Таирова Гулмира Муроджоновнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармогʻи номи): “Жиноятчиликка қарши курашишнинг миллий моделини шакллантириш асослари”, “12.00.15 – Криминология” ихтисослиги.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Yu1567.
Илмий раҳбар: Пулатов Бахтиёр Халилович, юридик фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш  Академияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Республикаси Криминология тадқиқот институти, DSc.03/30.10.2025.Yu.186.01.
Расмий оппонентлар: юридик фанлар доктори, профессор Адилкариев Хожимурод Тўхтамуродович, юридик фанлар доктори, профессор Хўжақулов Сиёвуш Бахтиёрович.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади мамлакатимизда жиноятчиликка қарши курашишнинг ижтимоий адолат мезонларига асосланган ва тизимлашган миллий моделини шакллантиришга хизмат қилувчи таклиф ва тавсиялар, шу жумладн миллий моделнинг асосий (ташкилий) компонентларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
диссертация тадқиқоти натижасида ишлаб чиқилган “Жиноятчиликка қарши курашишга доир миллий криминологик тизим моделининг асосий (ташкилий) компонентлари концепцияси”даги таклиф ва тавсияларнинг Жиноят кодексига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, жиноятчиликка қарши курашишга доир миллий моделни шакллантириш ҳамда бу борада олиб бориладиган тадқиқот ишларининг йўналиши ва мақсадларини белгилашда муҳим аҳамият касб этиши асослантирилган;
жиноятларни ситуацион олдини олиш (жиноий вазиятга йўл қўймаслик) – жиноятчиликка қарши курашиш фаолиятининг алоҳида босқичи эканлиги ва уни ички ишлар органларининг муҳим фаолият йўналиши сифатида белгилаш лозимлиги ҳақидаги таклиф асослантирилган;
“жиноий жазодан кўзланган асосий мақсад ижтимоий адолатни таъминлаш” эканлигини жиноят қонунчиликда аниқ белгилаш, шу асосда жиноий жазолар тизимини қайта кўриб чиқиб, ундан “ахлоқ тузатиш ишлари” каби моҳиятан эскирган жазо турларини чиқариб ташлаш, уларнинг ўрнига “иш ҳақидан ушлаб қолиш” каби янги жазо турларини киритиш зарурлиги асослантирилган;
жиноят-процессуал қонунчилигида принциплар фундаментал аҳамиятга эга бўлган қоидалар эканлигини алоҳида э'тироф этиб, жиноят ишларини ҳай'атда ёки якка тартибда кўриб чиқиш каби ташкилий характерга эга бўлган масалаларни принциплар қаторидан чиқариш, жиноят процессини юритишга масъул бўлган субъектларнинг аниқ ҳуқуқий мақомини белгилаш, жиноят процессида жабрланувчига етказилган моддий ва маънавий зарарларнинг қопланишини таъминлаш, жиноят ишларини юритаётган давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг ҳаракатлари ва қарорлари устидан келтирилган шикоятларни кўриб чиқиш тартиби ва муддатларини белгилаш лозимлиги асослантирилган;
жиноят ишларини юритишда нафақат суднинг балки бошқа масъул субъектлар, жумладан прокурорнинг мустақиллигини таъминлаш муҳимлиги, бу борада прокуратура органларида коллегиал бошқарув органлари, шунингдек малака ва одоб-ахлоқ кенгашларини фаолиятини йўлга қўйиш лозимлиги асослантирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқот иши бўйича олинган илмий натижалар қуйидагиларда ўз ифодасини топган: 
“Жиноятчиликка қарши курашишга доир миллий криминологик тизим моделининг асосий (ташкилий) компонентлари концепцияси” Ўзбекистон Республикаси Криминология тадқиқот институти (2024 йил 20 ноябрдаги  40/653-сон хат) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институти (2025 йил 8 июлдаги 3/дн-142-сон хат) томонидан э'тироф этилган ва илмий ғоя сифатида қўллаб-қувватланган, келгусида жиноят қонунчилигини такомиллаштириш, шунингдек Жиноят кодексига ўзгартириш ва қўшимчалар киритишда инобатга олиниши билдирилган;
