Эргалиева Жанар Айткалиевна
Педагогика фанлари фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Мактабга тайёрлов гуруҳи болаларининг интеллектуал кўникмаларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш (Қорақалпоғистон Республикаси МТТ мисолида)”, 13.00.08 – Мактабгача таълим ва тарбия назарияси ва методикаси
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.4.PhD/Ped2655
Илмий раҳбар: Бекимбетова Айнагул Амангелдиевна педагогика фанлар номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ажиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Нукус давлат педагогика институти ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.03/30.12.2019.Ped.34.01рақамли илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Қучқорова Наргиза Мамажоновна педагогика фанлари доктори, профессор;
Ризаева Хусния Убаевна педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Жиззах педагогика университети.
II. Тадқиқотнинг мақсади мактабга тайёрлов гуруҳи болаларининг интеллектуал кўникмаларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мактабгача таълим ташкилотлари мактабга тайёрлов гуруҳи болаларининг интеллектуал кўникмаларини ривожлантиришнинг педагогик-психологик хусусиятлари болаларни мустақил ҳаётга тайёрлашга доир жисмоний, психик, ижтимоий омилларнинг таъсирига устуворлик бериш асосида аниқлаштирилган;
мактабга тайёрлов гуруҳи болаларида интеллектуал кўникмаларни ривожлантириш тузилмаси ва компонентлари (билиш жараёнларига оид кўникмалар, муаммоларни ечиш ва фикрлаш кўникмалари, нутқ ва тушунчаларни амалда қўллаш, математик-интеллектуал кўникма) тарбияланувчиларнинг ностандарт (ижодий) фикрлашини ривожлантирувчи ресурсларни комплекс (ҳафталик ва ойлик мавзуларга мос равишда) қоʻллаш орқали аниқлаштирилган;
мактабгача таълим ташкилотлари мактабга тайёрлов гуруҳи болаларининг интеллектуал кўникмаларини ривожлантириш модели “мақсадли + ташкилий-функсионал + баҳоловчи-мезонли” блокларнинг узвий боғлиқлигига устуворлик бериш асосида такомиллаштирилган;
мактабга тайёрлов гуруҳи болаларида интеллектуал кўникмаларни ривожлантириш методикаси СТЕАМ - ўқитиш элементлари, муаммоли-ижодий топшириқлар, когнитив карта, фасилитация ва симуляция усуллари интеграциялашган ҳолда такомиллаштирилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқот давомида ишлаб чиқилган илмий натижалар амалиётга жорий этилди ҳамда мактабгача таълим жараёнида самарали синовдан ўтказилди.
мактабгача таълим ташкилотлари мактабга тайёрлов гуруҳи болаларининг интеллектуал кўникмаларини ривожлантиришнинг педагогик-психологик хусусиятлари болаларни мустақил ҳаётга тайёрлашга доир жисмоний, психик, ижтимоий омилларнинг таъсирига устуворлик бериш асосида аниқлаштиришга доир таклиф ва тавсиялардан 60110200 – “Мактабгача таълим” бакалавриат таълим йўналиши талабалари учун мўлжалланган “Балалардıń жáмиетлик масласıwı” номли ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилди (Олий таълим, илм ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 11-ноябрдаги 429-сон буйруғи асосидаги 429-620-сонли гувоҳнома). Натижада бўлажак педагог-тарбиячиларнинг мактабгача таълим ташкилотлари мактабга тайёрлов гуруҳи болаларининг интеллектуал кўникмаларини ривожлантиришга доир касбий билим, кўникма ва малакаларининг ривожланишига эришилган;
мактабга тайёрлов гуруҳи болаларида интеллектуал кўникмаларни ривожлантириш тузилмаси ва компонентларини (билиш жараёнларига оид кўникмалар, муаммоларни ечиш ва фикрлаш кўникмалари, нутқ ва тушунчаларни амалда қўллаш, математик-интеллектуал кўникма) тарбияланувчиларнинг ностандарт (ижодий) фикрлашини ривожлантирувчи ресурсларни комплекс (ҳафталик ва ойлик мавзуларга мос равишда) қоʻллаш орқали аниқлаштиришга доир таклиф ва тавсиялардан АЛ-662204455-сонли “Мактабгача таълим ташкилотларида 3–7 ёшдаги болалар учун қорақалпоқ халқ эртаклари ва болалар қўшиқлари асосида мултимедиали технологиялар яратиш ва фойдаланиш” номли амалий лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 1-апрелдаги 4/17- 4/66-78-сон хати ҳамда НДПИнинг 2024-йил 19-июлдаги 226-Д/1-сонли буйруғи); Натижада мактабга тайёрлов гуруҳи болаларининг сезги, идрок, тафаккур, хаёл ва хотира каби билиш жараёнларини, интеллектуал фаоллигини оширишга хизмат қилган;
мактабгача таълим ташкилотлари мактабга тайёрлов гуруҳи болаларининг интеллектуал кўникмаларини ривожлантириш моделини «мақсадли + ташкилий-функсионал + баҳоловчи-мезонли» блокларнинг узвий боғлиқлигига устуворлик бериш асосида такомиллаштириш ҳамда болаларда интеллектуал кўникмаларни ривожлантириш методикасини СТЕАМ-ўқитиш элементлари, муаммоли-ижодий топшириқлар, когнитив карта, фасилитация ва симуляция усулларини интеграциялашган ҳолда такомиллаштиришга доир таклиф ва тавсиялар 60110200 – “Мактабгача таълим” йўналиши талабалари учун мўлжалланган “Балалардıń жáмиетлик масласıwı” номли ўқув қўлланмасининг мазмунига сингдирилган (Олий таълим, илм ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 11-ноябрдаги 429-сон буйруғи асосидаги 429-620-сонли гувоҳнома). Натижада мактабгача ёшдаги болаларнинг билиш жараёнларини ривожлантиришнинг назарий асослари илмий жиҳатдан такомиллаштиришга эришилган.