Саттарова Шахнозахон Қўчқаровнанинг
фан доктори (DSc) диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғИ номи): “Педагоглар фаолиятида позитив фикрлашнинг ижтимоий-психологик механизмлари”, 19.00.05 – Ижтимоий психология. Этнопсихология. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/P196.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети,  PhD.03/30.12.2021.P.26.02. 
Расмий оппонентлар: Умаров Баҳриддин Мингбоевич, психология фанлари доктори, профессор; Мелибаева Роза Насировна, психология фанлари доктори (DSc), профессор; Шойимова Шохиста Санакуловна, психология фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: педагоглар фаолиятида позитив фикрлашнинг ижтимоий-психологик механизмларини комплекс тадқиқ этиш ва уни ривожлантиш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўқитувчиларнинг ижтимоий-психологик хусусиятлари касбий муносабатларда когнитив-эмосионал барқарорлик, стрессга чидамлилик, ихтиёрий назорат ва оптимистик атрибутив услубларни динамик ифодаланишига асосланиб интрапсихик ресурсларнинг позитив фикрлаш даражасига векторли таъсири билан детерминасиялашганлиги далилланган;
педагоглардаги позитив фикрлаш даражаси муваффақият  ҳақидаги семантик бирликни ишдаги монотонликни ўзгартирувчи омил сифатида фаоллаштириш иш мотивасиясини оширганлиги туфайли оптимистик когнитив структуранинг меҳнат фаолиятидан қониққанлик даражаси таъсирида намоён бўлиши билан детерминасиялашганлиги аниқланган;
педагоглардаги позитив фикрлашни намоён бўлишига психологик тўсиқ бўлувчи омиллар эмосионал чарчоқ, шахсий ютуқларни редкуситялашга интилишнинг ижтимоий алоқалар, ташаббускорлик ва вазиятни назорат қила олиш каби хусусиятларнинг суст ривожланганлиги билан боғлиқлиги туфайли шахсий деперсонализасиянинг «экзистенсиал фрустрасия» асосида кучли намоён бўлишига кўра аниқланган;
педагоглар фаолиятида позитив фикрлашнинг намоён бўлиш даражалари ижтимоий-демографик (ёш, жинс, ҳудуд, меҳнат тажрибаси) омилларнинг касбий «Мен»ни дифференциасиясига таъсири натижасида муваффақиятни умумий фаоллик ракурсида идрок этишга боғлиқ касбий мослашув даражасига идентив намоён бўлишига кўра аниқланган;
педагогларда позитив фикрлашни ривожлантириш модели фаолиятга нисбатан пессимистик когнисияларнинг оптимистик қарашларга фаолият интринсив мотивлар ва шахсий – касбий идентификасия орқали ўзгариши муҳимлиги туфайли мотивасион-когнитив-ижодий-ижтимоий-эмосионал хусусиятларнинг «мен муваффақиятли» конструктига кўра бирлигини таъминлаш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.Педагоглар фаолиятида позитив фикрлашнинг ижтимоий-психологик механизмларини ўрганиш бўйича олиб борилган илмий тадқиқот натижалари асосида:
педагогик фаолият субектлари бўлган ўқитувчиларнинг ижтимоий-психологик ҳолати асосида, касбий муносабатлар ва интрапсихик ресурслар орқали намоён бўладиган позитив фикрлаш даражаси, когнитив-эмоционал барқарорлиги, стрессга психологик қаршилик даражаси, ихтиёрий назорат ва оптимистик атрибутив услублар каби омиллар орқали уларнинг позитив фикрлаш даражасига таъсир кўрсатувчи детерминантлар сифатида аниқланганлигига оид илмий хулосалар Ўзбекистон миллий педагогика университети қошидаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 19-июндаги ПМ 383-сон буйруғи билан «Ижтимоий психология» модули мазмунига сингдирилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ 383-сон маълумотномаси). Натижада, таълим соҳаси учун тайёрланадиган педагог психологларнинг позитив фикрлашини тадқиқ этишнинг назарий-услубий таҳлили ҳамда замонавий тушунчасининг моҳияти очиб берилган ва касбий ривожланишдаги  аҳамияти таянч компетенсияларни шакллантириш ҳамда позитив фикрловчи педагогнинг касбий тайёргарлик даражасини ошириш соҳасида сифат жиҳатдан ўсишга эришилган;
