Mamajonova Muxlisaxon Muzaffar qizining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Oliy ta’lim muassasalarining xalqaro reyting ko‘rsatkichlarini oshirishning strategik boshqaruv mexanizmlari”, 08.00.13-Menejment
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.1.PhD/Iqt5216.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: “Yangi O‘zbekiston” universiteti
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: “Yangi O‘zbekiston” universiteti qoshidagi iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori ilmiy darajasini beruvchi PhD.03/07.07.2025.I.192.02 raqamli Ilmiy kengash
Ilmiy rahbar: iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Umarova Xilola Uktamovna
Rasmiy opponentlar: Abdurahmonova Gulnora Qalandarovna, iqtisodiyot fanlari doktori, professor, Marahimov Azizbek Avazbekovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent
Yetakchi tashkilot: Namangan davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi — oliy ta’lim muassasalarining xalqaro reyting ko‘rsatkichlarini oshirishga yo‘naltirilgan strategik boshqaruv mexanizmlarini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
oliy ta’lim muassasalarini strategik boshqarish tizimi THE World University Rankings metodologiyasi indikatorlariga tayangan holda universitet faoliyatini ta’lim, ilmiy-tadqiqot va innovatsion yo‘nalishlar kesimida baholashni nazarda tutuvchi indikatorli strategik boshqaruv arxitekturasi bilan takomillashtirildi;
THE, QS va ARWU xalqaro universitet reytinglari metodologiyalarida qo‘llaniladigan indikator tarkibi va og‘irlik koeffisientlarining institutsional jihatdan farqlanishi universitetlarning reytingga yo‘naltirilgan strategik xulq-atvorini turlicha shakllantirishi aniqlanib, mazkur farqlarni hisobga olgan holda ta’lim, ilmiy-tadqiqot va innovatsion faoliyat ustuvorliklarini qayta belgilashga qaratilgan reyting-spesifik boshqaruv qarorlarini ishlab chiqishni nazarda tutuvchi ilmiy yondashuvni takomillashtirish taklifi asoslandi.
THE World University Rankings indikatorlari kesimida yangi (≤50 yil) va anʼanaviy (>100-yil) universitetlar ko‘rsatkichlarining o‘rtacha qiymatlarini taqqoslash natijasida yangi universitetlarda ta’lim berish sifati (–10,2 foiz) va ilmiy tadqiqotlar (–8,3 foiz) indikatoridagi nisbiy past ko‘rsatkichlar ilmiy iqtiboslanish darajasi (+8,5 foiz) hamda xalqaro ko‘rinish (+8,1 foiz) indikatorlari bo‘yicha ustun natijalar bilan muvozanatlanishi aniqlanib, ushbu indikatorlar o‘rtasidagi muvozanatni hisobga oluvchi reytingga yo‘naltirilgan strategik boshqaruv yondashuvini takomillashtirish taklifi asoslandi;
oliy ta’lim muassasalarida THE World University Rankings metodologiyasining asosiy bloklarini (tadqiqot sifati, tadqiqot muhiti, ilmiy iqtiboslanish darajasi, ta’lim berish sifati, xalqaro ko‘rinish va sanoat bilan hamkorlik daromadi) institutsional vazifalar kesimida parchalash orqali har bir indikator uchun aniq KPIlar, o‘lchov birliklari, mas’ul tuzilmalar va monitoring davriyligini qamrab olgan reytingga yo‘naltirilgan KPI tizimi shakllantirilib, ushbu KPIlarni raqamli reyting monitoringi vositasida strategik boshqaruv qarorlari bilan bog‘lashga asoslangan boshqaruv arxitekturasi takomillashtirildi.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi quyidagilardan iborat:
THE World University Rankings metodologiya bloklari (tadqiqot sifati, tadqiqot muhiti, ilmiy iqtiboslilik darajasi, xalqaro ko‘rinish, sanoat bilan hamkorlikdan olinadigan daromad) asosida oliy ta’lim muassasalarida ko‘p darajali, fanlararo strategik boshqaruv mexanizmlarini joriy etish, reyting indikatorlariga muvofiq “Entrepreneurial university” (tadbirkor OTM) modelida rivojlanish yuzasidan ishlab chiqilgan ilmiy taklif va tavsiyalardan TDIU, O‘zMU, TKTI, TDTU hamda SamDU faoliyatida xalqaro nufuzni oshirish jarayonlarida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2025-yil 17-dekabrdagi 02/17-2025-99-son ma’lumotnomasi);
xalqaro reytinglar bilan ishlash, strategik boshqaruvni takomillashtirish, ilmiy-tadqiqot va innovatsion faoliyatni muvofiqlashtirish, ma’lumotlarga asoslangan boshqaruv (data-driven management) tamoyillarini joriy etish bo‘yicha ilmiy takliflar Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika instituti, Chirchiq davlat universiteti hamda Jizzax davlat pedagogika universiteti faoliyatida amaliyotga tatbiq etilgan. Tadqiqot takliflaridan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 28-apreldagi PF-73-son Farmonida belgilangan pedagogika sohasida kadrlar tayyorlaydigan oliy ta’lim tashkilotlari boshqaruv tizimini takomillashtirish jarayonida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligining 2025-yil 12-dekabrdagi 03-33-3587-son ma’lumotnomasi);
oliy ta’lim muassasalarining reyting ko‘rsatkichlarini baholash, indikatorlar monitoringini takomillashtirish, ta’lim sifatini nazorat qilishning data-analitik mexanizmlarini rivojlantirish bo‘yicha ilmiy takliflar Ta’lim sifatini ta’minlash milliy agentligi tomonidan milliy reyting indikatorlari tizimini shakllantirish va reyting platformasining metodologik modelini ishlab chiqish jarayonlarida foydalanilgan (Milliy agentlikning 2025-yil 16-dekabrdagi 03/18-144-son ma’lumotnomasi);
qiyosiy tahlil va rivojlanish bo‘shliqlarini aniqlash modeli (Benchmarking–Gap Analysis) Yangi O‘zbekiston universitetining xalqaro reytinglarga kirish strategiyasini aniqlash va ustuvor yo‘nalishlarni belgilashda Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti tomonidan amaliy tahliliy vosita sifatida foydalanilgan (Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universitetining 2025-yil 18-dekabrdagi 11-05-7129/01-son ma’lumotnomasi).