Тошпулатова Шахло Очиловнанинг фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Компетенсиявий ёндашув асосида бўлажак физика ўқитувчисининг мантиқий фикрлашини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш” мавзусидаги 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (физика)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.3.DSc/Ped279
Илмий маслаҳатчи: Ибраимов Холбой Ибрагимович, педагогика фанлари доктори, академик
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК номи: Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти ҳузуридаги DSc.28/30.07.2024.Ped.165.01 рақамли илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш
Расмий оппонентлар: педагогика фанлари доктори, профессор М.Қурбонов, педагогика фанлари доктори, профессор, Ш.А.Абдуллаева ва физика-математика фанлари доктори, профессор М.Қ.Қодиров
Етакчи ташкилот: Жиззах давлат педагогика университети 
Диссертация йўналиши назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади компетенсиявий ёндашув асосида бўлажак физика ўқитувчиларининг мантиқий фикрлашини ривожлантириш методикасини такомиллаштиришдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бўлажак физика ўқитувчисининг мантиқий фикрлашини ривожлантириш мазмуни компетенсиявий ёндашув талаблари (натижа ва амалиётга йўналтирилганлик, интегративлик)га мувофиқ физик тушунчаларнинг мантиқий-структуравий муносабатларини таҳлил қилиш ва “дедуcтиве-индуcтиве” фикр амалиётларини муаммоли вазиятлар асосидаги физик масалаларни ечиш жараёни билан интеграциялаш асосида такомиллаштирилган;
мантиқий фикрлашни шакллантиришнинг педагогик имкониятлари бўлажак физика ўқитувчиларида муаммоли-изланишли вазиятлар, физик моделлаштириш ва фазовий тасаввур элементлари билан таҳлилий фикрлаш жараёнларини интеграциялашган ҳолда компетенсиявий ёндашувнинг амалий фикрлашни қўллаш, мантиқий асос яратиш, илмий исботлаш маданиятини ривожлантириш каби дидактик талаблари асосида такомиллаштирилган;
мантиқий фикрлашни ривожлантириш модели талабанинг физика қонуниятларига оид исботлаш маданиятини шакллантириш билан мантиқий таҳлил жараёнларини компетенсиявий стандартлар (илмий асосланган мулоҳаза юритиш, сабаб-оқибат боғланишларини аниқлаш, амал қилиш)ни уйғунлаштириш орқали рефлексив жадваллар ва таҳлилий алгоритмлар тизимини ишлаб чиқиш асосида такомиллаштирилган;
мантиқий фикрлашни ривожлантириш методикаси физик масалаларни ечишнинг мантиқий алгоритмлари, исботлаш бўйича дидактик йўриқномалар ва фикрлаш босқичларини ўргатувчи машғулотлар пакетини ўқув жараёнига тадбиқ этиш орқали талабаларда физик қонуниятларни дидактик талқин қилишга йўналтирилган компетенсияни шакллантириш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак физика ўқитувчисининг мантиқий фикрлашини ривожлантириш методикаси самарадорлиги компетенсиявий индикаторлар бўйича баҳолаш мезонларининг юқори (мантиқий таҳлилни мустақил амалга ошириш, аниқ асослаш), ўрта (мантиқий боғланишларни қисман асослаш) ва қуйи (таҳлилий фикрлашда мантиқий изчилликни сақлай олмаслик) даражаларда аниқлашнинг мақсадга мувофиқлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Компетенсиявий ёндашув асосида бўлажак физика ўқитувчиларда мантиқий фикрлашни ривожлантириш методикасини такомиллаштиришга доир тақиқот натижалари асосида:
бўлажак физика ўқитувчисининг мантиқий фикрлашини ривожлантириш мазмуни компетенсиявий ёндашув талаблари (натижа ва амалиётга йўналтирилганлик, интегративлик)га мувофиқ физик тушунчаларнинг мантиқий-структуравий муносабатларини таҳлил қилиш ва «дедуcтиве-индуcтиве» фикр амалиётларини муаммоли вазиятлар асосидаги физик масалаларни ечиш жараёни билан интеграциялаш асосида такомиллаштиришга оид таклифларидан «Мутахасислик фанларини ўқитиш методикаси» номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2024-йил 2-апрелдаги 11-05-1500/04-сонли далолатномаси). Натижада, физика ўқитиш методикаси физик тушунчаларнинг мантиқий-структуравий муносабатларини таҳлил қилиш ва “дедуcтиве-индуcтиве” фикр амалиётларини муаммоли вазиятлар асосидаги физик масалаларни ечиш жараёни билан интеграциялаш асосида такомиллаштиришга эришилган;
