Абдуллаева Севара Нуриддин қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): Алалияли болаларда дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантириш технологиялари,   13.00.03 –Махсус педагогика (Педагогика фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.1 PhD/Ped 4825.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Илмий раҳбар:  Якубжанова Дилобар Ботировна педагогика фанлари доктори, профессор
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.03/30.01.2020.Ped.26.01.
Расмий оппонентлар: Ҳакимова Муҳаббат Файзиевна, педагогика фанлари доктори, профессор; доцент Турғунбоев Сирожиддин Фахриддинович, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD). 
Етакчи ташкилот: Қўқон давлат университети 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади. Алалияли болаларда дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантириш технологияларини такомиллаштириш ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
алалия нутқ нуқсонининг хусусиятлари, алалияли болаларда нутқ шаклланишининг ўзига хос жиҳатлари ва мазкур нутқ бузилишини коррексиялашнинг педагогик имкониятлари алалиянинг физиологик, лингвистик, психолингвистик жиҳатларига нисбатан нейролингвистик, клиник ёндашув асосида алалиянинг неврологик ва психопатологик бузилишлари тавсифига кўра аниқлаштирилган;
алалияли болаларда дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантириш технологиялари предметларга хос алоҳида хусусиятларнинг элементар сезгисини ривожлантириш, ҳиссий ва ҳаракатланиш ҳамда предметли-амалий фаолият тажрибасини бойитиш, амалий машғулотлар, визуал воситалар, ҳаракатли ўйинлар, логопедик топшириқлар ва индивидуал ёндашувлар асосида болаларда макон ва вақт муносабатларини англаш, уларни нутқда қўллаш, фикрни кетма-кет баён этиш кўникмаларини шакллантириш асосида такомиллаштирилган;
алалияли болаларда дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантириш жараёнининг модели мотивацион-диагностик, мазмунли-фаолиятли, тузилмавий-ривожлантирувчи, натижаларни баҳоловчи босқичларнинг ўзаро алоқадорлиги ҳамда алалияли болаларнинг мустаҳкам оғзаки нутқий малакаларини шакллантиришда психологик қўллаб-қувватловчи, ижтимоий фаол, соғломлаштирувчи, индивидуал ва интерфаолликни талаб этувчи педагогик шарт-шароитларни яратиш асосида такомиллаштирилган;
алалияли болаларда дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантириш этиологик-ташхис, психолингвистик, нейропсихологик, дидактик-коммуникатив, индивидуал-дифференциал ёндашувлар орқали изчил, мантиқий ва боғланган нутқни ҳосил қилишга хизмат қиладиган босқичли ўзаро таъсирли машғулотлар мажмуаси, нутқий компонентларнинг бир бутун тизим сифатида ривожланишининг ижобий динамикаси, нутқ компонентларининг шаклланиши, алалияли болаларда оғзаки нутқнинг таркибий компонентларини ўзаро узвийликда ривожлантирувчи, ўзаро алоқадорликка эга педагогик-диагностик мезонлар асосида тузилган комплекс логопедик технологияларнинг самарадорлиги аниқлаштирилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши тасдиқланган. Алалияли болаларда дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантириш технологиялари бўйича олинган натижалар асосида:
алалияли болаларда дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантиришнинг педагогик имкониятлари  дастлабки нутқий томонининг шаклланганлик даражасининг дастлабки ҳолатини ўрганиш ҳамда  фазовий муносабатларини акс эттиришда идрок қилиш кўникмаларини шакллантириш йўлларини кўрсатиш асосида аниқлашга оид таклифлар “Фонопедия асослари” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 14-июндаги 11-05-3855/04 рақамли маълумотномаси). Натижада алалия ҳолатини педагогик ва психологик жиҳатдан ўрганиш;нутқий ривожланишнинг босқичларини таҳлил қилишга эришилган;
алалияли болаларда дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантириш технологиялари новербал мулоқот қобилиятларини ривожлантиришга қаратилган коррексион иш натижадорлигини ошириш ҳамда логопедик таъсир имкониятларини кенгайтириш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Фонопедия асослари” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 14-июндаги 11-05-3855/04 рақамли маълумотномаси). Натижада дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантиришга хизмат қилувчи метод ва воситаларни аниқлашга шароит яратилган.
алалияли болаларда дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантириш жараёни вербал мулоқотга кўра таълим субектлари муносабатидаги интерактивликни оддийдан мураккабга қараб ошириб бориш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Фонопедия асослари” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 14-июндаги 11-05-3855/04 рақамли маълумотномаси). Натижада логопедик ишлар жараёнида қўлланиладиган инновацион технологияларни амалиётда қўллаш самарадорлиги ошган.
Алалияли болаларда дастлабки нутқий кўникмаларни шакллантириш самарадорлиги шахслараро мулоқот кўникмаларини ривожлантиришга қаратилган логопедик коррексия усулларидан рационал фойдаланиш, ўйин терапияси элементларини киритиш ҳамда гуруҳли терапия таъсир имкониятларидан фойдаланишга устуворлик бериш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Фонопедия асослари” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 14-июндаги 11-05-3855/04 рақамли маълумотномаси). Натижада экспериментал ишлар орқали уларнинг самарадорлигини баҳолашга эришилган. 

Yangiliklarga obuna bo‘lish