Соатов Шароф Анваровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Комбинациялашган дискли борона ғалтакмоласини такомиллаштириш ва параметрларини асослаш”, 05.07.01 – Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/Т4728.
Илмий раҳбар: Эргашев Маъруфжон Мухаммаджонович, техника фанлари фалсафа доктори, катта илмий ходим.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти, DSc.05/13.05.2020.Т.112.01.
Расмий оппонентлар: Нуриев Карим Катибович, техника фанлари доктори, профессор; Худояров Анвар Назиржонович, техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Қишлоқ хўжалиги техникаси ва технологияларини сертификатлаш ва синаш маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади комбинациялашган дискли борона ғалтакмоласини такомиллаштириш ва параметрларини асослаш орқали ерларни дон ва такрорий экинларни экишга тайёрлашда иш сифати ва унумини ошириш ҳамда энергия сарфини камайтиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйдагилар иборат:
комбинациялашган дискли борона такомиллаштирилган ғалтакмоласининг конструктив схемаси ва технологик иш жараёни унинг дискли юмшаткичлари ва текислагичи томонидан ишлов берилган қатлам юзаси талаб даражасида зичланиши ва унда майин тупроқ қатлами ҳосил қилиниши ҳисобга олиниб ишлаб чиқилган;
гʼалтакмола катта ва кичик планкалари таʼсири остидаги тупроқнинг деформацияланиш катталиги уларнинг радиуси, планкалар қалинлиги, ишлов бериш чуқурлиги ҳамда гʼалтакмоланинг сирпаниш коеффициентини ҳисобга олган ҳолда аниқланган;
такомиллаштирилган ғалтакмолага бериладиган тик юкланиш унинг катта ва кичик планкалари тупроққа тўлиқ ботиб ишлаши шартидан келиб чиқиб асосланган;
такомиллаштирилган ғалтакмоланинг диаметри, катта ва кичик планкалари сони, унга бериладиган солиштирма тик босим кучи ва агрегат ҳаракат тезлиги унинг агротехник ва энергетик иш кўрсаткичларини баҳоловчи регрессия тенгламаларини биргаликда ечиш орқали аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Комбинациялашган дискли борона ғалтакмоласини такомиллаштириш ва параметрларини асослаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
тавсия этилаётган такомиллаштирилган ғалтакмола билан жиҳозланган комбинациялашган дискли боронага Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Интеллектуал мулк марказининг фойдали моделга (“Тупроққа ишлов берадиган дискли қурол”, ФАП 2436 – 2024-й.) патенти олинган. Натижада даладан бир ўтишда тупроқни экишга тайёрлаш бўйича барча технологик жараёнларни қўшиб бажариш имконини берадиган комбинациялашган дискли борона яратилган;
тавсия этилаётган такомиллаштирилган ғалтакмола билан жиҳозланган комбинациялашган дискли борона Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти тажриба хўжалиги ва Тошкент вилояти Оққўрғон тумани “АБДУМАННОП ПИРИМҚУЛОВ” ва “БЕК” фермер хўжаликларида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 10-майдаги 05/01-05/02-05/04-03-174-сон маълумотномаси). Натижада ерларга экиш олдидан ишлов беришда умумий ҳаражатлар 2,83 фоизга, меҳнат сарфи эса 2,70 фоизга камайган;
комбинациялашган дискли боронанинг саноат нусхаларини ишлаб чиқиш ва тайёрлаш учун унинг лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари (дастлабки талаблар, техник топшириқ ва чизмалар) “АГРИХИМ” МЧЖ да лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 10-майдаги 05/01-05/02-05/04-03-174-сон маълумотномаси). Натижада асосланган параметрларга эга бўлган такомиллаштирилган ғалтакмола билан жиҳозланган комбинациялашган дискли боронани ишлаб чиқариш имкони яратилган.