Кличева Зулфия Полатовнанинг
фанлари доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): «Ўқув – тарбия жараёнидаги мулоқот ўқувчилар шахсининг ижтимоилашув омили сифатида» (Қорақалпогистон республикаси мисолида), 19.00.06 – Ёш ва педагогик психология. Ривожланиш психологияси.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.DSc/P188.
Илмий маслаҳатчи: Камилова Надира Гайратовна, психология фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Нукус давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, PhD.03/30.12.2021.P.26.02.
Расмий оппонентлар: Абдурасулов Рустам Абдураимович, психология фанлари доктори (DSc), профессор; Файзиева Мавлуда Худаяровна, психология фанлари доктори (DSc), профессор; Абдуллаева Шоира Хамидовна, психология фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Мамун университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: қорақалпоқ, ўзбек ва рус тилларида ўқитиш олиб бориладиган Қарақалпоғистон Республикаси ўрта мактабларида ўқувчиларнинг ижтимоийлашув жараёнидаги мулоқотини ўрганиш ва ушбу тадқиқотлар асосида ўқувчиларнинг шахслараро мулоқотдаги коммуникатив сифатларини шакллантиришнинг конструктив стратегиясини ишлаб чиқиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўқувчиларнинг ўқув-тарбиявий жараёндаги коммуникатив ижтимоийлашувининг шаклланишига кўра таълим тили, ёш ва жинс каби социал-демографик детерминантлар таъсирида кечиши ҳамда таълим тилининг коммуникатив сифатлар ривожланишидаги психологик феномен сифатида регулятив аҳамият касб этиши туфайли коммуникатив сифатларнинг ривожланиш динамикаси мазкур омиллар бўйича дифференциал тарзда намоён бўлиши илмий асосда далилланган.
ўқитувчи персепциясида ўқувчи шахсининг коммуникатив сифатларини қабул қилиш хусусиятлари шаклланишига кўра ўқувчилар ёши ортиши билан педагогик ассоциатив тасаввурларда конструктив хулқ-атвор индикаторларининг кучайиб бориши аниқланиши туфайли ўқитувчи персептив баҳолашининг ёшга оид дифференциал динамика асосланган.
ўқувчиларнинг мактаб даври онтогенетик ривожланиш босқичларидаги коммуникатив социализацияси шаклланишига кўра таълим тили, ёш ва жинс каби сотциал-демографик детерминантлар таъсирида кечиши ҳамда таълим тилининг коммуникатив сифатлар ривожланишида психологик феномен сифатида регулятив аҳамият касб этиши аниқланиши асосида коммуникатив сифатлар динамикаси ушбу омиллар бўйича дифференциал тарзда намоён бўлиши илмий асосланган.
ўқувчиларнинг социал-демографик хусусиятларига кўра ижтимоийлашув даражалари ва турлари билан уларнинг коммуникатив сифатлари ўртасидаги ўзаро боғлиқлик социал-психологик корреляцион таҳлил воситасида асосида коммуникатив ривожланиш параметрлари структур-дифференциал тарзда намоён бўлиши далилланган.
ўқувчиларнинг шахслараро мулоқотида коммуникатив сифатларни шакллантиришнинг илмий йўналишига кўра нутқий, ижтимоий-хулқ атвор, эмоционал-қадрият ва регулятив компетенцияларни ўз ичига олган конструктив ривожлантириш стратегияси модели ишлаб чиқилиши асосида гуманистик муносабатни ва ижтимоий вазифаларни таъминловчи психологик механизм асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
ўқувчиларнинг ўқув-тарбиявий жараёндаги коммуникатив ижтимоийлашувининг шаклланишига кўра таълим тили, ёш ва жинс каби социал-демографик детерминантлар таъсирида кечиши ҳамда таълим тилининг коммуникатив сифатлар ривожланишидаги психологик феномен сифатида регулятив аҳамият касб этиши туфайли коммуникатив сифатларнинг ривожланиш динамикаси мазкур омиллар бўйича дифференциал тарзда намоён бўлиши илмий асосда далилланган маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Рсихологийа ўқув-илмий марказининг 2024-йил 4-сентябрдаги РМ-193-сон буйруғига асосан марказ қошидаги психологларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш курси ўқув режасининг «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Рсихологийа ўқув-илмий марказининг 2024-йил 4-сентябрдаги РМ-193- сон маълумотнома). Натижада мактаб ўқувчиларининг коммуникатив сифатлари ривожланиш динамикаси аниқланган.