жиноятларни ситуацион олдини олиш тушунчаси, жиноий вазиятларни олдини олиш усуллари ва воситаларига доир илмий қарашлар Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияда яратилган “Криминология” дарслигида ўзининг ифодасини топди ҳамда ўқув жараёнида фойдаланилиши таъминланди (Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академиясининг 2025 йил 07 ноябрдаги 30/23-416/25-сон далолатномаси). Бу соҳа мутахассисларининг касбий тайёргарлигини такомиллаштиришга хизмат қилади;     
“жиноий жазодан кўзланган асосий мақсад ижтимоий адолатни таъминлаш” эканлигини жиноят қонунчиликда аниқ белгилаш, шу асосда жиноий жазолар тизимини қайта кўриб чиқиб, ундан “ахлоқ тузатиш ишлари” каби моҳиятан эскирган жазо турларини чиқариб ташлаш, уларнинг ўрнига “иш ҳақидан ушлаб қолиш” каби янги жазо турларини киритиш ҳақидаги таклифлар Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси (Умумий қисми)нинг янги таҳрирдаги лойиҳаси Х-боби 48-моддаси 2-қисмини ҳамда Х-боби 49-моддаси 2-қисмини шакллантиришда инобатга олинган (Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг 2024 йил 12 октябрдаги  27/2-269-24-сон далолатномаси). Мазкур таклифларнинг инобатга олиниши Жиноят кодексининг янги таҳрирдаги лойиҳасида ижтимоий адолат тамойилларига асосланган янгича ёндашувларнинг юзага келишига хизмат қилади; 
жиноят-процессуал қонунчилигида принциплар фундаментал аҳамиятга эга бўлган қоидалар эканлигини алоҳида э'тироф этиб, жиноят ишларини ҳай'атда ёки якка тартибда кўриб чиқиш каби ташкилий характерга эга бўлган масалаларни принциплар қаторидан чиқариш, жиноят процессини юритишга масъул бўлган субъектларнинг аниқ ҳуқуқий мақомини белгилаш, жиноят процессида жабрланувчига етказилган моддий ва маънавий зарарларнинг қопланишини таъминлаш, жиноят ишларини юритаётган давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг ҳаракатлари ва қарорлари устидан келтирилган шикоятларни кўриб чиқиш тартиби ва муддатларини белгилаш ҳақидаги таклифлар Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодексининг янги таҳрирдаги лойиҳаси 2-боби 5-моддаси 1-қисми, 4-боби 37-моддаси 1-қисми, 4-боби 41-моддаси 1-қисми, 46-боби 350-моддаси 1-қисми, 54-боби 393-моддаси 1-қисми ҳамда 394-моддаси 1-қисмини шакллантиришда инобатга олинган (Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг 2024 йил 12 октябрдаги 27/2-270-24-сон далолатномаси). Ушбу таклифларнинг инобатга олиниши Жиноят-процессуал кодексининг янги таҳрирдаги лойиҳасида жиноят-процессуал жараёнларни ижтимоий адолатни таъминлашга йўналтирилиши, оптималлашиши ва жиноят ишларини юритишга масъул субъектларнинг функсионаллашувини таъминлашга хизмат қилади;
жиноят ишларини юритишда нафақат суднинг балки бошқа масъул субъектлар, жумладан прокурорнинг мустақиллигини таъминлаш муҳимлиги, бу борада прокуратура органларида коллегиал бошқарув органлари, шунингдек малака ва одоб-ахлоқ кенгашларини фаолиятини йўлга қўйиш лозимлиги ҳақидаги таклифлардан Ўзбекистон Республикасининг “Прокуратура тўғрисида”ги қонуни янги таҳрири лойиҳасини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг 2024 йил 17 июлдаги 27/2-174-24-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг инобатга олиниши жиноятчиликка қарши курашиш фаолияти учун масъул субъектлардан бири бўлган прокуратура органларининг мустақиллигини таъминлашга, шунингдек прокуратура ходимларининг касбий ва ахлоқий масъулиятини оширишга хизмат қилади. 
.