Каромов Шавкат Анвар ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи номи): “Антик ва илк ўрта асрларда Жанубий Суғддаги ижтимоий-иқтисодий ва маданий жараёнлар”, 07.00.01 – Ўзбекистон тарихи (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Tar1553
Илмий раҳбар:Эшов Боходир Жураевич, тарих фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат университети. PhD.03/27.02.2021.Tar.70.05.
Расмий оппонентлар: тарих фанлари доктори, Раимқулов Абдусабур Аззамович; тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) Ярқулов Алишер Отақулович
Етакчи ташкилот: Шаҳрисабз давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Антик ва илк оърта асрлар даври Жанубий Суғд ҳудудларининг тарихи ва маданиятига оид бугунга қадар тоъпланган маълумотлар асосида ҳудудларнинг тарихий географияси, катта ва кичик аҳоли масканлари, улар билан боғлиқ топонимлар, ижтимоий-сиёсий ва маданий ҳаёт, этник тарих муаммоларини оърганишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Антик ва илк оърта асрларда Жанубий Суғднинг тарихий-географик ҳудудлари орасида сиёсий ва тарихий-маданий алоқалар жадаллашгани, бунга ҳар бир муайян воҳалар антик даврда минтақада оъз мавқеига эга боълганлиги, уларнинг Кушон давлати, кейинчалик, Кидарийлар, Эфталийлар, Турк хоқонлиги таркибида боълиши ва натижада минтақада миграцион жараёнларнинг жадаллашуви юз берганлиги аниқланган;
Тарихий маданий жараёнлар, айниқса, воҳа-туманларининг алоҳида ажралиб чиқишига, тарихий-географик жойлашувининг яққоллашувига, оърганилган ҳудудда турли турмуш тарзини кечирган маҳаллий аҳоли орасида оъзаро алоқалар кучайгани тарихий-географик маконларнинг шаклланиши ва иқтисодий-маданий ривожланиши учун кучли омил боълганлиги далилланган;
Оърганилаётган давр Жанубий Суғдда юз берган тарихий-географик жойлашув ва тарихий-маданий жараёнлар, маданиятлар ёйилиши ва алмашинуви масалаларига доир, хусусан, Эллин маданиятининг Суғдга кириб келиши санъат, айниқса, ҳайкалтарошликнинг моддий маданиятининг ривожига маълум даражада йизмат қилганлиги ҳақида турли назария ва ёндашувлар аниқланган;
Суғддаги қадимги жамоалар, Антик ва илк оърта асрларда тарихий-маданий туманлар оъртасидаги турли алоқаларнинг хусусиятлари ҳамда тарихий-маданий жараёнларнинг оъзгарувчанлик ҳолати тарихий-географик жойлашувнинг маҳаллий маданият ривожига ва этник тарихга таъсири ҳамда маданий тараққиётнинг асослари илмий жиҳатдан далилланган,
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Антик ва илк оърта асрларда Жанубий Суғднинг тарихий-географик ҳудудлари орасида сиёсий ва тарихий-маданий алоқалар жадаллашгани, бунга ҳар бир муайян воҳалар антик даврда минтақада оъз мавқеига эга боълганлиги, уларнинг Кушон давлати, кейинчалик, Кидарийлар, Эфталийлар, Турк хоқонлиги таркибида боълиши ва натижада минтақада миграцион жараёнларнинг жадаллашуви юз берганлиги ҳақидаги маълумотлардан Халқаро “Олтин мерос” хайрия жамоат фонди дастурларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Халқаро “Олтин Мерос” хайрия жамоат фондининг 2023-йил 15-апрелдаги 01-28-сон маълумотномаси). Натижада Антик ва илк ўрта асрлар даври Жанубий Суғд тарихий вилоятининг ривожланишида миграцион жараёнлар билан боғлиқ маълумотларни ўрганишга хизмат қилган.
Тарихий маданий жараёнлар, айниқса, воҳа-туманларининг алоҳида ажралиб чиқишига, тарихий-географик жойлашувининг яққоллашувига, оърганилган ҳудудда турли турмуш тарзини кечирган маҳаллий аҳоли орасида оъзаро алоқалар кучайгани тарихий-географик маконларнинг шаклланиши ва иқтисодий-маданий ривожланиши учун кучли омил боълганлиги ҳақидаги маълумотлардан Халқаро “Олтин мерос” хайрия жамоат фонди дастурларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Халқаро “Олтин Мерос” хайрия жамоат фондининг 2023-йил 15-апрелдаги 01-28-сон маълумотномаси). Натижада Антик ва илк ўрта асрлар даври Жанубий Суғд тарихий вилоятининг тарихий-географик жойлашуви билан боғлиқ маълумотларни ўрганишга хизмат қилган.
Оърганилаётган давр Жанубий Суғдда юз берган тарихий-географик жойлашув ва тарихий-маданий жараёнлар, маданиятлар ёйилиши ва алмашинуви масалаларига доир, хусусан, Эллин маданиятининг Суғдга кириб келиши санъат, айниқса, ҳайкалтарошликнинг моддий маданиятининг ривожига маълум даражада йизмат қилганлиги ҳақида турли назария ва ёндашувлар ҳақидаги маълумотлардан “Тарихий савол” кўрсатуви ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат муассасасининг 2024-йил 20-августдаги 01-44-172-сон маълумотномаси). Натижада ўрганилаётган даврда Жанубий Суғддаги ички ва ташқи алоқаларнинг маданий ҳаётга таъсири қандай бўлганлиги ҳақидаги маълумотлар кўрсатув мазмунини бойитишга хизмат қилган;
Суғддаги қадимги жамоалар, Антик ва илк оърта асрларда тарихий-маданий туманлар оъртасидаги турли алоқаларнинг хусусиятлари ҳамда тарихий-маданий жараёнларнинг оъзгарувчанлик ҳолати тарихий-географик жойлашувнинг маҳаллий маданият ривожига ва этник тарихга таъсири ҳамда маданий тараққиётнинг асослари “Тақдимот” кўрсатуви ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат муассасасининг 2024-йил 29-январдаги 02-31-125-сон маълумотномаси). Натижада телетомошабинларда Жанубий Суғднинг тарихий-маданий туманлари оъртасидаги турли алоқаларнинг хусусиятлари ҳамда тарихий-маданий жараёнларнинг оъзгарувчанлик ҳолати ҳақидаги маълумотлар шаклланишида хизмат қилган.