Баймурзаев Алишер Нукусбай улıнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Табиий ва техноген минерал микротўлдиргичлар асосидаги комплекс–модификацияланган бетонлар”, 05.09.05 - Қурилиш материаллари ва буюмлари (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.PhD/Т6077.
Илмий раҳбар: Адилходжаев Анвар Ишанович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассаслар) номи, ИК рақами: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети, PhD.03/05.04.2025.Т.20.12.
Расмий оппонентлар: Касимов Ибрахим Иркинович, техника фанлари доктори, профессор; Амиров Турсоат Жумаевич, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади майин дисперс маҳаллий минерал микротўлдиргичларни суперпластификаторлар билан биргаликда қўллаш асосида ўта ҳаракатчан бетон аралашмаларининг ҳамда цементнинг сарфи минимал даражада бўлган бетонларнинг таркибини ва олиш технологиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
майин дисперс маҳаллий минерал микротўлдиргичларни суперпластификаторлар билан қўллаш асосида ўта ҳаракатчан бетонларни тайёрлашда цементли боғловчи таркиби оптималлаштирилган ва ундан фойдаланишнинг техник-иқтисодий ҳамда рентаблик кўрсаткичлари ошиши исботланган;
юқори сув миқдорига эга бўлган ўта ҳаракатчан бетон қоришмаларининг цемент сарфини камайтириш орқали ва минерал микротўлдиргичлар ҳамда СП–1 суперпластификатори қўшилиши натижасида цементли боғловчининг ресурс тежамкор таркиби ишлаб чиқилган;
таркибида майин дисперсли минерал микротўлдиргич ва СП–1 суперпластификатори қўлланилган ҳамда қўлланилмаган ҳолатлар учун мавжуд бўлган цементли боғловчининг гидратацияланиш механизми кимёвий реакцияларни фаоллаштириш ҳисобига унинг гидратацияланиш кинетикаси ва фазавий таркибининг шаклланишига бевосита таъсир этувчи ўзига хос хусусиятлари исботланган;
физик-механик, кимёвий ва тажриба-синовлардан ўтказиш орқали минерал микротўлдиргич қўшилган ва цемент сарфи камайтирилган ўта ҳаракатчан бетонларнинг юқори ҳаракатчанликни сақлаган ҳолда мустаҳкамлик ва чидамлиликни таъминловчи қурилиш–техник хоссалари ишлаб чиқилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Маҳаллий табиий ва техноген минерал микротўлдиргичлар билан комплекс – модификасияланган бетонларни ишлаб чиқиш технологияси бўйича олинган илмий натижалар асосида:
майин дисперс маҳаллий минерал микротўлдиргичларни суперпластификаторлар билан қўллаш асосида ўта ҳаракатчан бетонларни тайёрлашда цементли боғловчи таркиби оптималлаштирилган ва ундан фойдаланишнинг техник-иқтисодий ҳамда рентаблик кўрсаткичлари ошиши исботланганлиги ҳамда юқори сув миқдорига эга бўлган ўта ҳаракатчан бетон қоришмаларининг цемент сарфини камайтириш орқали ва минерал микротўлдиргичлар ҳамда СП–1 суперпластификатори қўшилиши натижасида цементли боғловчининг ресурс тежамкор таркиби ишлаб чиқилганлигига оид таклифлар “Нокис ТББЗ” МЧЖ корхонасида темир–бетон ва бетон буюмлари ишлаб чиқаришда фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қурилиш ва уй–жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 19 сентябрдаги 04–07/01–3158–сон маълумотномаси). Натижада, бетон таркибида цемент сарфи 1,4 бараварга қисқартирилди, бетоннинг дастлабки таркибига нисбатан мустаҳкамлик кўрсаткичлари 12–20 % га оширишга эришилган.
таркибида майин дисперсли минерал микротўлдиргич ва СП–1 суперпластификатори қўлланилган ҳамда қўлланилмаган ҳолатлар учун мавжуд бўлган цементли боғловчининг гидратасияланиш механизми кимёвий реакцияларни фаоллаштириш ҳисобига унинг гидратасияланиш кинетикаси ва фазавий таркибининг шаклланишига бевосита таъсир этувчи ўзига хос хусусиятлари исботланганлиги ҳамда физик-механик, кимёвий ва тажриба-синовлардан ўтказиш орқали минерал микротўлдиргич қўшилган ва цемент сарфи камайтирилган ўта ҳаракатчан бетонларнинг юқори ҳаракатчанликни сақлаган ҳолда мустаҳкамлик ва чидамлиликни таъминловчи қурилиш–техник хоссалари ишлаб чиқилганлигига оид таклифлар “Нокис ТББЗ” МЧЖ корхонаси фаолиятида фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қурилиш ва уй–жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 19 сентябрдаги 04–07/01–3158–сон маълумотномаси). Натижада бетон қоришмасини тайёрлаш технологиясини темир–бетон буюмлари ишлаб чиқариш жараёнига жорий этишнинг иқтисодий самарадорлиги 115 530 000 сўмни ташкил этишга эришилган.