Ачилов Ғофуржон Қурбонбой ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Тери хом ашёсига механик ишлов берувчи кўп операцияли машинанинг босим берувчи механизмини такомиллаштириш” мавзусидаги диссертация ишини 05.02.03 – “Технологик машиналар. Роботлар, мехатроника ва робототехника тизимлари” (техника фанлари)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2 PhD/Т2654.
Илмий раҳбар: Бахадиров Ғайрат Атаханович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси М.Т. Ўрозбоев номидаги Механика ва иншоотлар сейсмик мустаҳкамлиги институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти, DSc.03/30.12.2019.Т.08.01.
Расмий оппонентлар: Мирзаев Нодир Баходирович, техника фанлари доктори, профессор; Ибрагимов Фарход Хайруллоевич, техника фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Наманган Давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: тери хом ашёсига механик ишлов беришда машинанинг босим берувчи механизмини такомиллаштириш орқали кам куч сарфлаб, катта миқдордаги босим кучини ҳосил қилиш, натижада сиқиб чиқариладиган суюқлик миқдорини оширишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ишчи ва сиқувчи валларнинг контакт зонасида талаб этиладиган босим кучини хосил қилиш учун секансоида бўйича ортиб борувчи кучни таъминлайдиган механизмнинг кўрсаткичлари валлар диаметрлари, ричаглар узунликлари ва тишли ғилдиракларнинг параметрларини инобатга олган ҳолда ишлаб чиқилган;
тери хом ашёсини вал жуфтликлари орасидан ўтказиб механик ишлов берилганда ундан сиқиб чиқариладиган ортиқча суюқлик миқдорини аниқловчи математик ифода ишчи валлар ўртасидаги босим ва босим берувчи тортқи (ричаг) нинг вертикал билан ҳосил қилган бурчаги 1,57 рад (90°) гача бўлган ҳолатга боғлиқ ҳолда ишлаб чиқилган;
тери хом ашё маҳсулотини сиқиш технологик жараёни учун янги босим берувчи механизм билан таъминланган кўп операцияли валли машинанинг жуфтликдаги валлар орасидаги масофа ва улар орасидаги босимни аниқлаш усули ишлаб чиқилган;
ишчи валнинг кенглиги 250 мм, диаметри 250 мм бўлган босим берувчи механизмнинг янги конструкцияси босим берувчи педалнинг юриш масофаси ва талаб этиладиган босим кучига боғлиқ ҳолда ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Тери хом ашё маҳсулотга механик ишлов берувчи кўп операцияли машинанинг босим берувчи механизмини такомиллаштирилган конструкциясини ишлаб чиқиш бўйича олинган натижалар асосида:
терига механик ишлов бериш учун машинасига Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Интеллектуал мулк марказининг (№IAP06847,2022 й.) ихтирога патенти олинган. Натижада, тери хом ашё маҳсулотга механик ишлов берувчи кўп операцияли машинанинг такомиллаштирилган босим механизмини амалиётга жорий этилганда маҳсулот сифатини яхшиланишига ва ишлаб чиқариш майдонини камайтириш имкони яратилган;
тери хом ашёсига механик ишлов берувчи кўп операцияли валли машинада олинган натижалар Наманган вилояти Косонсой шаҳридаги “Gold Leather Export Import” MCHJ ва Фарғона вилоятининг Қўқон шаҳридаги “Premium Leather” MCHJ корхоналарида жорий этилган (“Ўзчармсаноат” уюшмасининг 2025 йил 26 майдаги 01-07/1629-сонли маълумотномаси). Натижада, фойдаланишдаги тўғридан-тўғри ҳаражатлар кўп операцияли валли машинага янги босим бериш механизмини қўллаганда сиқиш самарадорлиги мавжуд конструкцияга нисбатан ўртача 11,7 % ошишига, энергия сарфи 14,4 % га камайишига ҳамда хўл тери хом ашё маҳсулотини сиқиш жараёнида тери хом ашёси маҳсулотининг қолдиқ намлиги 55-60 фоизни ташкил этишига эришилган.