Калконова Лутфия Юсуфовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Мактабгача ёшдаги болаларда хотирани ривожлантиришнинг психологик имкониятлари”, 19.00.06 – Ёш ва педагогик психология. Ривожланиш психологияси. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B.2024.2.PhD/P921.
Илмий раҳбар: Нишанова Замира Таскараевна психология фанлари доктори, профессор 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети,  PhD.03/30.12.2021.P.26.02.
Расмий оппонентлар: Абдурасулов Рустам Абдураимович, психология фанлари доктори, профессор; Бекова Шамсия Джаббаровна психология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: мактабгача тарбия ёшидаги болаларда хотирани ривожлантиришнинг психологик имкониятларини тадқиқ этиш ва уни такомиллаштириш боʻйича амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мактабгача тарбия ёшидаги болаларда мнемик фаолиятнинг шаклланиши психик ривожланишнинг ёш-динамик тизимига кўра материалнинг англанганлик даражаси, ихтиёрий хотира механизмлари ва эмоционал аҳамиятга эга визуал стимулларни қайта ишлаш каби когнитив-мнемик воситалар асосида тайёрлов гуруҳи болаларида визуал хотира устунлиги даллиланган;
мактабгача тарбия ёшидаги болаларда когнитив–мнемик ривожланиш хусусиятларини ўрганишга кўра фикрлаш ва идрок жараёнларининг таркибий компонентлари аудиал ва визуал хотиранинг шаклланганлик даражаси, диққатнинг барқарорлиги ва ихтиёрийлиги, идрокнинг яхлитлиги, структуралилиги, константлиги, йўналганлиги ва бошқарилувчанлиги, шунингдек тафаккурнинг умумлаштириш операцияси каби когнитив интеграция механизмлари асосида хотира тизимлари билан умумий когнитив жараёнлар ўртасида изчил фасилитатив ўзаро таъсир мавжудлиги асосланган;
мактабгача ёшдаги болаларда когнитив-мнемик кўрсаткичларнинг шаклланишига кўра қулай оилавий муҳитнинг аудиал хотира билан манфий, ўзидан қониқмасликнинг визуал хотира билан тескари, адоват ҳолати эса кўриш хотираси билан бевосита боғлиқлиги аниқланиши туфайли оилавий муносабатларнинг бола психикасига таъсир қилувчи дифференциал психологик механизм эканлиги асосланган;
мактабгача тарбия ёшидаги болаларда мнемик фаолиятнинг шаклланишида ўйиннинг етакчи фаолият эканлигига кўра ўйинтерапияси, арттерапия, эртактерапия, сенсор-интегратив ва реалксацион психологик интервенсиялар асосида мақсадга йўналтирилган эсда қолдириш ва қайта хотирлашни фаоллаштирувчи мнемотехника машғулотларининг юқори самарадорлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Мактабгача ёшдаги болаларда хотирани ривожлантиришнининг психологик имкониятларини оʻрганишга доир олиб борилган илмий-тадқиқот ишлари натижалари асосида:
мактабгача тарбия ёшидаги болаларда мнемик фаолиятнинг шаклланиши психик ривожланишнинг ёш-динамик тизимига кўра материалнинг англанганлик даражаси, ихтиёрий хотира механизмлари ва эмоционал аҳамиятга эга визуал стимулларни қайта ишлаш каби когнитив-мнемик воситалар асосида тайёрлов гуруҳи болаларида визуал хотира устунлиги даллиланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18- августдаги ПМ-85-сонли буйруғига биноан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» ва «Педагогик психология» модулларига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18- августдаги ПМ-85-сонли маълумотномаси). Натижада, хотиранинг ихтиёрсиздан ихтиёрийга ўтиш механизмларини ифодаловчи психик бошқарув тизими сифатида моделлаштирилган консептуал ёндашув шакллантирилган;
мактабгача тарбия ёшидаги болаларда когнитив–мнемик ривожланиш хусусиятларини ўрганишга кўра фикрлаш ва идрок жараёнларининг таркибий компонентлари аудиал ва визуал хотиранинг шаклланганлик даражаси, диққатнинг барқарорлиги ва ихтиёрийлиги, идрокнинг яхлитлиги, структуралилиги, константлиги, йўналганлиги ва бошқарилувчанлиги, шунингдек тафаккурнинг умумлаштириш операцияси каби когнитив интеграция механизмлари асосида хотира тизимлари билан умумий когнитив жараёнлар ўртасида изчил фасилитатив ўзаро таъсир мавжудлиги асосланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-85-сонли буйруғига биноан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» ва «Педагогик психология» модулларига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-85-сонли маълумотномаси). Натижада хотира тизимининг ички структураси асосида мнемотехник машғулотлар самарадорлигини аниқловчи илмий асос яратилган;
мактабгача ёшдаги болаларда когнитив-мнемик кўрсаткичларнинг шаклланишига кўра қулай оилавий муҳитнинг аудиал хотира билан манфий, ўзидан қониқмасликнинг визуал хотира билан тескари, адоват ҳолати эса кўриш хотираси билан бевосита боғлиқлиги аниқланиши туфайли оилавий муносабатларнинг бола психикасига таъсир қилувчи дифференциал психологик механизм эканлиги асосланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети қошидаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ- 85-сонли буйруғига биноан илмий янгилик сифатида «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» ва «Оила психологияси» модулларига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-август даги ПМ- 85-сонли маълумотномаси). Натижада юқоридаги фан модулларини янги маълумотлар билан бойитиш имконияти яратилган;
мактабгача тарбия ёшидаги болаларда мнемик фаолиятнинг шаклланишида ўйиннинг етакчи фаолият эканлигига кўра ўйинтерапияси, арттерапия, эртактерапия, сенсор-интегратив ва реалксацион психологик интервенсиялар асосида мақсадга йўналтирилган эсда қолдириш ва қайта хотирлашни фаоллаштирувчи мнемотехника машғулотларининг юқори самарадорлиги асосланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-85-сонли буйруғига биноан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» ва «Педагогик психология» модулларига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-85-сонли маълумотномаси). Натижада бўлғуси болалар психологларининг услубий фаолиятини такомиллаштириш имконияти яратилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish