Тураева Гулчеҳра Урайимовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Ўсмирларда девиантлиликнинг конатив аспектлари”, 19.00.06 – Ёш ва педагогик психология. Ривожланиш психологияси. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/P1317.
Илмий раҳбар: Бафаев Мухиддин Мухамматович, психология фанлари доктори (DSc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон миллий педагогика университети,  PhD.03/30.12.2021.P.26.02.
Расмий оппонентлар: Умаров Бахриддин Менгбаевич, психология фанлари доктори, профессор; Қодиров Обид  Сафарович, психология фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат шарқшунослик университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: ўсмирларда девиантлиликнинг конатив аспектларини тадқиқ этиш асосида уни психокоррексияси бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўсмирлар орасида девиант хулқ-атворнинг конатив аспектлари (хатти-ҳаракат ва ирода билан боғлиқ жиҳатлари) намоён бўлишида уларнинг ижтимоий хоҳиш ва эҳтиёжларга йўналганлиги, мавжуд меʻёр ва қоидаларга зид ҳаракат қилишга интилиши, тажовузкорлик ва зўравонликка мойиллиги, ноанʻанавий фантазиялар ёки ноодатий хоббиларга берилиши, жинсий оғишишлар ва дисморфобик ҳолатларга мойиллиги даражасида фарқланиши аниқланган.
ўсмирларда девиантликнинг конатив аспектлари шаклланиши ва ифодаланишида комплекс ижтимоий-психологик детерминантларнинг муҳимлигига кўра “девиант хулқни намоён этишга мойиллик ва интилиш”, “яширин ички мотивлар”, “оддий ва ижобий ҳаёт тарзига интилиш” ҳамда “яхши хулққа мойиллик” каби йўналишлар ўсмирнинг ижтимоий муҳитда ўзини тутиш стратегияси ва ўз-ўзини назорат қилиш даражаси билан узвий алоқада намоён бўлиши аниқланган.
ўсмирларда девиантлиликнинг конатив аспектлари шахсий сифатларига кўра асабийлашганлик, спонтан тажовузкорлик, руҳий сиқилганлик, психосоматик бузилишлар, ўз-ўзидан пайдо бўладиган тажовузкорлик, эмоционал ҳолатда, ўзига ва ижтимоий муҳитга доимий негатив муносабат, таъби хиралик, тортинчоқлик, ишончсиз, ғамгин, ички азобланиш, эмоционол ҳолатларнинг нотурғунлиги, чидамсизлик, беихтиёр асабийлашиш, инжиқ билан боғлиқ шахслилик жиҳатлари асосланган.
ўсмирларда девиантлиликнинг конатив аспектлари динамикасини психодиагностик қиёсий таҳлил қилиш натижасида уни пасайтирувчи психокоррексион модел ишлаб чиқиш асосида девиант хулқнинг “шахслараро муносабатлардаги доминантлик”, “коммуникатив сифатлар” “ижтимоий статус”, “ўзаро биргаликда яшаш, ҳамкорликда фаолият юритиш”, инсонлар ўртасидаги мулоқот даражаси шаклланишига коррексион-адаптив таъсир этиш муҳимлиги далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўсмирларда девиантлиликнинг конатив аспектлари бўйича олинган илмий тадқиқот иши натижалари асосида:
ўсмирлар орасида девиант хулқ-атворнинг конатив аспектлари (хатти-ҳаракат ва ирода билан боғлиқ жиҳатлари) намоён бўлишида уларнинг ижтимоий хоҳиш ва эҳтиёжларга йўналганлиги, мавжуд меʻёр ва қоидаларга зид ҳаракат қилишга интилиши, тажовузкорлик ва зўравонликка мойиллиги, ноанʻанавий фантазиялар ёки ноодатий хоббиларга берилиши, жинсий оғишишлар ва дисморфобик ҳолатларга мойиллиги даражасида фарқланиши аниқланган илмий янгилик Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 7-декабрдаги ПМ-282-сон буйруғи билан “Ижтимоий психология” модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 10-декабрдаги ПМ-282 а-сон маълумотномаси). Натижада ўсмирларда девиант хулқ намоён бўлишида меʻёр ва қоидаларни бузишга интилиш,аддиктив ахлоққа мойиллик,тажовускор ва зўравонликка мойиллик ҳиссининг дифференциал фарқларини аниқлаш имконияти яратилган;
ўсмирларда девиантликнинг конатив аспектлари шаклланиши ва ифодаланишида комплекс ижтимоий-психологик детерминантларнинг муҳимлигига кўра “девиант хулқни намоён этишга мойиллик ва интилиш”, “яширин ички мотивлар”, “оддий ва ижобий ҳаёт тарзига интилиш” ҳамда “яхши хулққа мойиллик” каби йўналишлар ўсмирнинг ижтимоий муҳитда ўзини тутиш стратегияси ва ўз-ўзини назорат қилиш даражаси билан узвий алоқада намоён бўлиши аниқланган маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 7-декабрдаги ПМ-282-сон буйруғи билан “Девиантология модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 10-декабрдаги ПМ-ПМ-282 а-сон маълумотномаси).Натижада ўсмирлик даврида девиант хулқ намоён бўлишининг комплекс ижтимоий-психологик хусусиятларини аниқлаш ва таҳлил қилиш имконияти яратилган;
ўсмирларда девиантлиликнинг конатив аспектлари шахсий сифатларига кўра асабийлашганлик, спонтан тажовузкорлик, руҳий сиқилганлик, психосоматик бузилишлар, ўз-ўзидан пайдо бўладиган тажовузкорлик, эмоционал ҳолатда, ўзига ва ижтимоий муҳитга доимий негатив муносабат, таъби хиралик, тортинчоқлик, ишончсиз, ғамгин, ички азобланиш, эмоционол ҳолатларнинг нотурғунлиги, чидамсизлик, беихтиёр асабийлашиш, инжиқ билан боғлиқ шахслилик жиҳатлари асосланган маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги (Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 7-декабрдаги ПМ-282-сон буйруғи билан “Ижтимоий психология” модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 10-декабрдаги ПМ-ПМ-282 а-сон маълумотномаси).Натижада ўсмирларда девиантлиликнинг конатив аспектлари шахсий сифатларига кўра жиҳатлар ёритиб берилган.
ўсмирларда девиантлиликнинг конатив аспектлари динамикасини психодиагностик қиёсий таҳлил қилиш натижасида уни пасайтирувчи психокоррексион модел ишлаб чиқиш асосида девиант хулқнинг “шахслараро муносабатлардаги доминантлик”, “коммуникатив сифатлар” “ижтимоий статус”, “ўзаро биргаликда яшаш, ҳамкорликда фаолият юритиш”, инсонлар ўртасидаги мулоқот даражаси шаклланишига коррексион-адаптив таъсир этиш муҳимлиги далилланган маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги (Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 7-декабрдаги ПМ-282-сон буйруғи билан “Ижтимоий психология” модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 10-декабрдаги ПМ-ПМ-282 а-сон маълумотномаси).Натижада ўсмирларда девиант хулқ динамикасини психодиагностик қиёсий таҳлил қилиш натижасида уни пасайтирувчи психокоррексион дастур ва психокоррексион модел ишлаб чиқилган.