Barnoeva Sayyora Bobomurodovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan tarmog‘i nomi): «Kremniy dioksidi asosida olingan mezag‘ovakli sorbent materiallarning kolloid-kimyoviy xossalari», 02.00.11 – Kolloid va membrana kimyosi (kimyo fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.4.PhD/K899.
Ilmiy rahbar: Jumaeva Dilnoza Jo‘raevna, texnika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasalar nomi: Umumiy va noorganik kimyo instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Umumiy va noorganik kimyo instituti, DSc.02/30.12.2019.K/T.35.01.  
Rasmiy opponentlar: Ergashev Oybek Karimovich, kimyo fanlari doktori, professor; Baxronov Hayot Nurovich, kimyo fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Farg‘ona davlat texnika universiteti. 
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik. 
II. Tadqiqotning maqsadi: kremniy dioksidi asosida olingan mezag‘ovakli sorbent materiallarning kolloid-kimyoviy hamda fizik-kimyoviy xossalarini aniqlashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
kremniy manbasi - sholi po‘stlog‘idan toza SiO2 ni ajratib olish asosida mezogen templat – tetraetilammoniy gidroksid (TEAG) ni qo‘llash orqali Shtyober usulida tartiblangan mezog‘ovakli cilikat materiallarning zol-gel` cintezi usuli ishlab chiqilgan;
SiO2+TEAG sintezida rNning mezag‘ovaklarga ta’siri pH-4>pH-6≥pH-9 ketma-ketlik tartibida ortib borishida azot adsorbsiya-desorbsiya jarayonlarida mezog‘ovak diametri, umumiy g‘ovaklar hajmi va yuza maydoni natijalari mos ravishda ortishi hamda pH=4 da H1-tip tartibli kanallar hosil bo‘lishini, pH=6 da bimodal taqsimot paydo bo‘lishini, pH=9 da esa tartib pasayishi bilan asoslangan; 
SiO2+TEAG pH-4>pH-6≥pH-9 namunalarida izotermalar IUPAC bo‘yicha IV-turga mos kelishi, pH-4 da H1-tur gisterezis ko‘rinishida bo‘lib, bir xil silindrik kanallar va tor g‘ovak taqsimotini tasdiqlaydi; pH-6 va pH-9 da umumiy g‘ovak hajmi kamayishi tekstura korrelyasiyasi va mezag‘ovakli tuzilishni pH orqali boshqarishi bilan ilmiy asoslangan;
SiO2+TEAG zol`–gel` sintezida pH adsorbsiya markazlarining zaryadlanishi va MKning eritmadagi monomer–agregat muvozanatini bir vaqtda boshqarishi adsorbsiya izotermalari pH=4 da eng yukori qiymatlarni, shuningdek pH=6 va 9 da esa izotermalar platosining pasayishi MKning agregatlanishi natijasida yuzaga kelishi bilan hamda sorbsiya samaradorligi pH=4>pH=6≥pH=9 tartibi bilan asoslangan;
bioxomashyo mahsulot chiqindisidan yuqori tozalikdagi SiO2 –(99,8%) asosida mezog‘ovakli sorbent olishning SiO2+TEAG zol`–gel` texnologiyasi ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Bioxomashyo mahsulot bo‘lgan sholi po‘stlog‘ining chiqindi massasi tarkibidan ajratib olingan toza kremniy dioksidiga TEAGni biriktirilishi natijasida, tartiblangan hamda boshqariladigan mezog‘ovakli sorbent materiallar sintezi bo‘yicha olingan ilmiy natijalari asosida: 
sholi po‘stlog‘idan amorf kremniy dioksidini olish usuliga O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan ixtiro patenti olingan (IAP №7776. 24.07.2024). Natijada, sholi po‘stlog‘idan yuqori tozalikdagi amorf kremniy dioksidini olish usuli yordamida mezog‘ovakli silikat materiallarni olishning imkonini bergan;
bioxomashyodan ajratib olingan toza kremniy dioksidi (SiO2) ga templat cifatida tetraetilammoniy gidroksidni (TEAG) kiritish orqali iearxar tuzilishli, tartiblangan mezog‘ovakli sorbent sintezi usuli «Buxoro neftni qayta ishlash zavodi» MChJning «2025-2027 yillarda amalga oshirish uchun istiqbolli ishlanmalar ro‘yxatiga» kiritilgan (O‘zbekneftegaz AJning 2025 yil 3 iyuldagi 37-37/3036-son ma’lumotnomasi). Natijada, neft va gaz sanoati oqava suvlarining tarkibidan neft mahsulotlarini ajratib olishda mahalliy sorbsion materiallardan foydalanib, import o‘rinbosar mezog‘ovakli sorbsion materiallarni ishlab chiqish imkonini bergan.