Maksudova Hilola Ferdinantovnaning
fan doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Nofilologik ta’lim yo‘nalishlarida sohaviy fanlarni xorijiy tilda o‘qitishning nazariy-metodik asoslari (tibbiyot yo‘nalishi misolida)», 13.00.02 – Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (ingliz tili) (pedagogika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.2.DSc/Ped519.
Ilmiy maslahatchi: Muxitdinova Xadicha Sobirovna, pedagogika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston milliy universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent davlat tibbiyot universiteti huzuridagi DSc.04/30.12.2019.Tib.30.03 raqamli ilmiy kengash asosidagi bir martalik ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Xoshimova Dildora Urinbaevna, pedagogika fanlari doktori, professor; Rasulov Hamidulla Abdullaevich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Ergasheva Guli Ismailovna, filologiya fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti.
II. Tadqiqotning maqsadi: tibbiyot yo‘nalishida sohaviy fanlarni ingliz tilida o‘qitish jarayonining nazariy-metodik asoslarini yaratish va talabalarning EMI ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
tibbiyotga oid sohaviy fanlarni ingliz tilida o‘qitish (English as a Medium of Instruction) amaliyotining ilmiy mazmuni tibbiy ta’limda akademik-kasbiy diskurs yaxlitligiga tayangan holda o‘quv jarayonida til vositasining ta’limiy vazifasini qayta talqin qilish orqali nazariy jihatdan asoslangan;
tibbiyot yo‘nalishi o‘qituvchilarining sohaviy fanlarni ingliz tilida o‘qitishga tayyorligini rivojlantirish «professor–stajyor» formatida amalga oshiriladigan metodik tajriba transferi orqali ilmiy-metodik tayyorlov modeli sifatida takomillashtirilgan;
tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida sohaviy fanlarni ingliz tilida o‘qitish amaliyoti EMI implementatsiyasining kurslararo uzviyligi asosida ta’lim shakllari va o‘quv materiallarining til-mazmun muvofiqligini ta’minlash orqali aniqlashtirilgan;
tibbiyot yo‘nalishida sohaviy fanlarni ingliz tilida o‘qitish samaradorligi talabalarda akademik-kasbiy til ko‘nikmalarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan Flipped Learning didaktik formati orqali fan mazmunini ingliz tilida o‘zlashtirish sifatining o‘sishi bilan takomillashtirilgan;
«Normal fiziologiya» fanini ingliz tilida o‘qitishda Concept Checking Questions va Multimodal Inputga tayangan o‘quv formati talabalarning sohaviy ingliz tilida fikr yuritish qobiliyatini EMI baholash indikatorlari asosida oshirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
tibbiyotga oid sohaviy fanlarni ingliz tilida o‘qitish – English as a Medium of Instruction amaliyotining mazmun-mohiyati, metodik asoslari va lingvodidaktik parametrlari, tibbiy ta’limda kognitiv-diskursiv mexanizmlari fanlararo integratsiya va pedogogik dizayn tamoyillariga oid nazariy xulosalar Britaniya Kengashining «EMI in Uzbekistan» loyiha doirasida Norvich til ta’limi institutining EMI kursida foydalanilgan (Britaniya Kengashining 2023-yil 10-noyabrdagi ma’lumotnomasi). Mazkur ilmiy xulosalar va tavsiyalar loyihaning seminar-treninglarida foydalanilgan hamda respublikaning tibbiyot OTMlari til o‘qituvchilarining kasbiy rivojlantirishga xizmat qilgan;
tibbiyot yo‘nalishi o‘qituvchilarining mutaxassislik fanlarini ingliz tilida o‘qitish va EMI malaka tarkibini rivojlantirishga qaratilgan ilmiy-metodik modul hamda «professor+stajyor» o‘qitish formatiga asoslangan kasbiy-metodik tayyorlovning modellashtirilgan mexanizmi taklif etilgan xulosalaridan Qurolli Kuchlar Harbiy tibbiyot akademiyasida «Harbiy tibboyotni yanada rivojlantirish va pedagogik maxoratni oshirish» ilmiy innovatsion klaster doirasida mazkur taklif etilgan tavsiyalar foydalanilgan (Qurolli Kuchlar Harbiy tibbiyot akademiyasining 2023-yil 12-dekabrdagi ma’lumotnomasi). Mazkur ilmiy xulosalar klaster doirasida bajarilgan monografiya mazmunini boyitishga yordam bergan;
tibbiyot yo‘nalishidagi oliy ta’lim muassasalarida sohaviy fanlarni ingliz tilida o‘qitishning qisman EMI va to‘liq EMI bosqichli mexanizmi kurslar kesimida o‘qitishning shakli va texnologiyalari, o‘quv-metodik ta’minoti funksional-strukturaviy mezonlariga oid xulosalar fiziologiya hamda anatomiya faniga oid «English-Uzbek Medical dictionary» chop etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Adliya Vazirligining № DGU 41555-sonli guvohnomasi). Natijada respublika tibboyot oliy ta’lim muassasalarining professor-o‘qituvchilari va talabalari, tibbiyot soha vakillari uchun Google Play platformasida «MedGlossary» ilovasi yaratilgan;
tibbiyot yo‘nalishida sohaviy fanlarni ingliz tilida o‘qitishning sohaga yo‘naltirilgan kognitiv, autentik, integrativ, relevantlik mezonlari asosida talabalarning kognitiv-akademik til ko‘nikmalarini (Cognitive academic language proficiency) rivojlantirishda teskari sinf (Flipped learning) usulidagi didaktik ta’minoti asosida «ESP methodology» o‘quv uslubiy qo‘llanmasidan foydalanilgan (Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy Universiteti O‘quv-uslubiy Kengashining 2022-yil 19-dekabrdagi 3-sonli majlis bayonnomasi, Mazkur o‘quv uslubiy qo‘llanma nofilologik oliy ta’lim muassasalarida sohaviy fanlarni ingliz tilida o‘qitishda metodik qo‘llanma sifatida foydalanish imkonini bergan. Shuningdek, O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasining «Ta’lim va taraqqiyot», «O‘zbekiston yoshlari» nomli dasturlarida foydalanilgan (O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasining 2024-yilning 10-iyuldagi 04-36-824-sonli ma’lumotnomasi);
«Normal fiziologiya» fanini ingliz tilida o‘qitishda topshiriqlarning bajarilishiga oid konseptni aniqlash savol turlari (Content checking question) va ko‘p formatli ma’lumot (Multimodal input) usullariga asoslangan o‘quv axborot formati ilmiy asoslangan va talabalarining sohaviy ingliz tilida kommunikativ-kognitiv ko‘nikmalari EMI baholash indikatorlariga oid xulosalar tibbiyot oliy ta’lim muassasalarining o‘quv jararoynlarida foydalanilgan (TDTU, BDTI, ADTI 2023-yil ma’lumotnomalari). Natijada sohaviy ingliz tilini o‘qitishga oid o‘quv kurs materiallari boyitilgan.
