Дуланов Ботир Эрқуловичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Янги Ўзбекистонда миллий ўзликни англаш диалектикаси. 23.00.03 – сиёсий маданият ва мафкура.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.PhD/Ss168
Илмий раҳбар: Юлдашев Анвар Эргашевич тарих фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат сиёсати ва бошқаруви академияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат сиёсати ва бошқаруви академияси, DSc.20/13.05.2020.Ss.23.03
Расмий оппонентлар: Жўраев Сайфиддин Ахматович, сиёсий фанлар доктори, профессор, Қўчқоров Воҳаб Ҳошимович сиёсий фанлар доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Республика маънавият маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Янги Ўзбекистонда миллий ўзликни англаш диалектикасини тадқиқ этиш орқали уни такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Ўзбекистоннинг ижобий сиёсий имижини шакллантириш ва миллий манфаатларни ахборот муҳитида ҳимоя қилишда миллий сиёсатнинг янги парадигмаси сифатида “рақамли дипломатия” (Ижтимоий тармоқлар орқали алоқа, онлайн дипломатия, ахборот сиёсати ва пиар, ҳисобдорлик ва очиқлик)ни жорий этиш орқали миллий ўзлик хусусиятларини очиб бериш мумкинлиги илмий асосланган;
жамият трансформациялашуви шароитида миллий ўзликнинг ассимилляция бўлиш ҳолатларини бартараф этиш билан биргаликда ёшларда ташқи маданий ва сиёсий таъсирларга нисбатан маънавий иммунитетни шакллантириш уларнинг фаол ҳаётий позициясини ҳамда маънавий тарбия ва таълимини кучайтиришга мўлжалланган (тарихий-маданий мерос, таълим тизими, медиа саводхонлиги ва маънавий-маърифий тадбирларнинг уйғунлиги) “интегратив идентификация” консепсиясига асосланган таълим дастурларини ишлаб чиқиш зарурати илмий асосланган;
“Янги Ўзбекистон” феномени миллий ўзликни англашнинг янги босқичи сифатида инсон, жамият ва давлат ўртасидаги муносабатларнинг ҳамжиҳатлик, масʼулият ва инновацион тафаккур асосида қайта шаклланиши (миллатнинг тарихий тажрибасини асраб, замонавий сивилизация талабларига мос ҳолда ривожлантириш)га олиб келганлиги янги миллий ислоҳотлар мисолида илмий асосланган;
рақамли платформалар ва ижтимоий тармоқлар орқали глобал ахборот оқимининг фуқароларнинг миллий ўзликни англашига салбий таъсири натижасида “рақамли маданий иммунитет” консепсиясига аосланган ғоя (кибермаданий тарбия орқали миллий онгни мустаҳкамлаш), ҳуқуқий нормалар ва медиа институтлар (давлат медиа марказлари, маданий платформалар) асосида кибермаданий тарбия дастурлари (мактаб ва олий таълим дастурлари, онлайн курслар, интерактив маданий контент)ни яқин келажакда жорий этиш зарурати илмий асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Янги Ўзбекистонда миллий ўзликни англаш технологиялари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Ўзбекистоннинг ижобий сиёсий имижини шакллантириш ва миллий манфаатларни ахборот муҳитида ҳимоя қилишда миллий сиёсатнинг янги парадигмаси сифатида “рақамли дипломатия” (Ижтимоий тармоқлар орқали алоқа, онлайн дипломатия, ахборот сиёсати ва пиар, ҳисобдорлик ва очиқлик)ни жорий этиш орқали миллий ўзлик хусусиятларини очиб бериш мумкинлиги доир таклифлари Республика Маʼнавият ва маʼрифат маркази иш режалари, чора-тадбирлари ҳамда “йўл хариталарини” ишлаб чиқишда (Республика Маʼнавият ва маʼрифат марказининг 2024-йил 07-ноябрдаги № 04-15/1458 - сонли маʼлумотномаси) жорий этилган. Натижада Республика Маʼнавият ва маʼрифат маркази томонидан “Янги Ўзбекистонда миллий ўзликни англаш маданиятини шакллантириш” мавзусида методик қўлланма ва 25 банддан иборат “Миллий ғоя — миллий ўзлик асоси” маʼрифий-амалий чора-тадбирлар дастури ишлаб чиқилди;
