Маликов Акром Абдухамидовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
 

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Алишер Навоий “Ғаройиб ус-сиғар” девони контекстининг назарий масалалари”, 10.00.10 – Матншунослик ва адабий манбашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам В2024.2.PhD/Fil4738.
Илмий раҳбар: Сирожиддинов Шуҳрат Самариддинович, филология фанлари доктори, академик.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, DSc.03/30.12.2019.Fil.19.01. 
Расмий оппонентлар: Эркинов Афтондил Содирхонович, филология фанлари доктори, профессор; Маҳмудов Умедулло Акмалиддин ўғли, филология фанлари бўйича фалсафа доктори(PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат шарқшунослик университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: “Ғаройиб ус-сиғар” девони контекстида Алишер Навоий матнларини амалий ва  назарий жиҳатдан тадқиқ қилиш ҳамда девоннинг йиғма  матнини тузишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
матншунослик соҳасининг фундаментал асосларини тизимлашда матн назарияси, назарий ва амалий матншуносликнинг аниқ таърифлари ишлаб чиқилиб, ўзбек матншунослигида илк бор матнга контекстуал таҳлил асосида ёндашиш тажрибаси қўлланилган;
йиғма ва илмий-танқидий матнларнининг таянч ва ёрдамчи нусхаларни танлаш ва тавсифлашдаги умумийлик; йиғма матн мақсади – матн хусусиятларини тўлиқ кўрсатиш, илмий-танқидий матннинг мақсади муаллиф вариант дея тақдим қилиниши билан жиддий фарқланиши кўрсатилган, илмий-танқидий матн тузиш зарур нусхаларини аниқлаш, саралаш; табдил тайёрлаш ва луғат билан ишлаш; қоралама шарҳ яратиш; муаллифнинг ифодавий қонуниятларини аниқлаш; ёрдамчи нусхаларни ишга жалб қилиш ва қиёслаш; илмий-танқидий матнни шакллантириш; ишни текшириш, таҳрирлаш ва якунлаш каби қатʼий босқичлари ҳақида ёндашувлар мисоллар асосида далилланган;  
манбаларнинг “Ғаройиб ус-сиғар” девони бор дея кўрсатилган қўлёзмалари таҳлилга тортилган ва чалкаш маълумотлар ойдинлаштирилиб, текширишлар натижасида 4 та нусха (Париж миллий кутубхонаси, Галлика фонди, № Турc317-рақамли қўлёзма; ТДШҚИ, асосий фонд, № 677-рақамли қўлёзма; Тўпқопи сарой-музейи, Фотиҳ фонди, № 4056-рақамли қўлёзма; Тўпқопи сарой-музейи, Реван фонди, № 808-рақамли қўлёзма)да таркибидаги “Ғаройиб ус-сиғар” девони матнининг фарқ ва тафовутлари аниқланган;
“Ғаройиб ус-сиғар” девони йиғма матни тайёрланган ва шу пайтгача Алишер Навоий асарлари нашрларида учрамаган 1 та ғазал ва 1 байт аниқланиб, “Ғаройиб ус-сиғар” девонидаги сўзлар луғати мумтоз луғатчилик анъанасига кўра таёрланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ғаройиб ус-сиғар” девони контекстининг назарий масалалари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
матншунослик соҳасининг фундаментал асосларини тизимлашда матн назарияси, назарий ва амалий матншуносликнинг аниқ таърифлари ишлаб чиқилгани, ўзбек матншунослигида илк бор матнга контекстуал таҳлил асосида ёндашиш тажрибаси қўлланилганлигига оид илмий хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилганган И3-2021020813-рақамли “Алишер Навоий ижодининг хорижда ўрганилиши ва тарғиботи асосида кўп тилли мултимедиа тўпламини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2024-йил 31-октябрдаги № 01-3104-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳанинг илмий-назарий консепсияси матншунослик соҳасининг фундаментал асосларини тизимлашда матн назарияси, назарий ва амалий матншуносликнинг аниқ таърифлари ҳақида янги фикр-мулоҳазалар билан бойишига эришилган; 
Алишер Навоийнинг “Ғаройиб ус-сиғар” девони ўрин олган қўлёзма нусхалар (Париж миллий кутубхонаси, Галлика фонди, № Турc317-рақамли қўлёзма; ТДШҚИ, асосий фонд, № 677-рақамли қўлёзма; Тўпқопи сарой-музейи, Фотиҳ фонди, № 4056-рақамли қўлёзма; Тўпқопи сарой-музейи, Реван фонди, № 808-рақамли қўлёзма) таркибидаги шеърлар матнига оид фарқ ва тафовутларнинг аниқлангани; йиғма-қиёсий ва илмий-танқидий матнларнинг фарқлари кўрсатилгани билан боғлиқ илмий хулосалардан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилган ПФ-201912258-рақамли “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш”  мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2024-йил 31-октябрдаги № 01-3105-сон маълумотномаси). Натижада, лойиҳа Навоий асарларида қўлланилган сўзларнинг электрон луғатини яратишда қулайликлар яратиш ҳақидаги янги илмий-назарий хулосалар билан бойишига эришилган;
йиғма ва илмий-танқидий матнларнинг фарқлари кўрсатилган, илмий-танқидий матн тузишнинг қатʼий босқичлари ҳақида ёндашувлар масаласига оид илмий хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилганган И3-2021020813-рақамли “Алишер Навоий ижодининг хорижда ўрганилиши ва тарғиботи асосида кўп тилли мултимедиа тўпламини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2024-йил 31-октябрдаги № 01-3104-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳанинг илмий хулосалари  йиғма-қиёсий ва илмий-танқидий матнларнинг фарқлари, илмий-танқидий матн тузиш тамойиллари ҳақида материаллар билан бойитилган;
матншунослик соҳасининг фундаментал асосларини тизимлашда матн назарияси, назарий ва амалий матншуносликнинг аниқ таърифлари ишлаб чиқилиб, ўзбек матншунослигида илк бор матнга контекстуал таҳлил асосида ёндашиш тажрибаси қўлланилган  илмий маълумотлардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маҳалла” телерадиоканалининг “Маърифат чироқлари” радио дастурини тайёрлашда фойдаланилиб (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маҳалла” телерадиоканали давлат муассасининг 2025-йил, 9-декабрдаги 30-сонли  маълумотномаси). Натижада эшиттиришлар илмий ва маърифий жиҳатдан бойитилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish