Асамов Шерали Байкузиевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғ номи): “Ёнғин-қутқарув автомобиллари шиналарининг босиб ўтган масофалари ва эксплуатация меъёрини такомиллаштириш”, 05.10.02 – “Фавқулодда ҳолатларда хавфсизлик. Ёнғин, саноат, ядро ва радиация хавфсизлиги” (техника фанлари)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам B2024.4.PhD/Т5175.
Илмий раҳбар: Махкамов Нурмухаммад Янгибоевич, техника фанлари номзоди, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги Академияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги Академияси, DSc.40/29.12.2022.Т.129.01.
Расмий оппоненетлар: Нурмаматова Рахима Рахмоновна, техника фанлари доктори (DSc), профессор, Қўлдошев Икромбек Ҳамидуллаевич техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент Давлат транспорт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: фавқулодда вазиятлар вазирлиги ёнғин-қутқарув қисмларида ёнғин ва қутқарув автомобилларининг шиналарини йемирилиши ва ҳисобдан чиқариш бўйича амалдаги ишлаб чиқилган меъёрларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳамда амалиётга жорий этиш, ёнғин-қутқарув қисмларидаги техникаларнинг шиналарини ҳисобдан чиқаришни оптималлаштиришдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қўйидагилардан иборат:
шиналарнинг эластиклик хоссалари транспорт воситаларининг техник ҳолатини белгиловчи муҳим омиллари эканлиги, меёридан юқори босимда шинанинг эластик элементларида ортиқча деформация юзага келтириши, ички қатламларда ҳароратнинг кескин ошишига ва йўл билан контакт юзасида емирилиш жараёнининг тезлашишига сабаб бўлувчи омил эканлиги асосланган;
ёнғин-қутқарув қисимларидаги махсус техникаларнинг шиналарини ҳисобдан чиқариш бўйича амалдаги меёрларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш асосида оптималлаштириш усуллари ишлаб чиқилган;
ёнғин-қутқарув қисмлари техникаларидаги шиналарнинг хизмат кўрсатиш муддатини узайтириш учун, шиналарнинг доимий юклама остида туриши, авария-қутқарув ишларини амалга ошириш вақтида шиналарнинг ноқулай агрессив муҳитда бўлишини тадқиқ этишнинг математик модели ишлаб чиқилган;
ёнғин-қутқарув қисмларида техникалар шиналарининг сони назарий моделлаштирилган ва динамик параметрлар асосида уларнинг ишлаш муддатлари баҳоланган ва шу асосида рационал тақсимлаш орқали шиналар ресурсини ўртача 12 % га ошириш мумкинлиги вариантлари ишлаб чиқилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ёнғин-қутқарув автомобиллари шиналарининг босиб ўтган масофалари ва эксплуатация меёрини такомиллаштириш бойича олинган илмий натижалар асосида:
ёнғин-қутқарув қисимларидаги махсус техникаларнинг шиналарини ҳисобдан чиқариш бўйича амалдаги меёрларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш асосида оптималлаштириш усуллари Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги Тошкент вилояти Фавқулодда вазиятлар бошқармасининг жойларидаги ёнғин-қутқарув қисимларига амалиётгаги муаммоларнинг ечимини топиш учун жорий этилган.(Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг 2025-йил 27-январ кунидаги 5/5/30-141-сонли маълумотномаси). Натижада, ёнғин-қутқарув қисмларидаги махсус техникаларнинг шиналарини ҳисобдан чиқариш бўйича амалдаги меёрларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, бир йилда ёнғин-қутқарув қисмларидаги автомобиллар шиналари ресурсини ўртача 12 % га ошириш, ёнғин ўчириш тезкорлигини тизимли ошириш имконини берган.