Ҳасанов Муҳриддин Ҳаётовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Сурункали увеит диагностикаси ва мониторингининг клиник-иммунологик хусусиятлари” 14.00.36 – Аллергология ва иммунология ва14.00.08 – Офтальмология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.1.PhD/Tib2589.
Илмий раҳбарлар: Нуралиев Неккадам Абдуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Сафаров Жаҳонгир Орипович, тиббиёт фанлари номзоди (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти, DSc.02/30.12.2019.Tib.50.01.
Расмий оппонентлар: Исмаилова Гули Аминджановна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Норматова Наргиза Миршовкатовна, тиббиёт фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: сурункали увеит диагностикаси ва мониторингининг клиник-иммунологик хусусиятларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
сурункали увеитда яллиғланиш жараёнининг узоқ давом этиши кўздаги оғриқ, қизариш, кўз олдида туманлашиш, олд камерадаги яллиғланиш реакцияси, қорачиқ шаклининг ўзгариши сабабли кўз ички босимини ортиши, олдинги камера бурчаги ёпилиши ва кўриш ўткирлигининг пасайишига олиб келиши аниқланган;
илк бор сурункали увеит касаллигида гуморал иммун тизими фаоллиги натижасида иммуноглобулинлар (IgA, IgM, IgG, IgE) миқдорининг ортиши касалликнинг узоқ ва рецидивли кечишига сабаб бўлиши исботланган;
илк бор сурункали увеитнинг фаол босқичида яллиғланишга хос (IL-1β) ва қарши (IL-10) цитокинлар миқдорининг кескин ортиши, шунингдек СРО, АСЛ-О ва прокальцитонин миқдорларининг юқорилиги касаллик оғирлиги ва кўздаги яллиғланиш жараёни кучайишига сабаб бўлиши исботланган;
илк бор плазмаферез усулини стандарт терапия билан бирга қўлланилганда яллиғланишга хос IL-1β миқдорининг кескин камайиши фонида яллиғланишга қарши IL-10 цитокини миқдорининг ортиши сабабли яллиғланиш жараёнини сусайтиришига олиб келиши асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши. 
Сурункали увеит диагностикаси ва мониторингининг клиник-иммунологик хусусиятлари аниқлаш жараёнида олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: сурункали увеитда яллиғланиш жараёнининг узоқ давом этиши кўздаги оғриқ, қизариш, кўз олдида туманлашиш, олд камерадаги яллиғланиш реакцияси, қорачиқ шаклининг ўзгариши сабабли кўз ички босимини ортиши, олдинги камера бурчаги ёпилиши ва кўриш ўткирлигининг пасайишига олиб келиши аниқланганлиги бўйича «Сурункали увеитлар клиник-иммунологик хусусиятларини қиёсий аниқлаш усули» ва «Сурункали увеитларда туғма, гуморал иммунитет ва цитокин статусининг ташҳисий қийматини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2024 йил 30 сентябрдаги 24-m/054-сонли ва 24-m/043-сонли хулосалари) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали бўйича 15.10.2024 йилдаги №131-u сонли, Навоий вилоят офтальмология шифохонаси бўйича 04.10.2024 йилдаги №34 сонли ва Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали бўйича 10.10.2024 йилдаги 01-36-сонли буйруғлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 майдаги 18/26 маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар беморларда сурункали увеитни ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, рецидивлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали хамда Навоий вилоят офтальмология шифохонаси амалий фаолиятларига жорий этилишида сурункали увеитлар клиник-иммунологик хусусиятларини қиёсий аниқлаш ва туғма, гуморал иммунитет ва цитокин статусининг ташҳисий қийматини баҳолаш усулларини қўллаш стационарда ётишни 2,4 кунга қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 213000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: сурункали увеитда яллиғланиш жараёнининг узоқ давом этиши кўз ички босимини ортиши, олдинги камера бурчаги ёпилиши ва кўриш ўткирлигининг пасайишига олиб келиши асосланган;
иккинчи илмий янгилик: илк бор сурункали увеит касаллигида гуморал иммун тизими фаоллиги натижасида иммуноглобулинлар (IgA, IgM, IgG, IgE) миқдорининг ортиши касалликнинг узоқ ва рецидивли кечишига сабаб бўлиши исботланганлиги бўйича «Сурункали увеитлар клиник-иммунологик хусусиятларини қиёсий аниқлаш усули» ва «Сурункали увеитларда туғма, гуморал иммунитет ва цитокин статусининг ташҳисий қийматини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2024 йил 30 сентябрдаги 24-m/054-сонли ва 24-m/043-сонли хулосалари) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали бўйича 15.10.2024 йилдаги №131-u сонли, Навоий вилоят офтальмология шифохонаси бўйича 04.10.2024 йилдаги №34 сонли