Мухамаджонова Дурдона Адашбой қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи):
“Молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига ўтиш даврида бухгалтерия ҳисобини рақамли иқтисодиётга трансформациялашни такомиллаштириш масалалари”; 08.00.08 – “Бухгалтерийа ҳисоби, иқтисодий таҳлил ва аудит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.1. PhD/Iqt3824.
Илмий раҳбар: Исманов Иброҳим Набиевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Фарғона давлат техника университети, DSc.03/08.05.2025.I.06.05
Расмий оппонентлар: Абдуллаев Абдурауф, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор;
Ачилов Аброр Ниятқабулович, иқтисодиёт фанлари номзоди, доцент;
Етакчи ташкилот: Наманган давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига ўтиш шароитида акциядорлик жамиятларида рақамли технология обектлари ҳисобини такомиллаштириш юзасидан таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
асосий воситалар ва номоддий активлар таркибидаги рақамли технологияларга асосланган активларни МҲХС мезонлари ҳамда ўзига хос хусусиятлари ва белгилари асосида таснифлаш орқали гуруҳлаш асосланган;
рақамли технологиялар билан богʻлиқ харажатлар ҳисобини юритиш услубиёти 3125-“Олдиндан тўланган рақамли технология харажатлари” ва “9425 – Рақамли технология харажатлари” номли аналитик ишчи счётларни киритиш орқали такомиллаштирилган;
рақамли технологияларга асосланган асосий воситаларнинг аналитик ҳисобини юритиш услубиёти 0151 – “Рақамли технология ускуналари” ва 0251 – “Рақамли технология ускуналарининг эскириши” номли ишчи счётларни киритиш орқали такомиллаштирилган;
рақамли технологиялар бўйича кўрсатиладиган хизматлар доирасида фойдаланилаётган ускуналар ҳисобини юритиш амалиёти 015-“Хизмат кўрсатиш шартномаси асосида фойдаланишга олинган рақамли технология ускуналари” номли балансдан ташқари ишчи счётини киритиш орқали такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига ўтиш шароитида бухгалтерия ҳисобини рақамли иқтисодиётга транформациялашни такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
рақамли технологияларга асосланган активларни ўзига хос хусусиятлари ва белгилари асосида таснифлаш асосида гуруҳлаш бўйича берган таклифи “Индорама Коканд Фертилизерс анд Чемиcалс” АЖ да фойдаланиш учун қабул қилинган(“Индорама Коканд Фертилизерс анд Чемиcалс” АЖнинг 2025-йил 8 – август 8-37-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликда берилган тавсия корхонанинг 2025-йилда ҳисоб сиёсатини ишлаб чиқишда фойдаланилган ҳамда рақамли ресурларнинг ҳақиқий моҳиятини, фойдаланиш муддати ва амортизация тартибини аниқ белгилаш ҳамда улар тўғрисидаги ахборотларнинг ҳаққонийлигига обектив баҳо бериш имкониятини оширган;
рақамли технологиялар билан богʻлиқ харажатлар ҳисобини юритишда 3125-“Олдиндан тўланган рақамли технология харажатлари” ва “9425 – Рақамли технология харажатлари” номли аналитик ишчи счётлардан фойдаланиш бўйича берган тавсияси “Индорама Коканд Фертилизерс анд Чемиcалс” АЖ амалий фаолиятига жорий этилган. (“Индорама Коканд Фертилизерс анд Чемиcалс” АЖнинг 2025-йил 8 – август 8-37-сонли маълумотномаси). Макур счётлардан фойдаланиш харажатларни аниқ таснифлаш, ахборотларнинг аналитик қийматини кучайтириш, харажатларнинг таркиби ва динамикаси ҳақида обектив маълумот олиш ҳамда ресурсларни самарали бошқариш имкониятларини оширган;
рақамли технологияларга асосланган асосий воситаларнинг аналитик ҳисобини юритишда 0151 – “Рақамли технология ускуналари” ва 0251 – “Рақамли технология ускуналарининг эскириши” номли ишчи счётларидан фойдаланиш таклифи “Индорама Коканд Фертилизерс анд Чемиcалс” Ажнинг бухгалтерия ҳисоби амалиётига жорий этилган. (“Индорама Коканд Фертилизерс анд Чемиcалс” АЖнинг 2025-йил 8 – август 8-37-сонли маълумотномаси). Мазкур тавсиядан корхона бухгалтерия ҳисобида фойдаланиш натижасида ускуналардан фойдаланишнинг самарали ва интенсивлигини, уларга кўрсатиладиган техник хизматлар бўйича харажатларни манзиллиги, аниқлиги ҳамда шаффофлигини таъминлашга хизмат қилиб, уларнинг харакати ва рақамли трансформация жараёнларини мунтазам мониторинг қилиш имкониятини оширган;
рақамли технологиялар бўйича пудратчилар томонидан кўрсатиладиган хизматлар доирасида фойдаланилаётган ускуналарнинг бухгалтерия ҳисобини йиритишда 015-“Хизмат кўрсатиш шартномаси асосида фойдаланишга олинган рақамли технология ускуналари” номли балансдан ташқари ишчи счётидан фойдаланиш юзасидан берган таклифи “Индорама Коканд Фертилизерс анд Чемиcалс” АЖ амалиётига татбиқ қилинган. (“Индорама Коканд Фертилизерс анд Чемиcалс” АЖнинг 2025-йил 8 – август 8-37-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифдан фойдаланиш орқали рақамли технологиялар асосида хизмат кўрсатаётган пудратчи ташкилотларга тегишли активлар ҳисоби ва назоратини такомиллаштириш, шунингдек, мазкур ускуналарга техник хизмат кўрсатиш, эҳтиёт қисмларни алмаштириш ва бошқа харажатларни ҳисобини юритиш обективлиги таъминланган.