Негматов Маъмур Узоқджоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Чигит ва ҳамкор экин уруғларини биргаликда ярусли экиш қурилмаси параметрларини асослаш”, 05.07.01 - Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2023.2.PhD/Т3737
Илмий раҳбар: Эргашев Исмоил Ташкентович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат техника университети, PhD.03/2025.27.12.Т.17.03
Расмий оппонентлар: Батиров Зафар Лутфуллаевич, техника фанлари доктори, доцент; Файзуллаев Хайриддин Алимуродович, техника фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Термиз давлат муҳандислик ва агротехнологиялар университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ғўза қатор ораларида ҳамкор экин етиштиришда чигит билан бир вақтнинг ўзида ҳамкор экинлар уруғини биргаликда экадиган такомиллашган қурилманинг конструктив схемасини ишлаб чиқиш ва унинг параметрларини асослаш орқали экиш муддатларини қисқартириш, энергия, меҳнат ва ресурслар сарфини камайтириш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
чигит билан бир вақтнинг ўзида ҳамкор экин экиш технологияси уруғларни бир қаторда ярусли экилишини таъминлаш шартига асосланган ҳолда ишлаб чиқилган;
такомиллашган қурилманинг конструксияси чигит ва ҳамкор экин уруғларини бир ўтишда белгиланган меёрлар ва ўрнатилган чуқурликларда талаб даражасида кафолатли экишни таъминлашини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилган;
асосий ва ҳамкор экинлар уруғларини ўзаро жойлаштириш экиш жараёнларини синхронизациялаш йўли билан таъминланган;
чигит билан бир вақтда ҳамкор экин экиш қурилмасининг агротехник ва энергетик кўрсаткичлари унинг параметрлари ҳамда агрегат ҳаракат тезлигига боғлиқ ҳолда ўзгаришини ифодалайдиган боғланишлар асосида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Чигит экиладиган майдонлардан бир ўтишда такомиллашган чигит экиш сеялкасига ўрнатилган ҳамкор экин уруғларини экиш қурилмаси параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
ишлаб чиқилган чигит ва ҳамкор экин уруғларини биргаликда ярусли экадиган қурилма Самарқанд вилояти Оқдарё туманидаги “Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий тадқиқот институти” Самарқанд ИЦ тажриба даласи, “Иқбол” фермер хўжалиги ҳамда “СамАТИ Ахборот-маслаҳат маркази” далаларида жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 27-августдаги 05/04-04-478-сон маълумотномаси). Натижада асосий экин пахтадан белгиланган ҳосилдорликни таъминлаган ҳолда 1 га майдондан 13450 кг гача қўшимча лавлаги илдизмевалари етиштириш имкони яратилган;
сҳигит ва ҳамкор экин уруғларини экадиган такомиллашган қурилмани ишлаб чиқаришни ўзлаштириш учун лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари (техникавий шартлар ва чизмалар) “БМКБ-Агромаш” АЖ да лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (“БМКБ-Агромаш” АЖ нинг 2025-йил 4-июлдаги 01-58-сон маълумотномаси). Натижада ҳамкор экин уруғларини экадиган қурилма билан жиҳозланган такомиллашган қурилмани ишлаб чиқариш имконияти яратилган.