Тураев Баҳодир Тоҳировичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “Иқтисодиётни рақамлаштиришга йўналтирилган инвестициялар - иқтисодий ўсишнинг муҳим омили сифатида”, 08.00.02 – “Макроиқтисодиёт” (иқтисодиёт фанлари)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.1PhD/Iqt1560
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Трушин Эскендер Фахриевич, иқтисодиёт фанлари доктори
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассасалар номи, ИК рақами: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти, DSc.14/30.12.2019.I.84.01.
Расмий оппонентлар: Валиев Бобир Ботирович, фан доктори (DSc), профессор; Хашимова Наима Сабитовна, фан доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Урганч давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади иқтисодий ўсиш суръатларини жадаллаштиришнинг энг муҳим омили сифатида иқтисодиётни рақамлаштиришга йўналтирилган инвестициялар самарадорлигини ошириш бўйича услубий таклифлар ва амалий тавсиялар ишлаб чиқиш ҳисобланади.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
махсус иқтисодий ва кичик саноат зоналари, тўғридан тўғри хорижий ҳамда маҳаллий инвестициялар иштирокидаги йирик ишлаб чиқариш лойиҳаларининг ташқи муҳандислик-коммуникация инфратузилмасини ривожлантиришни уч йил муддатга, йиллик 5 фоизлик ставкада қайтариладиган бюджет ссудаси ҳисобидан молиялаштириш таклиф этилган;
ҳудудларнинг инвестиция жозибадорлигини ошириш ва тадбиркорлик фаолиятини кенгайтириш мақсадида, ер участкаларини хусусийлаштириш ва ижарага бериш ҳуқуқларини электрон онлайн аукционлар орқали сотишдан тушган маблағларнинг 70 фоизини Бизнес инфратузилмани ривожлантириш жамғармаларига йўналтириш асосланган;
инвестициялардан фойдаланиш самарадорлигини 12-15 фоизга ошириш ҳамда Ўзбекистон Республикасида ижтимоий ва ишлаб чиқариш инфратузилмасини ривожлантириш бўйича Инвестиция дастурини самарали амалга ошириш мақсадида мажбуриятларни бажарилишини мониторинг қилишнинг электрон тизими - “Бюджет назорати” дастурини жорий этиш таклиф этилган;
инвестициялар жалб қилишнинг 2030 йилгача прогноз параметрлари ҳамда ушбу прогнозни муваффақиятли амалга оширишда юзага келиши мумкин бўлган хавфларни камайтириш чоралари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Диссертация ишида олинган илмий натижалар асосида:
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020-йил 18-декабрдаги
ПҚ - 4929-сон “Ҳудудларда муҳандислик-коммуникация инфратузилмасини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорининг 2-банди 4-хатбошини шакллантиришда, жумладан, иқтисодий ўсишга таъсир кўрсатувчи инвестиция омилларини инобатга олган методология асосида махсус иқтисодий зоналар ва кичик саноат зоналари муҳандислик-коммуникация инфратузилмасини янада ривожлантириш, тўғридан-тўғри инвестициялар иштирокидаги йирик ишлаб чиқариш лойиҳалари учун инфратузилма яратишда тадбиркорлик субектларини қўллаб-қувватлаш, ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришга оид механизмларини шакллантиришда фойдаланилган. Натижада, бюджет маблағларидан фойдаланишнинг иқтисодий самарадорлиги ошган, муҳандислик-коммуникация инфратузилмаси ривожланиши ҳисобига ҳудудларнинг инвестиция жозибадорлиги ортган, маблағларнинг қайтиши республика бюджети юкламаси камайишига ижобий таъсир кўрсатган.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 1-июндаги
290-сон “Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликларининг тадбиркорлик инфратузилмасини ривожлантириш жамғармалари маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги қарорида (илова, 2-боб, 6-банд, 2-хатбоши) ҳудудларнинг бизнес инфратузилмасини ривожлантириш жамғармалари маблағларини шакллантиришда фойдаланилган. Бунинг натижасида, бизнес-инфратузилманинг самарадорлигини баҳолаш тартиби ва мезонлари жорий қилинди, ҳудудларда тадбиркорликни ривожлантириш учун қўшимча инвестициялар йўналтириш имконияти яратилди.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021-йил 10-декабрдаги ПҚ-43-сонли “Ўзбекистон Республикасининг ижтимоий ва ишлаб чиқариш инфратузилмасини ривожлантириш дастури ҳамда бошқа давлат дастурлари ижроси устидан назоратни кучайтиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорида (5-банд,
3-хатбоши) ваколатли органлар фаолиятида “Бюджет назорати” электрон дастури асосида инвестиция лойиҳаларини мониторинг қилиш механизмини шакллантиришда фойдаланган. Мазкур электрон дастурнинг амалиётга жорий этилиши инвестициялардан фойдаланиш самарадорлигини 12-15 фоизга ошишига ҳамда туман (шаҳар) ва ҳудудлар миқёсида инвестиция дастурини сифатли амалга оширишга, ҳар бир лойиҳа (обект) бўйича маблағларнинг мақсадли ва самарали сарфланишига хизмат қилган.
Ўзбекистон Республикасининг “2026-йилгача хорижий ва ҳудудий инвестицияларни жалб қилиш стратегияси” лойиҳасини (Вазирлар Маҳкамасининг
2022-йил 4-октябрдаги 24/66684/1-180-сонли топшириғи), Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021-йил 30-декабрдаги “Ўзбекистон Республикасининг 2022-2026-йилларга мўлжалланган инвестиция дастурини тасдиқлаш ҳамда инвестиция лойиҳаларини бошқаришнинг янги ёндашув ва механизмларини жорий этиш тўғрисида”ги ПҚ-72-сонли, 2022-йил 28-декабрдаги “Ўзбекистон Республикасининг 2023 - 2025-йилларга мўлжалланган инвестиция дастурини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-459-сонли қарорлари лойиҳаларини ишлаб чиқишда инвестицияларни жалб қилиш бўйича прогноз натижаларидан фойдаланилган.
Натижада, иқтисодиёт тармоқларига юқори технологияларни кенг жорий этишга, тўғридан тўғри хорижий инвестицияларни жалб қилишни кенгайтириш орқали ҳудудларда янги ишлаб чиқариш қувватларини яратишга, экспортни ривожлантиришга, аҳоли бандлигини таъминлаш ва инвестицияларни тизимли режалаштиришга эришилган.
