Хайдарова Хилола Газикуловнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): Конформлилик ва шахс акцентуацийаси - аёллар суицидал хулқига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омиллар, 19.00.05 – Ижтимоий психологийа. Этнопсихологийа
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/P744.
Илмий раҳбар Каримова Васила Маманосировна, психология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, PhD.03/30.12.2021.P.26.02.
Расмий оппонентлар: Умаров Бахриддин Менгбоевич, психология фанлари доктори, профессор; Абдуллажонова Дилноза психология фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат шарқшунослик университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: аёллар суицидал хулқига ижтимоий-психологик омил сифатида таъсир қилувчи конформлилик ва шахс акцентуацийасини тадқиқ этиш ва амалий тавсийалар ишлаб чиқиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
виктим (жонини қурбон қилишга тайёр ва уни амалга оширган) аёллар ижтимоий-психологик хусусийатларига кўра ҳиссиётларни ифодалай олмаслик, бошқаларнинг қадрийатларини ўз қадрийатларидан устун билиш, экзистенциал ваккум ҳиссининг кучли ифодаланиш даражасига асосланиб суицидга  мойилликнинг конформ-нонконформ, вазийатга боғлик ва беқарор типологийаси суицидал уриниш ва суицидал нийат индикаторлари асосида аниқланган;
қўзғалувчан, гипертим, демонстратив, педант типдаги аёлларнинг суицидал фикрлари ва хулқининг шаклланишида агрессийа ҳамда конформлиликка оид шахсий хусусийатларнинг интенсивлашувига боғлиқлиги туфайли эмоционал беқарорлик, гипотимийа, импулсивлик, фрустрацийаланган эҳтиёжлар ва ижтимоий-психологик етукликнинг етишмаслиги ички ва ташқи зиддийатлар орқали ижтимоий мослашувга салбий таъсир кўрсатувчи суицидал хатар омили эканлиги исботланган;
аёлларнинг доминант шахсий хулқ-атворига кўра иродавий барқарорлик, коммуникатив очиқлик, регулйатив эмоционал сезгирлик, воқеликни оптимистик идрок этиш, конструктив мустақил фикрлаш, фаол ташаббускорлик, стабил экстравертлик, қатъий қарор қабул қилиш тенденцийасининг динамикасига асосланиб  суицидга мойилликни чеклайдиган ижобий-уйғунлашган “суицид билан боғлиқ бўлмаган хулқ шакллари" тушунчаси илмий далилланган;
суицид ҳолатлар профилактикасида аёллар шахсидаги ҳарактер акцентуацийаси, хулқ-фаолийати, баҳолаб-йўналтирувчи тизимнинг фаоллигига кўра суицидал мойилликни когнитив, эмоционал, мотивацион жиҳатларини ҳаётни тасдиқловчи қадрийатларнинг шаклланганлиги муҳимлиги далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Конформлилик ва шахс акцентуацийасининг аёллар суицидал хулқига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омилларини аниқлаш юзаcидан олинган илмий натижалари асосида:
виктим (жонини қурбон қилишга тайёр ва уни амалга оширган) аёллар ижтимоий-психологик хусусийатларига кўра ҳиссиётларни ифодалай олмаслик, бошқаларнинг қадрийатларини ўз қадрийатларидан устун билиш, экзистенциал ваккум ҳиссининг кучли ифодаланиш даражасига асосланиб суицидга  мойилликнинг конформ-нонконформ, вазийатга боғлик ва беқарор типологийаси суицидал уриниш ва суицидал нийат индикаторлари асосида аниқланган таклифлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети қошидаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 23-августдаги ПМ-453 сон буйруғига асосан «Ижтимоий психология» модулига киритилган (Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ-453а сон маʼлумотномаси). Натижада суицидга мойил виктим аёллар шахслараро муносабатига таъсир қилувчи ижтимоий-психологик омиллар тизимлаштирилган;
қўзғалувчан, гипертим, демонстратив, педант типдаги аёлларнинг суицидал фикрлари ва хулқининг шаклланишида агрессийа ҳамда конформлиликка оид шахсий хусусийатларнинг интенсивлашувига боғлиқлиги туфайли эмоционал беқарорлик, гипотимийа, импулсивлик, фрустрацийаланган эҳтиёжлар ва ижтимоий-психологик етукликнинг етишмаслиги ички ва ташқи зиддийатлар орқали ижтимоий мослашувга салбий таъсир кўрсатувчи суицидал хатар омили эканлиги исботланган таклифлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети қошидаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 23-августдаги ПМ-453 сон буйруғига асосан «Ижтимоий психология» модулига киритилган (Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ-453а сон маʼлумотномаси). Натижада аёллар суицидал мойиллигининг ижтимоий-психологик омиллари дифференциацийаси шакллантирилган;
аёлларнинг доминант шахсий хулқ-атворига кўра иродавий барқарорлик, коммуникатив очиқлик, регулйатив эмоционал сезгирлик, воқеликни оптимистик идрок этиш, конструктив мустақил фикрлаш, фаол ташаббускорлик, стабил экстравертлик, қатъий қарор қабул қилиш тенденцийасининг динамикасига асосланиб  суицидга мойилликни чеклайдиган ижобий-уйғунлашган “суицид билан боғлиқ бўлмаган хулқ шакллари" тушунчаси илмий далилланган таклифлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети қошидаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 23-августдаги ПМ-453 сон буйруғига асосан «Ижтимоий психология» модулига киритилган (Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ-453а сон маʼлумотномаси). Натижада, амалиётчи психологларнинг ўсмир-ўcпирин қизларларда суицидал хавф ҳолатини профилактикаси юзасидан билимларини бойитиш имконийати пайдо бўлган.
суицид ҳолатлар профилактикасида аёллар шахсидаги ҳарактер акцентуацийаси, хулқ-фаолийати, баҳолаб-йўналтирувчи тизимнинг фаоллигига кўра суицидал мойилликни когнитив, эмоционал, мотивацион жиҳатларини ҳаётни тасдиқловчи қадрийатларнинг шаклланганлиги муҳимлиги далилланган таклифлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети қошидаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 23-августдаги ПМ-453 сон буйруғига асосан «Ижтимоий психология» модулига киритилган (Психология ўқув-илмий Марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ-453а сон маʼлумотномаси). Натижада аёлларда суицидал мойилликни чекловчи ижтимоий-психологик хусусийатларининг ижобий уйғунлашуви аниқланган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish