Xolikov Azimjon Babamuratovichning
fan doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Platina guruhi metallarining ma’dan formatsion turlari, qidirish me’zonlari va mineral-xomashyo bazasini rivojlantirishning istiqbollari (O‘zbekiston Respublikasi)”, 04.00.02 – Qattiq foydali qazilma konlarining geologiyasi, ularni qidirish va razvedka qilish. Metallogeniya va geokimyo (geologiya-mineralogiya fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.2.DSc/GM65.
Ilmiy maslahatchi: Pirnazarov Majid Maxkamovich, geologiya-mineralogiya fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: “X.M.Abdullaev nomidagi Geologiya va geofizika instituti” davlat muassasasi.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: “Mineral resurslar instituti” DM, DSc.31/2025.27.12.GM.02.01.M.
Rasmiy opponentlar: Mamarozikov Usmonjon Dovronovich, geologiya-mineralogiya fanlari doktori; Antonov Aleksandr Evgen`evich, geologiya-mineralogiya fanlari doktori, professor; Axmedov Nurmuxammad, geologiya-mineralogiya fanlari doktori.
Yetakchi tashkilot: “O‘zbek geologiya qidiruv” AJ.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: platina guruhi metallari (PGM) uchun O‘zbekiston Respublikasining mineral-xomashyo bazasini yaratishga qaratilgan ilmiy, texnologik va geologiya qidiruv ishlarining yagona nazariy va uslubiy asoslarini ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
G‘arbiy Tyan`-Shanning struktura-formatsion zonalarining chegara elementlari bo‘lgan va differensiatsiyalashgan massivlar shaklida PGMning birlamchi manbalarini ifodalovchi mintaqaviy chuqur darzliklar zonalari bilan chegaralangan ettita mafit-ul`tramafit kamarlar aniqlangan;
PGMning O‘zbekiston Respublikasi hududi bo‘yicha konlar va namoyonlar ma’dan-formatsion tipifikatsiyasi yaratilgan;
an’anaviy magmatik komplekslarda va noan’anaviy kompleks platina-metall konlarida PGMni tarqalish qonuniyatlari va bashorat qilish me’zonlari aniqlangan;
O‘zbekistonning Sharqiy, G‘arbiy va Janubiy hududlarida PGMning shakllanishi uchun geologik sharoitlar mavjudligi va ularning istiqbollari ilmiy asoslangan;
PGM bo‘yicha Respublikaning mineral-xomashyo bazasini yaratish uchun PGM ob’ektlarini o‘rganish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Platina guruhi metallarining ma’dan formatsion turlari, qidirish me’zonlari va mineral-xomashyo bazasini rivojlantirishning istiqbollarini o‘rganish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
tadqiqotlar natijasida aniqlangan ma’danlashuv pozisiyalari «O‘zbek geologiya qidiruv» AJ amaliyotiga joriy qilingan (Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligining 2025 yil 24 iyunidagi 08-1765-son ma’lumotnomasi). Natijalar Kospaktov (Ovminzatov tog‘lari) maydonida qimmatbaho metallarni (PGM, oltin) izlash uchun geologiya qidiruv ishlarini olib borishga asos bo‘lgan;
Sharqiy O‘zbekistondagi qayd etilgan PGM yuqori miqdorlari «O‘zbek geologiya qidiruv» AJ amaliyotiga joriy qilingan (Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligining 2025 yil 24 iyunidagi 08-1765-son ma’lumotnomasi). Natijada Quyisariko‘l, Kandir, Yangiobod, Yusuptosh kabi yangi istiqbolli maydonlarda izlash hamda Tekeli-Maygashkan, Ayg‘irbaytal-Oqtepa, Olmaliq va Bobosilten-Qashqasoy yangi maydonlarida ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish uchun ilmiy asos yaratilgan;
Markaziy Qizilqumdagi ob’ektlarda PGM minerallashuvi bo‘yicha olingan ma’lumotlar «O‘zbek geologiya qidiruv» AJ amaliyotiga joriy qilingan (Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligining 2025 yil 24 iyunidagi 08-1765-son ma’lumotnomasi). Natijada G‘arbiy O‘zbekiston bo‘yicha birinchi navbatdagi obektlarga Muruntov oltin va Kosmanachi kumush konlarini, shuningdek Kospaktov, Peschanoe-Joldas, Teskuduk-Chengeldi va Sentobsoy massivini kiritish imkonini bergan;
Janubiy O‘zbekiston bo‘yicha olib borilgan tadqiqot natijalari «O‘zbek geologiya qidiruv» AJ amaliyotiga joriy qilingan (Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligining 2025 yil 24 iyunidagi 08-1765-son ma’lumotnomasi). Natijalar Xondiza polimetal koni (uning qanotlari) va Janubiy Qorason, Chakchar, Qo‘ldara, Obizarang-Machitli, Novdaroz, Qorakon, Qorasuv (Au), Chinorsoy, Xo‘jadiq, Sariko‘l (W), Og‘alik-Mironko‘l (W), Iral va G‘arbiy So‘latsoy (REE), Mamik, Duxona (Cu) va boshqalarda PGMni o‘rganishga asos bo‘lgan.
