glandulyar augmentatsiyalash amaliyoti o‘rni isbotlash natijasida barvaqt eyakulyasiyani tug‘ma shaklini tashxislash va davolash usuli (IAP 7592) uchun ixtiro patenti ishlab chiqilgan orqali kasallikni qaytlanishi, asoratlarni oldini olish va buyrak dializini oldini olish imkonini bergan. Iqtisodiy samaradorligi: Tug‘ma barvaqt eyakulyasiyani tashxislash va davolash uchun takomillashtirilgan UIPE so‘rovnomasi va patentlangan usulning joriy etilishi kasallikning qaytalanishi, asoratlar va takroriy davolash va diagnostika muolajalari chastotasini kamaytirish orqali umumiy davolash xarajatlarini kamaytirish, xarajatlar va foyda nisbatini yaxshilash imkonini beradi;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: tug‘ma barvaqt erta eyakulyasiyani davolashda gialuron kislotasi va kalsiy gidroksiapatit kombinatsiyasidan foydalanish intravaginal eyakulyasiyaning vaqtining uzayishi statistik va klinik jihatdan sezilarli darajada oshishi 6 oydan ortiq barqaror ta’sir bilan ta’minlashi natijasida ko‘rsatkichlarning «1-3 daqiqa» diapazonidan «6-15 daqiqa» klinik jihatdan ahamiyatli oralig‘iga o‘tishi bilan tasdiqlanganligi birinchi marta isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Toshkent davlat stomatologiya institutining ekspert kengashi tomonidan 2025 yil 28 martdagi 01-r/91-son bilan tasdiqlangan «Usovershenstvovanie i validatsii oprosnika uzbekskiy indeks prejdevremennoy eyakulyasii u mujchin» Toshkent davlat stomatologiya institutining ekspert kengashi tomonidan 2025 yil 28 martdagi 01-r/90-son bilan tasdiqlangan «Primenenie giaulironovoy kisloti dlya lechenii vrojdennoy formi prejdevremennoy eyakulyasii u mujchin» nomli uslubiy tavsiyanomalari mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot institutining ko‘p tarmoqli klinikasi bo‘yicha 01.07.2025 yildagi 26/1-son va Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi bo‘yicha 17.07.2025 yildagi 32/1-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2025 yil 04 sentyabrdagi 24/34-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: tug‘ma barvaqt erta eyakulyasiyani davolashda gialuron kislotasi va kalsiy gidroksiapatit kombinatsiyasidan foydalanish intravaginal eyakulyasiyaning vaqtining uzayishi statistik va klinik jihatdan sezilarli darajada oshishi 6 oydan ortiq barqaror ta’sir bilan ta’minlashi natijasida ko‘rsatkichlarning «1-3 daqiqa» diapazonidan «6-15 daqiqa» klinik jihatdan ahamiyatli oralig‘iga o‘tishi bilan tasdiqlanganligini isbotlash erkaklardagi eyakulyasining qinichi latent vaqtini uzaytirish orqali bemorlarning jinsiy hayot sifatini yaxshilash orqali davolash samaradorligini oshirish imkonini bergan. Iqtisodiy samaradorligi: ushbu davolash usuli iqtisodiy jixatdan samarali, klinik jixatdan foydali muvozanatni ta’minlaydi; uning 1 yildan ortiq davom etadigan uzoq muddatli ta’siri takroriy aralashuvlar va dori terapiyasiga ehtiyojni kamaytirish orqali umumiy davolash xarajatlarini kamaytiradi va keng amaliyot uchun tavsiya etish imkonini beradi.
