Садикова Ханифа Закировнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Преэклампсия билан касалланган аёлларда “она–ҳомила” тизимини клиник-иммунологик баҳолаш», 14.00.01 – Акушерлик ва гинекология; 14.00.36 – Аллергология ва иммунология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Тib4817.
Илмий раҳбарлар: Эшимбетова Гулсара Закировна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Мусоходжаева Дилорам Абдуллаевна, биология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти, DSc.04/30.04.2022.Tib.93.02.
Расмий оппонентлар: Хамдамовa Мухайёхон Тўхтасиновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Симбирцев Андрей Семёнович, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Россия Федерацияси).
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Она–бола тизимида клиник-иммунологик кўрсаткичларни баҳолаш орқали преэклампсия билан асоратланган ҳомиладорларда ҳомиладорлик ва туғруқ кўрсаткичларини яхшилаш ва башоратлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
преэклампсия оғирлик даражаси ортиши билан йўлдошнинг морфологик архитектоникасида кузатилган ворсинкаларда фибриноид некрозлар, васкулопатиялар, инфаркт ўчоқлари каби деструктив ўзгаришлар янги туғилган чақалоқларда перинатал адаптация бузилишлари, гипоксия, кам вазн билан туғилиш ва нейросоматик асоратлар ривожланиш хавфининг ошиши билан корреляцион боғлиқликка эга эканлиги исботланган;
преэклампсия билан асоратланган ҳомиладорларда яллиғланиш (IL-1β, IL-6, IL-8) ва яллиғланишга қарши (IL-4, IL-10) цитокинлар даражалари йўлдошнинг морфологик архитектоникаси билан қиёсий таҳлил қилиниб, йўлдошнинг нормал, компенсатор-адаптив ва деструктив каби ўзгаришлари преэклампсиянинг оғирлик даражаси, цитокинлар мувозанатининг бузилиши ҳамда клиник кечиши билан боғлиқлиги исботланган;
турли оғирлик даражасида кечувчи преэклампсияда ангиоген омил — sFlt-1 ва проангиоген омил — PlGF ўртасидаги нисбатнинг (sFlt-1/PlGF) ишончли даражада ошиши йўлдошнинг морфологик архитектоникасида деструктив ўзгаришлар шаклланиш хавфини белгиловчи муҳим патогенетик индикатор эканлиги аниқланган;
илк бор иммунологик (яллиғланиш ва яллиғланишга қарши цитокинлар) ва ангиоген дисбалансни (sFlt-1/PlGF) биргаликда баҳолаш каби интеграл ёндашув преэклампсияда йўлдошнинг деструктив тури шаклланишини клиник белгилар намоён бўлмасдан олдин прогноз қилиш имконини бериши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши 
Преэклампсия билан касалланган аёлларда акушерлик асоратларини башорат қилишнинг клиник-иммунологик мезонлари илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: преэклампсия оғирлик даражаси ортиши билан йўлдошнинг морфологик архитектоникасида кузатилган ворсинкаларда фибриноид некрозлар, васкулопатиялар, инфаркт ўчоқлари каби деструктив ўзгаришлар янги туғилган чақалоқларда перинатал адаптация бузилишлари, гипоксия, кам вазн билан туғилиш ва нейросоматик асоратлар ривожланиш хавфининг ошиши билан корреляцион боғлиқликка эга эканлиги исботланганлиги бўйича «Преэклампсия билан касалланган аёлларда акушерлик асоратларини башорат қилишнинг клиник-иммунологик мезонлари» номли услубий тавсиянома ишлаб чикилган (Иммунология ва инсон геномикаси институти  Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2024-йил 6-мартдаги PhD3u-t/010-сонли маълумотномаси). Олинган натижалар РИОваБСИАТМ Тошкент шахар филиалида 2024-йил 10-декабрдаги №140-сонли ва РИОваБСИАТМ Жиззах вилоят филиалида амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025-йил 7-июлдаги 21/21-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш преэклампсия билан касалланган аёлларда асоратлар ва перинатал йўқотишларни камайтирган, она ва бола саломатлигини яхшилаб, соғлом бола туғилиши кўрсаткичини оширган. Иқтисодий самарадорлиги: турли оғирлик даражасидаги преэклампсия билан касалланган аёлларни эрта ташхислаш ҳамда ўз вақтида профилактика тадбирларини амалга ошириш ҳар бир бемор учун қўшимча равишда 604000 сўм иқтисод қилиб, бир пайтнинг ўзида ҳомила йўқотиш ҳамда перинатал ўлим хавфини пасайтирган. Хулоса: турли оғирлик даражасидаги преэклампсия билан касалланган аёлларда комплекс клиник-лаборатория ва иммунологик текширувни амалга ошириш муҳимлиги ҳамда плацентанинг морфологик тузилиши унинг оғирлик даражасига тўғридан-тўғри боғлиқлиги исботланган.
иккинчи илмий янгилик: преэклампсия билан асоратланган ҳомиладорларда яллиғланиш (IL-1β, IL-6, IL-8) ва яллиғланишга қарши (IL-4, IL-10) цитокинлар даражалари йўлдошнинг морфологик архитектоникаси билан қиёсий таҳлил қилиниб, йўлдошнинг нормал, компенсатор-адаптив ва деструктив каби ўзгаришлари преэклампсиянинг оғирлик даражаси, цитокинлар мувозанатининг бузилиши ҳамда клиник кечиши билан боғлиқлиги исботланганлиги бўйича «Преэклампсия билан касалланган аёлларда акушерлик асоратларини башорат қилишнинг клиник-иммунологик мезонлари» номли услубий тавсиянома ишлаб чикилган (Иммунология ва инсон геномикаси институти  Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2024-йил 6-мартдаги PhD3u-t/010-сонли маълумотномаси). Олинган натижалар РИОваБСИАТМ Тошкент шахар филиалида 2024-йил 10-декабрдаги №140-сонли ва РИОваБСИАТМ Жиззах вилоят филиалида амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025-йил 7-июлдаги 21/21-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш преэклампсия билан касалланган аёлларда асоратлар ва перинатал йўқотишларни камайтирган, она ва бола саломатлигини яхшилаб, соғлом бола туғилиши кўрсаткичини оширган. Иқтисодий самарадорлиги: турли оғирлик даражасидаги преэклампсия билан касалланган аёлларни эрта ташхислаш ҳамда ўз вақтида профилактика тадбирларини амалга ошириш ҳар бир бемор учун қўшимча равишда 604000 сўм иқтисод қилиб, бир пайтнинг ўзида ҳомила йўқотиш ҳамда перинатал ўлим хавфини пасайтирган. Хулоса: ўрта оғирликдаги преэклампсия даражаси учун сурункали артериал гипертензия, сурункали пиелонефрит, биринчи ҳомиладорлик; оғир преэклампсия шакли учун анамнезда преэклампсия, метаболик бузилишлар, юрак-қон томир касалликлари асосий хавф омиллари эканлиги аниқланган.
учинчи илмий янгилик: турли оғирлик даражасида кечувчи преэклампсияда ангиоген омил — sFlt-1 ва проангиоген омил — PlGF ўртасидаги нисбатнинг (sFlt-1/PlGF) ишончли даражада ошиши йўлдошнинг морфологик архитектоникасида деструктив ўзгаришлар шаклланиш хавфини белгиловчи муҳим патогенетик индикатор эканлиги аниқланганлиги бўйича «Преэклампсия билан касалланган аёлларда акушерлик асоратларини башорат қилишнинг клиник-иммунологик мезонлари» номли услубий тавсиянома ишлаб чикилган (Иммунология ва инсон геномикаси институти Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2024-йил 6-мартдаги PhD3u-t/010-сонли маълумотномаси). Олинган натижалар РИОваБСИАТМ Тошкент шахар филиалида 2024-йил 10-декабрдаги №140-сонли ва РИОваБСИАТМ Жиззах вилоят филиалида амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025-йил 7-июлдаги 21/21-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш преэклампсия билан касалланган аёлларда асоратлар ва перинатал йўқотишларни камайтирган, она ва бола саломатлигини яхшилаб, соғлом бола туғилиши кўрсаткичини оширган. Иқтисодий самарадорлиги: турли оғирлик даражасидаги преэклампсия билан касалланган аёлларни эрта ташхислаш ҳамда ўз вақтида профилактика тадбирларини амалга ошириш ҳар бир бемор учун қўшимча равишда 604000 сўм иқтисод қилиб, бир пайтнинг ўзида ҳомила йўқотиш ҳамда перинатал ўлим хавфини пасайтирган. Хулоса: яллиғланишга хос ва яллиғланишга қарши цитокинлар (IL-1β, IL-6, IL-8, IL-4, IL-10) даражалари плацентанинг морфологик турлари билан қиёсий ўрганилган.
тўртинчи илмий янгилик: илк бор иммунологик (яллиғланиш ва яллиғланишга қарши цитокинлар) ва ангиоген дисбалансни (sFlt-1/PlGF) биргаликда баҳолаш каби интеграл ёндашув преэклампсияда йўлдошнинг деструктив тури шаклланишини клиник белгилар намоён бўлмасдан олдин прогноз қилиш имконини бериши аниқланганлиги бўйича «Преэклампсия билан касалланган аёлларда акушерлик асоратларини башорат қилишнинг клиник-иммунологик мезонлари» номли услубий тавсиянома ишлаб чикилган (Иммунология ва инсон геномикаси институти Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2024-йил 6-мартдаги PhD3u-t/010-сонли маълумотномаси). Олинган натижалар РИОваБСИАТМ Тошкент шахар филиалида 2024-йил 10-декабрдаги №140-сонли ва РИОваБСИАТМ Жиззах вилоят филиалида амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025-йил 7-июлдаги 21/21-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш преэклампсия билан касалланган аёлларда асоратлар ва перинатал йўқотишларни камайтирган, она ва бола саломатлигини яхшилаб, соғлом бола туғилиши кўрсаткичини оширган. Иқтисодий самарадорлиги: турли оғирлик даражасидаги преэклампсия билан касалланган аёлларни эрта ташхислаш ҳамда ўз вақтида профилактика тадбирларини амалга ошириш ҳар бир бемор учун қўшимча равишда 604000 сўм иқтисод қилиб, бир пайтнинг ўзида ҳомила йўқотиш ҳамда перинатал ўлим хавфини пасайтирган. Хулоса: турли оғирлик даражасидаги преэклампсияда sFlt-1/PlGF нисбатининг ошиши плацентанинг деструктив тури шаклланиш хавфи билан боғлиқлиги аниқланган ҳамда перинатал диагностика ва туғишга тайёргарлик алгоритми ишлаб чиқилган.
Олинган натижалар РИОваБСИАТМ Тошкент шаҳар филиалида 2024 йил 10 декабрдаги №140-сонли ҳамда РИОваБСИАТМ Жиззах вилояти филиалида амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий-техник кенгашининг 2025 йил 7 июлдаги 21/21-сон хулосаси).

Yangiliklarga obuna bo‘lish