ўқитувчи персепциясида ўқувчи шахсининг коммуникатив сифатларини қабул қилиш хусусиятлари шаклланишига кўра ўқувчилар ёши ортиши билан педагогик ассоциатив тасаввурларда конструктив хулқ-атвор индикаторларининг кучайиб бориши аниқланиши туфайли ўқитувчи персептив баҳолашининг ёшга оид дифференциал динамика асосланган маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Рсихологийа ўқув-илмий марказининг 2024-йил 4-сентябрдаги РМ-193-сон буйруғига асосан марказ қошидаги психологларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш курси ўқув режасининг «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Рсихологийа ўқув-илмий марказининг 2024-йил 4-сентябрдаги РМ-193- сон маълумотнома). Натижада мактаб ўқувчиларининг коммуникатив сифатларини белгиловчи педагогик детерминантлар аниқланган.
ўқувчиларнинг мактаб даври онтогенетик ривожланиш босқичларидаги коммуникатив социализацияси шаклланишига кўра таълим тили, ёш ва жинс каби сотциал-демографик детерминантлар таъсирида кечиши ҳамда таълим тилининг коммуникатив сифатлар ривожланишида психологик феномен сифатида регулятив аҳамият касб этиши аниқланиши асосида коммуникатив сифатлар динамикаси ушбу омиллар бўйича дифференциал тарзда намоён бўлиши илмий асосланган маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Рсихологийа ўқув-илмий марказининг 2024-йил 4-сентябрдаги РМ-193-сон буйруғига асосан марказ қошидаги психологларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш курси ўқув режасининг «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Рсихологийа ўқув-илмий марказининг 2024-йил 4-сентябрдаги РМ-193- сон маълумотнома). Натижада мактаб ўқувчиларида коммуникатив мослашув механизмлари аниқланган.
ўқувчиларнинг социал-демографик хусусиятларига кўра ижтимоийлашув даражалари ва турлари билан уларнинг коммуникатив сифатлари ўртасидаги ўзаро боғлиқлик социал-психологик корреляцион таҳлил воситасида асосида коммуникатив ривожланиш параметрлари структур-дифференциал тарзда намоён бўлиши далилланган маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Рсихологийа ўқув-илмий марказининг 2024-йил 4-сентябрдаги РМ-193-сон буйруғига асосан марказ қошидаги психологларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш курси ўқув режасининг «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Рсихологийа ўқув-илмий марказининг 2024-йил 4-сентябрдаги РМ-193- сон маълумотнома). Натижада ишлаб чиқилган модел ва психоривожлантирувчи дастур психологик амалиётга муваффақиятли интеграция қилиниши мумкинлиги аниқланган.
ўқувчиларнинг шахслараро мулоқотида коммуникатив сифатларни шакллантиришнинг илмий йўналишига кўра нутқий, ижтимоий-хулқ атвор, эмоционал-қадрият ва регулятив компетенцияларни ўз ичига олган конструктив ривожлантириш стратегияси модели ишлаб чиқилиши асосида гуманистик муносабатни ва ижтимоий вазифаларни таъминловчи психологик механизм асосланган маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Рсихологийа ўқув-илмий марказининг 2024-йил 4-сентябрдаги РМ-193-сон буйруғига асосан марказ қошидаги психологларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш курси ўқув режасининг «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Рсихологийа ўқув-илмий марказининг 2024-йил 4-сентябрдаги РМ-193- сон маълумотнома). Натижада ўқувчиларнинг шахсий хусусиятлари ва коммуникатив компетентлигида ижобий динамика аниқланган.