Исмоилова Сарвиноз Қаҳрамон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Аёллар тадбиркорлигини барқарор ривожланиш имкониятлари”, 08.00.15 - Тадбиркорлик ва кичик бизнес иқтисодиёти.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2025.3.PhD/Iqt4273.
Илмий раҳбар: Муродхужаева Феруза Мажидовна, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат техника университети, PhD.03/27.05.2020.I.66.03.
Расмий оппонентлар: Муминова Элнорахон Абдукаримовна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Рахимова Мохигул Исроилжоновна, иқтисодиёт фанлари фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: аёллар тадбиркорлигини барқарор ривожлантириш имкониятлари бўйича илмий-амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “аёллар тадбиркорлиги” тушунчасининг иқтисодий мазмуни тадбиркорлик фаолиятини гендер инклюзияси, яъни аёлларнинг иқтисодий ресурслар, бозор инфратузилмаси ва институционал имкониятларга тенг кириши ҳамда уларнинг тадбиркорлик салоҳиятини тўлиқ рўёбга чиқариши нуқтаи-назаридан такомиллаштирилган;
аёллар тадбиркорлигини ҳудудларда ривожлантиришда ҳудудий ихтисослашув индекси асосида комплекс баҳолашнинг “юқори даражада” (ҲИИюқ. ≥ 2,0), “барқарор” (1,25 ≤ ҲИИбар. < 2,0), “ўрта даражада” (0,75 ≤ ҲИИўрта < 1,25), “заиф” (0,5 ≤ ҲИИзаиф < 0,75), “критик ҳолат” (ҲИИкрит. < 0,5) миқдорий чегараларида ихтисослашув даражасининг мақбул ҳажмларини таъминлаш асосланган;
аёллар тадбиркорлигининг ҳудудий ва тармоқлараро барқарор ривожланишини таъминлаш, уларнинг иқтисодий фаоллигини ошириш, рақобатбардош маҳсулот ишлаб чиқариш салоҳиятини мустаҳкамлаш мақсадида “Аёллар саноат зоналари”ни ташкил этиш таклифи ишлаб чиқилган;
Наманган вилоятида аёллар тадбиркорлигини истиқболда барқарор ривожлантиришга таъсир этувчи омилларнинг эконометрик модели асосида 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Аёллар тадбиркорлигини барқарор ривожлантириш юзасидан ишлаб чиқилган илмий-амалий таклиф ва тавсиялар асосида:
услубий ёндашувга кўра, “аёллар тадбиркорлиги” тушунчасининг иқтисодий мазмуни тадбиркорлик фаолиятини гендер инклюзияси, яъни аёлларнинг иқтисодий ресурслар, бозор инфратузилмаси ва институционал имкониятларга тенг кириши ҳамда уларнинг тадбиркорлик салоҳиятини тўлиқ рўёбга чиқариши нуқтаи-назаридан такомиллаштиришга оид назарий-услубий материаллардан олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Академик коникмалар ва касбий компетентлик” номли ўқув қўлланмани тайёрлашда фойдаланилган (Наманган давлат университети Кенгашининг 2025-йил 30-майдаги 12-сонли буйруғи). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида талабаларда аёллар тадбикорлиги тушунчасининг иқтисодий мазмуни бўйича кенгроқ билим ва кўникмаларни шакллантириш имкони яратилган;
аёллар тадбиркорлигини ҳудудларда ривожлантиришда ҳудудий ихтисослашув индекси асосида комплекс баҳолашнинг “юқори даражада” (ҲИИюқ. ≥ 2,0), “барқарор” (1,25 ≤ ҲИИбар. < 2,0), “ўрта даражада” (0,75 ≤ ҲИИўрта < 1,25), “заиф” (0,5 ≤ ҲИИзаиф < 0,75), “критик ҳолат” (ҲИИкрит. < 0,5) миқдорий чегараларида ихтисослашув даражасининг мақбул ҳажмларини таъминлаш таклифи Наманган вилояти ҳокимлиги фаолиятига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Наманган вилояти ҳокимлигининг 2025-йил 3-декабрдаги 5947-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифни амалиётга қўллаш натижасида тавсия этилган индекс асосида 13 та ҳудудда ихтисослашув даражаси аниқланиб, Савдо-саноат палатаси Наманган вилояти ҳудудий бошқармаси ҳудудий дастурларини режалаштиришда фойдаланилмоқда. Натижада, 2024-йилда аёллар тадбиркорлигини қўллаб-қувватлаш лойиҳалари сони 25% га ошган;
аёллар тадбиркорлигининг ҳудудий ва тармоқлараро барқарор ривожланишини таъминлаш, уларнинг иқтисодий фаоллигини ошириш, рақобатбардош маҳсулот ишлаб чиқариш салоҳиятини мустаҳкамлаш мақсадида “Аёллар саноат зоналари”ни ташкил этиш таклифи Наманган вилояти ҳокимлиги фаолиятига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Наманган вилояти ҳокимлигининг 2025-йил 3-декабрдаги 5947-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида “Аёллар саноат зоналари”да ўртача 300-500 тагача янги иш ўринлари яратилади, аёллар тадбиркорлигини кластер асосида ривожлантириш имконияти яратилади, экспорт салоҳиятини ошириш ҳамда маҳаллийлаштирилган ва рақобатбардош маҳсулотлар ишлаб чиқариш имконияти кенгаяди;
Наманган вилоятида аёллар тадбиркорлигини истиқболда барқарор ривожлантиришга таъсир этувчи омилларнинг эконометрик модели асосида 2030-йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичларидан Наманган вилояти ҳокимлиги фаолиятига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Наманган вилояти ҳокимлигининг 2025-йил 3-декабрдаги 5947-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида “Наманган вилоятида тадбиркорлик субъектларини ривожлантиришнинг ҳудудий дастури”ни ишлаб чиқишда фойдаланиб, вилоятда аёллар тадбиркорлигини 2030-йилгача ривожланиш тенденсияларини олдиндан аниқлаш имкони яратилган.