Ўзбекистоннинг ижобий сиёсий имижини шакллантириш ва миллий манфаатларни ахборот муҳитида ҳимоя қилишда миллий сиёсатнинг янги парадигмаси сифатида “рақамли дипломатия” (Ижтимоий тармоқлар орқали алоқа, онлайн дипломатия, ахборот сиёсати ва пиар, ҳисобдорлик ва очиқлик)ни жорий этиш орқали миллий ўзлик хусусиятларини очиб бериш мумкинлиги доир таклифлари Ўзбекистон Миллий ахборот агентлигининг фаолиятида (Ўзбекистон Миллий ахборот агентлигининг 2025-йил 15-декабрдаги № 01-23/1444 - сонли далолатномаси) жорий этилган. Натижада Ўзбекистон Миллий ахборот агентлигининг фаолиятида мамлакатимизнинг ижобий сиёсий имижини халқаро майдонда шакллантиришга қаратилган илмий-оммабоп хабар ва мақолаларда айнан миллий ўзлик билан боғлиқ жиҳатларни тарғиб этиш, халқаро ҳамжамият вакилларининг бу борадаги фикрларини кенг ёритиб бориш мақсадида чора-тадбирлар белгиланди;
рақамли диломатияни жорий этиш орқали ижобий сиёсий имиж ва миллий манфаатларни ҳимоя қилиш фаолияти Агентликнинг расмий веб-сайти (уза.уз) ва ижтимоий тармоқлар (Тwиттер, Фаcеебок, Инстаграм, Телеграм) орқали айнан ахборот тарқатиш ва ПР кампанияларида кенг қўлланилмоқда;
миллий ўзликни (маданият, тарих, урф-одатлар ва ислоҳотлар) жаҳон аудиториясига очиб беришга хизмат қилувчи махсус рукн ташкил этиш бўйича чора-тадбирлар белгиланди;
жамият трансформациялашуви шароитида миллий ўзликнинг ассимилляция бўлиш ҳолатларини бартараф этиш билан биргаликда ёшларда ташқи маданий ва сиёсий таъсирларга нисбатан маънавий иммунитетни шакллантириш уларнинг фаол ҳаётий позициясини ҳамда маънавий тарбия ва таълимини кучайтиришга мўлжалланган (тарихий-маданий мерос, таълим тизими, медиа саводхонлиги ва маънавий-маърифий тадбирларнинг уйғунлиги) “интегратив идентификация” консепсиясига асосланган таълим дастурларини ишлаб чиқиш заруратига оид таклифлари Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси Марказий кенгаши иш режалари, чора-тадбирлари ҳамда “йўл хариталарини” ишлаб чиқишга жорий этилган. (Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси Марказий кенгашининг 2023-йил 31-октябрдаги № 02/02-62 - сонли маʼлумотномаси). Натижада ҳудудлар учун жамиятда маʼнавий-маʼрифий муҳитни сақлаш ва ривожлантириш орқали аҳолининг, хусусан ёшларнинг сиёсий-ҳуқуқий, ижтимоий-иқтисодий соҳалардаги маданиятини оширишга қаратилган тадбирлар режасини ишлаб чиқишда фойдаланилди;
“Янги Ўзбекистон” феномени миллий ўзликни англашнинг янги босқичи сифатида инсон, жамият ва давлат ўртасидаги муносабатларнинг ҳамжиҳатлик, масʼулият ва инновацион тафаккур асосида қайта шаклланиши (миллатнинг тарихий тажрибасини асраб, замонавий сивилизация талабларига мос ҳолда ривожлантириш)га олиб келганлиги янги миллий ислоҳотлар мисолида доир таклифлари «Ижтимоий фикр» Республика жамоатчилик фикрини ўрганиш маркази фаолиятида («Ижтимоий фикр» Республика жамоатчилик фикрини ўрганиш марказининг 2025-йил 16- декабрдаги 01-07-634-сонли далолатномаси) жорий этилган. Натижада «Ижтимоий фикр» Республика жамоатчилик фикрини ўрганиш марказида “Янги Ўзбекистон” ғоясини амалга ошириш бўйича “миллий ўзликни англаш” билан бевосита боғлиқлиги ва унинг фуқаролар онгига таʼсирини баҳолашга доир бир қатор сўровномалар ўтказилди;
рақамли платформалар ва ижтимоий тармоқлар орқали глобал ахборот оқимининг фуқароларнинг миллий ўзликни англашига салбий таъсири натижасида “рақамли маданий иммунитет” консепсиясига аосланган ғоя (кибермаданий тарбия орқали миллий онгни мустаҳкамлаш), ҳуқуқий нормалар ва медиа институтлар (давлат медиа марказлари, маданий платформалар) асосида кибермаданий тарбия дастурлари (мактаб ва олий таълим дастурлари, онлайн курслар, интерактив маданий контент)ни яқин келажакда жорий этиш заруратига доир таклифларидан Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси Марказий кенгаши фаолиятида (Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси Марказий кенгашининг 2023-йил 31-октябрдаги № 02/02-62 - сонли маʼлумотномаси) жорий этилган. Натижада фуқароларда миллий ўзлик ва дахлдорлик туйғусини шакллантиришга доир махсус тадбирлар ва сайловолди тарғибот – ташвиқот дастурлари ишлаб чиқилди. Шунингдек, “Миллий тикланиш” демократик партияси тизимида фаолият юритаётган ходимларнинг ижтимоий-сиёсий йўналишдаги билим ва кўникмаларини оширишда ҳамда мафкуравий тарғибот ишларида фойдаланилди.