    педагоглар фаолиятида позитив фикрлашнинг намоён бўлиш даражалари демографик ва касбий жиҳатдан жинс, стаж, ташкилот, ҳудуд ҳамда ижтимоий-психологик омиллар, касбий тажриба давомийлиги, гендерга хос психологик хусусиятлар ва касбий мослашув даражаси билан боғлиқликда ривожланишининг қиёсий таҳлили далилланганлигига оид илмий хулосалар Ўзбекистон миллий педагогика университети қошидаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 19-июндаги ПМ 383-сон буйруғи билан «Ижтимоий психология» модули мазмунига сингдирилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ 383-сон маълумотномаси).  Натижада,  ҳар томонлама етук, позитив характерга эга бўлган педагогни касбий фаолиятда муваффақиятга эришишда, педагогнинг касбий ривожланиш жараёнида, позитив фикрлашни ўрни ва аҳамиятининг ривожланишидаги  тайёргарлик даражасини ошириш соҳасида сифат жиҳатдан ўсишга эришилган;
    педагоглар фаолиятида позитив фикрлашнинг юзага келишида учрайдиган касбий инқироз омиллари, эмоционал чарчоқ, иш унумдорлигининг пасайиши, мотивация етишмаслиги, психовегетатив синдромлар, педагогларда негатив атрибутив услублар, пессимистик когнитив структура ва касбий сўниш ҳолатидаги негатив таъсирларга оид илмий натижалар Ўзбекистон миллий педагогика университети қошидаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 19-июндаги ПМ 383-сон буйруғи билан «Ижтимоий психология» модули мазмунига сингдирилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ 383-сон маълумотномаси). Натижада, психолог ва педагог кадрларнинг позитив фикрлашини ривожлантириш учун зарур илмий-амалий ҳамда услубий тайёргарлиги такомиллаштирилган; 
педагогларда позитив фикрлашни кескин сусайтиришга бевосита таъсир этувчи психологик омиллар эмоционал чарчоқ, ҳиссий куйиш синдроми сифатида намоён бўлиш билан бир қаторда, педагогик фаолиятда мослашув даражаси юқори бўлган касбий мослашув ва оптимизм позицияси илмий асосланган бўлиб, педагогларда ижтимоий алоқалар, ташаббускорлик ва вазиятни назорат қила олиш каби сифатлар орқали позитив когнитив-эмоционал услублар, оптимизм позицияси билан позитив фикрлаш ўртасидаги коррелясион боғлиқлик асосланиб, ушбу факторларни ривожлантириш имконияти мавжуд эканлиги исботланган натижалар Ўзбекистон миллий педагогика университети қошидаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 19-июндаги ПМ 383-сон буйруғи билан «Ижтимоий психология» модули мазмунига сингдирилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ 383-сон маълумотномаси).. Натижада, психолог ва педагог кадрларнинг позитив фикрлашини ривожлантириш учун зарур когнитив-эмоционал услублар, оптимизм позицияси билан позитив фикрлаш каби илмий-амалий услубий тайёргарлиги такомиллаштирилган; 
педагогларда позитив фикрлашни ривожлантиришга қаратилган ижтимоий-психологик механизмлар асосида  методикалар ишлаб чиқиш орқали, янги ижтимоий-психологик механизмлар ва тренинглар шакллантириш натижасида педагогларда позитив фикрлашни ривожлантиришга қаратилган  механизмлар самарадорлиги асосида муайян билим, кўникма ва малака, фаол психологик ривожланиш, ижтимоий тажриба, шахсий идентификация, интенсив ривожланиш, мустақил касбий ҳаётга тайёрланиш, шахсий мотив ва эҳтиёжларни англаш, ўз шахсиятининг барча томонларини қабул қилиш, позитив баркамоллик, психологик маърифатпарварлик ва компетентликни оширишни ва позитив фикрлашни ривожлантиришга йўналтирилган психодиагностик мажмуанинг «Позитив психология» модулнинг яратилиши ҳамда педагоглар фаолиятида позитив фикрлашни ривожлантиришнинг ижтимоий-психологик тренингнинг психотехнологиялари Ўзбекистон миллий педагогика университети қошидаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 19-июндаги ПМ 383-сон буйруғи билан «Ижтимоий психология» модули мазмунига сингдирилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ 383-сон маълумотномаси).  Натижада, педагогларда айрим муаммоли вазиятларда ижобий муносабатни яратади, ўзини ривожлантиришнинг фаол шаклларини қўллаб-қувватлайди, шахслараро муносабатда очиқлик ва инсоний муносабатни ривожлантиради ҳамда таълимга позитив ёндошув туфайли тингловчиларининг ҳулқ-атворида ҳам атрофдагиларга позитив муносабатларни шакллантирган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish