Отепбергенов Жеткербай Сакбергенович
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Кредит-модул тизими шароитида талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш”, 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.1.DSc/Ped277.
Илмий маслаҳатчи Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Ходжаев Бегзод Худойбердиевич, педагогика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Нукус давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Нукус давлат педагогика институти ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.03/30.12.2019.Ped.34.01рақамли илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар:
Ибрахимов Санжар Урунбаевич, педагогика фанлари доктори, доцент;
Ҳамидов Жалил Абдурасулович, педагогика фанлари доктори, профессор;
Азимова Зиёда Эргашевна, педагогика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Кредит-модул тизими шароитида талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантиришнинг илмий-назарий асослари ва педагогик шарт-шароитларини такомиллаштиришдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантиришнинг психологик-педагогик хусусиятлари интеллект назарияси”, “когниция назарияси” ва “салоҳият назарияси” асосида инсон фаолиятида қўллаш мумкин бўлган билимлар билан субъэктнинг белгиланган мақсадга эришиш ва янги билимларни яратишга эришиш учун интеллектуал потенциални турли усуллар билан қўллаш қобилиятларининг уйғунлигини таъминлаш орқали аниқлаштирилган;
талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш тузилмаси ва компонентлари интеллект (янги билимларни ўзлаштириш қобилияти), креативлик (мустақил тарзда янги билимларни кашф этиш) ва ўз-ўзини юқори даражада баҳолаш қобилиятларининг интегратив даражасини қатий белгилаш асосида интеллектуал-когнитив салоҳиятнинг педагогик фаолиятни олиб боришдаги функцияларига устуворлик бериш орқали аниқлаштирилган;
талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш мазмуни “сабаб-натижа” қоидаси асосида олий таълим муассасларида информатика туркум фанларни ўқитиш жараёнида диққат (селектив, барқарор, ингубация), билиш жараёнларидаги эгилувчанлик, топшириқлар ва вазифаларни бажаришдаги фаоллик (режалаштириш, назорат, қарорлар қабул қилиш) ҳамда тафакуур ва нутқ функсияларига устуворлик бериш орқали такомиллаштирилган;
педагогика олий таълим муассасалари талабаларининг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш модели ва уни амалиётга жорий этишнинг дидактик шарт-шароитлари кредит-модул тизими шроитида талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш жараёнларининг лойиҳавий технологияси мақсадли-процессуал компонент ва интеллектуал-когнитив салоҳиятни ривожлантириш механизмларининг фаолиятли ёндашувга мос кафолатланган натижага эришиш устуворлик бериш асосида такомиллаштирилган.
кредит-модул тизими шроитида талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш жараёнларининг лойиҳавий технологияси аудитория машғулотлари ва аудиториядан ташқари мустақил таълим жараёнларда анъанавий ва интерфаол методларни аралаш қўллаш асосида мақсад ва шарт-шароитларни аниқлаш (мотивация, мазмун, таълим шакллари), таълим методлари ва технологияларини танлаш (анъанавий, фаол, интерфаол, муаммоли, рақамли, синергетик, шахсга йўналтирилган), таълим жараёнини ташкил этиш алгоритми (лойиҳлар асосда, симуялциялар ёрдамида), ташхис (жараённинг мониторингини олиб бориш) ҳамда рефлекцияларнинг архитектоникасини яратиш орқали такомиллаштирилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Кредит-модул тизими шароитида талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантиришнинг психологик-педагогик хусусиятларини аниқлаштиришга доир таклиф ва тавсиялардан Олий таълим муассасаларининг барча таълим йўналишлари талабалари учун “Улıwма педагогика: Педагогика теориясı. Педагогика тарийхı. Педагогикалıқ шеберлик” номли дарслигининг мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 4-мартдаги 55-сон бўйруғи; 412262-сон билан рўйхатга олинган). Натижада, талабларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш мазмуни такомиллаштирилган;
талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш тузилмаси ва компонентларини аниқлаштиришга доир таклиф ва тавсиялардан “Алгоритмлар ва берилганлар структураси” номли дарслигининг мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Гулистон давлат унивеситети Ўқув-услубий кенгашининг 2024-йил 3-июлдаги 11-сон баённомаси; университет ректорининг 2024 йил 4-июлдаги 101-сон бўйруғи билан рўйхатга олинган). Натижада, талабаларнинг алгоиртмик масалаларни ечишдаги салоҳиятини оширишнинг дидактик таъминоти такомиллаштирилган;
талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш мазмунини такомиллаштиришга доир таклиф ва тавсиялардан “Информатика оқıтıw методикасı” номли дарслигининг мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 27-декабрдаги 484-сон бўйруғи; 572141-сон билан рўйхатга олинган);
педагогика олий таълим муассасалари талабаларининг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш модели ва уни амалиётга жорий этишнинг дидактик шарт-шароитлари такомиллаштиришга доир таклиф ва тавсиялардан Олий таълим муассасаларининг 60540200 – Амалий математика бакалавр таълим йўналиши талабалари учун “Алгоритмлар ва берилганлар структураси” номли дарслигининг мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Гулистон давлат унивеситети Ўқув-услубий кенгашининг 2024-йил 3-июлдаги 11-сон баённомаси; университет ректорининг 2024 йил 4-июлдаги 101-сон бўйруғи билан рўйхатга олинган). Натижада, кредит-модул тизими шароитида талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш самарадорлигини оширишга эришилган;
кредит-модул тизими шроитида талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантириш жараёнларининг лойиҳавий технологияси такомиллаштиришга доир амалий таклиф ва тавсиялардан “Олий таълим муассасаларининг барча таълим йўналишлари талабалари учун “Улıwма педагогика: Педагогика теориясı. Педагогика тарийхı. Педагогикалıқ шеберлик” номли дарслигининг мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 4-мартдаги 55-сон бўйруғи; 412262-сон билан рўйхатга олинган). Натижада, кредит-модул тизими шароитида талабаларнинг интеллектуал-когнитив салоҳиятини ривожлантиришда узвийлик ва узлюксизликни таъминлашга хизмат қилган.