Тўрабекова Азиза Мирзабек қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): Бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенсияларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш, 13.00.02 -Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Ped10986.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Илмий раҳбар: Элмуратова Дилрабо Мухамматовна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.03.03.
Расмий оппонентлар: Шодиева Матлуба Жўраевна, педагогика фанлари доктори, профессор; Кенжаева Муҳайё Абдумуродовна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. Бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик малакаларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенсияларини ривожлантиришнинг педагогик имкониятлари методик жараёндаги технологик аспектларнинг функсионал-регулясион муҳитдаги мустақил фикрлашни нутқий вербализасиялашга кўра тизимли-компетенсионал трансформасиялаш асосида аниқланган;
бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенцияларини ривожлантириш модели рақамли технологияларнинг қайта алоқасининг функционал-диагностик жараёнларига кўра касбий тафаккурга йўналтирилган концепт хариталар орқали компетенционал конверциясининг метокогнитив фаолиятга векторли таъсири асосида такомиллаштирилган;
бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенсияларини ривожлантириш методикаси таълим жараёнида “Рақамли ҳикоя қилиш”, “Лойиҳалаш” технологияларининг инновасион-дидактик муҳит ва рефлексив мулоқот фаоллигига кўра интегратив-воситачиликни консолидасиялаш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенцияларини ривожлантириш самарадорлиги таълимдаги фронтал, индивидуал шаклларнинг контекстуаллигига кўра фаолиятга йўналтирилган педагогик интервенцияларни гибрид-модулли қўллаш орқали оширилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенсияларини ривожлантириш методикаси бўйича илмий натижалар:
бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенсияларини ривожлантиришнинг педагогик имкониятлари методик жараёндаги технологик аспектларнинг функсионал-регулясион муҳитдаги мустақил фикрлашни нутқий вербализасиялашга кўра тизимли-компетенсионал трансформасиялаш асосида аниқлашга оид таклифлар “Ҳуснихат ўқитиш технологияси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 30-майдаги 11-05-3551/04 рақамли маълумотномаси). Натижада бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик кометенсияларини ривожлантиришнинг педагогик имкониятлари, методик жараёнли фаолиятни ташкил этиш, коммуникатив жараёндаги нутқий-риторик фигураларнинг педагогик, аксиологик, интегратив, акмеологик хусусиятларини аниқлаштириш ҳамда уни ривожлантириш босқичлари ва тамойиллари уйғунлигига устуворлик бериш асосида такомиллаштирилишга хизмат қилган;
бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенцияларини ривожлантириш модели рақамли технологияларнинг қайта алоқасининг функционал-диагностик жараёнларига кўра касбий тафаккурга йўналтирилган концепт хариталар орқали компетенционал конверциясининг метокогнитив фаолиятга векторли таъсири асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Ҳуснихат ўқитиш технологияси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 30-майдаги 11-05-3551/04 рақамли маълумотномаси). Натижада бўлажак бошланғиш синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенсияларини ривожлантириш жараёни самарадорлигини оширишга хизмат қилган;
бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенсияларини ривожлантириш методикаси таълим жараёнида “Рақамли ҳикоя қилиш”, “Лойиҳалаш” технологияларининг инновасион-дидактик муҳит ва рефлексив мулоқот фаоллигига кўра интегратив-воситачиликни консолидасиялаш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Она тили ўқитиш методикаси (1-қисм)” номли ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 30-майдаги 11-05-3551/04 рақамли маълумотномаси). Натижада бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларнинг когнитив-прагматик компетенсияларини ривожлантиришнинг ўзига хос жиҳатлари таҳлил қилишга эришилган;
бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг когнитив-прагматик компетенцияларини ривожлантириш самарадорлиги таълимдаги фронтал, индивидуал шаклларнинг контекстуаллигига кўра фаолиятга йўналтирилган педагогик интервенцияларни гибрид-модулли қўллаш орқали оширишга оид таклифлар “Она тили ўқитиш методикаси (1-қисм)” номли ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 30-майдаги 11-05-3551/04 рақамли маълумотномаси). Натижада бўлажак бошланғич синф ўқитувчилариниг когнитив-прагматик компетенсияларини ривожлантириш самарадорлиги ошган.