мантиқий фикрлашни шакллантиришнинг педагогик имкониятлари бўлажак физика ўқитувчиларида муаммоли-изланишли вазиятлар, физик моделлаштириш ва фазовий тасаввур элементлари билан таҳлилий фикрлаш жараёнларини интеграциялашган ҳолда компетенсиявий ёндашувнинг амалий фикрлашни қўллаш, мантиқий асос яратиш, илмий исботлаш маданиятини ривожлантириш каби дидактик талаблари асосида такомиллаштиришга доир таклифлардан Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтида бажарилган  1-0Т-2019-8 «Умумий оʻрта таълим мактабларининг табиий (физика ва биология) фанлари учун янги авлод электрон оʻқув-методик қоʻлланмаларини яратиш ва оʻқув жараёнига жорий этиш» мавзусидаги инновацион лойиҳа доирасида фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти 2025-йил 10-сентябрдаги 01-09/367-сонли маълумотномаси). Натижада, мантиқий фикрлашни шакллантиришнинг педагогик имкониятлари бўлажак физика ўқитувчиларида амалий фикрлашни қўллаш, мантиқий асос яратиш, илмий исботлаш маданиятини ривожлантириш каби дидактик талаблари асосида такомиллаштиришга эришилган;
мантиқий фикрлашни ривожлантириш модели талабанинг физика қонуниятларига оид исботлаш маданиятини шакллантириш билан мантиқий таҳлил жараёнларини компетенсиявий стандартлар (илмий асосланган мулоҳаза юритиш, сабаб-оқибат боғланишларини аниқлаш, амал қилиш)ни уйғунлаштириш орқали рефлексив жадваллар ва таҳлилий алгоритмлар тизимини ишлаб чиқиш асосида такомиллаштиришга оид таклифлари асосида «Физика ва астраномия таълимида таҳлил ва тадқиқот усуллари» номли дарслик  тайёрланган ва ўқув жараёнига татбиқ этилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2024-йил 2-апрелдаги 11-05-1500/04-сонли далолатномаси). Натижада, талабанинг физика қонуниятларига оид исботлаш маданиятини шакллантириш билан мантиқий таҳлил жараёнларини компетенсиявий стандартлар асосида  уйғунлаштиришга эришилган;
мантиқий фикрлашни ривожлантириш методикаси физик масалаларни ечишнинг мантиқий алгоритмлари, исботлаш бўйича дидактик йўриқномалар ва фикрлаш босқичларини ўргатувчи машғулотлар пакетини ўқув жараёнига тадбиқ этиш орқали талабаларда физик қонуниятларни дидактик талқин қилишга йўналтирилган компетенсияни шакллантириш асосида такомиллаштиришга оид таклифлардан Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтида бажарилган «Умумий ўрта таълим мактаблари “Табиий фанлар” фани учун мултимедиали дастурий маҳсулот яратиш» мавзусидаги  олима аёллар инновацион лойиҳа доирасида фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти 2025-йил 10-сентябрдаги 01-09/367-сонли маълумотномаси). Натижада дидактик йўриқномалар ва фикрлаш босқичларини ўргатувчи машғулотлар пакетини ўқув жараёнига тадбиқ этиш орқали талабаларда физик қонуниятларни дидактик талқин қилишга йўналтирилган компетенсияни шакллантиришга эришилган;
бўлажак физика ўқитувчисининг мантиқий фикрлашини ривожлантириш методикаси самарадорлиги компетенсиявий индикаторлар бўйича баҳолаш мезонларининг юқори (мантиқий таҳлилни мустақил амалга ошириш, аниқ асослаш), ўрта (мантиқий боғланишларни қисман асослаш) ва қуйи (таҳлилий фикрлашда мантиқий изчилликни сақлай олмаслик) даражаларда аниқлашга оид таклифлари «Халқаро баҳолаш дастурлари» номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 09-июлдаги 258-сонли буйруғи асосида берилган 176715-сонли нашр рухсатномаси). Натижада бўлажак физика ўқитувчисининг мантиқий фикрлашини ривожлантириш методикаси самарадорлиги компетенсиявий индикаторлар бўйича баҳолаш мезонларининг юқори, ўрта  ва қуйи даражаларда аниқлашнинг мақсадга мувофиқлиги асосланган.