ва Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали бўйича 10.10.2024 йилдаги 01-36-сонли буйруғлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 майдаги 18/26 маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар беморларда сурункали увеитни ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, рецидивлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали хамда Навоий вилоят офтальмология шифохонаси амалий фаолиятларига жорий этилишида сурункали увеитлар клиник-иммунологик хусусиятларини қиёсий аниқлаш ва туғма, гуморал иммунитет ва цитокин статусининг ташҳисий қийматини баҳолаш усулларини қўллаш стационарда ётишни 2,4 кунга қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 213000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: илк бор сурункали увеит касаллигида гуморал иммун тизими фаоллиги натижасида иммуноглобулинлар (IgA, IgM, IgG, IgE) миқдорининг ортиши касалликнинг узоқ ва рецидивли кечишига сабаб бўлиши асосланган;
учинчи илмий янгилик: илк бор сурункали увеитнинг фаол босқичида яллиғланишга хос (IL-1β) ва қарши (IL-10) цитокинлар миқдорининг кескин ортиши, шунингдек СРО, АСЛ-О ва прокальцитонин миқдорларининг юқорилиги касаллик оғирлиги ва кўздаги яллиғланиш жараёни кучайишига сабаб бўлиши исботланганлиги бўйича «Сурункали увеитлар клиник-иммунологик хусусиятларини қиёсий аниқлаш усули» ва «Сурункали увеитларда туғма, гуморал иммунитет ва цитокин статусининг ташҳисий қийматини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2024 йил 30 сентябрдаги 24-m/054-сонли ва 24-m/043-сонли хулосалари) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали бўйича 15.10.2024 йилдаги №131-u сонли, Навоий вилоят офтальмология шифохонаси бўйича 04.10.2024 йилдаги №34 сонли ва Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали бўйича 10.10.2024 йилдаги 01-36-сонли буйруғлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 майдаги 18/26 маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар беморларда сурункали увеитни ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, рецидивлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали хамда Навоий вилоят офтальмология шифохонаси амалий фаолиятларига жорий этилишида сурункали увеитлар клиник-иммунологик хусусиятларини қиёсий аниқлаш ва туғма, гуморал иммунитет ва цитокин статусининг ташҳисий қийматини баҳолаш усулларини қўллаш стационарда ётишни 2,4 кунга қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 213000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: сурункали увеитнинг фаол босқичида яллиғланишга хос (IL-1β) ва қарши (IL-10) цитокинлар миқдорининг кескин ортиши, шунингдек СРО, АСЛ-О ва прокальцитонин миқдорларининг юқорилиги касаллик оғирлиги ва кўздаги яллиғланиш жараёни кучайишига сабаб бўлиши асосланган;
тўртинчи илмий янгилик: илк бор плазмаферез усулини стандарт терапия билан бирга қўлланилганда яллиғланишга хос IL-1β миқдорининг кескин камайиши фонида яллиғланишга қарши IL-10 цитокини миқдорининг ортиши сабабли яллиғланиш жараёнини сусайтиришига олиб келиши асосланганлиги бўйича «Сурункали увеитлар клиник-иммунологик хусусиятларини қиёсий аниқлаш усули» ва «Сурункали увеитларда туғма, гуморал иммунитет ва цитокин статусининг ташҳисий қийматини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2024 йил 30 сентябрдаги 24-m/054-сонли ва 24-m/043-сонли хулосалари) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали бўйича 15.10.2024 йилдаги №131-u сонли, Навоий вилоят офтальмология шифохонаси бўйича 04.10.2024 йилдаги №34 сонли ва Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали бўйича 10.10.2024 йилдаги 01-36-сонли буйруғлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 майдаги 18/26 маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар беморларда сурункали увеитни ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, рецидивлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали хамда Навоий вилоят офтальмология шифохонаси амалий фаолиятларига жорий этилишида сурункали увеитлар клиник-иммунологик хусусиятларини қиёсий аниқлаш ва туғма, гуморал иммунитет ва цитокин статусининг ташҳисий қийматини баҳолаш усулларини қўллаш стационарда ётишни 2,4 кунга қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 213000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: плазмаферез усулини стандарт терапия билан бирга қўлланилганда яллиғланишга хос IL-1β миқдорининг кескин камайиши фонида яллиғланишга қарши IL-10 цитокини миқдорининг ортиши сабабли яллиғланиш жараёнини сусайтиришига олиб келиши асосланган.