Umarxodjaev Bosit Boxadirovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Milliy o‘zlikni anglashda madaniyat muassasalarining o‘rni”, 17.00.07 – Madaniyat nazariyasi va tarixi. Madaniyatshunoslik (san’atshunoslik fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2021.2.PhD/San146.
Ilmiy rahbar: Nishonboeva Qunduz Vahobovna, tarix fanlari nomzodi, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi: O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti, PhD.08/28.08.2020.San.121.01 raqamli ilmiy kengash asosidagi bir martalik ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Ahmetjanova Muqaddas Vahobovna, falsafa fanlari doktori (DSc), dotsent; Qo‘ldoshev Sherali Temiralievich, tarix fanlari doktori (DSc), dotsent.
Yetakchi tashkilot: Madaniyatshunoslik va nomoddiy madaniy meros ilmiy-tadqiqot instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi milliy o‘zlikni shakllantirish va rivojlantirish jarayonida madaniyat muassasalarining ijtimoiy-siyosiy hamda ma’naviy-ma’rifiy jihatlarini baholash, ularning milliy qadriyatlarni asrab-avaylash, targ‘ib etish va yosh avlod ongida milliy o‘zlikni anglashni mustahkamlashdagi o‘rnini ochib berishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
shaxsda milliy o‘zlik hissi shakllanishi millat rivojlanishi, jamiyat ijtimoiy-ma’naviy muhitining barqarorlashuvi, milliy taraqqiyotning ustuvor yo‘nalishlarida o‘zini safarbar etish ko‘nikmasining paydo bo‘lishiga kuchli ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan;
fuqarolar ongida milliy o‘zlikni anglash jarayonining samaradorligini oshirishda madaniyatning ijtimoiylashuvi ustuvor ahamiyatga egaligi, mazkur holat Yangi O‘zbekistonda ijtimoiy davlat va yangi ma’naviy makonni barpo etish bilan mantiqiy bog‘liqligi isbotlangan;
globallashuv sharoitida milliy o‘zlikni anglash millatlar, jamiyatlar, davlatlar taraqqiyotining bazaviy asoslarini belgilab berishi, uning asosida kishilarda ijtimoiy faollik, turli mafkuraviy tahdidlarga qarshi kurashish, ijtimoiy himoyalanish, o‘z-o‘zini g‘oyaviy-mafkuraviy jihatdan nazorat qila olish ko‘nikmalari shakllanishi dalillangan;
madaniyat fenomeni orqali milliy o‘zlikni anglash e’tiqodi sust fuqarolar, ayniqsa yoshlarda kosmopolitik, gedonistik, marginallik tafakkur tarzidan qutulishda, ularda mustahkam ma’naviy qiyofaning shakllanishida, tarixiy xotira tufayli milliy g‘urur va milliy iftixor tushunchalarining real hayotda ularning amaliy faoliyatida namoyon bo‘lishi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Milliy o‘zlikni anglashda madaniyat muassasalarning o‘rni mavzusida olingan tadqiqot natijalari asosida:
shaxsda milliy o‘zlik hissi shakllanishi millat rivojlanishi, jamiyat ijtimoiy-ma’naviy muhitining barqarorlashuvi, milliy taraqqiyotning ustuvor yo‘nalishlarida o‘zini safarbar etish ko‘nikmasining paydo bo‘lishiga kuchli ta’sir ko‘rsatishi aniqlanganligiga doir xulosa va takliflardan O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining 2022–2023-yillarda o‘tkazilgan madaniy-ma’rifiy tadbirlarda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining 2023-yil 17-noyabrdagi 02-12-14-7811-son ma’lumotnomasi). Natijada, madaniyat markazlariga yoshlarning muntazam va tizimli qatnovi yo‘lga qo‘yish, malakali va oliy ma’lumotli kadrlarni jalb qilishning yangicha usullari ishlab chiqilgan;
fuqarolar ongida milliy o‘zlikni anglash jarayonining samaradorligini oshirishda madaniyatning ijtimoiylashuvi ustuvor ahamiyatga egaligi, mazkur holat Yangi O‘zbekistonda ijtimoiy davlat va yangi ma’naviy makonni barpo etish bilan mantiqiy bog‘liqligi isbotlanishiga doir xulosa va takliflardan Respublika ma’naviyat va ma’rifat markazining 2023-yil uchun chora-tadbirlari to‘g‘risidagi dasturining VIII yo‘nalishida belgilangan “Milliy qadriyatlar, ma’naviy fazilatlar va ijtimoiy odoblar targ‘iboti”ning 43-bandi “Internetda milliylikni targ‘ib qiluvchi, mentalitetimiz, azaliy qadriyat va ezgu an’analarimizni saqlab qolish bo‘yicha o‘zaro muloqot maydoni uchun platforma va mobil ilovalar yaratish” mavzusidagi targ‘ibot ishlarini tashkil etish va o‘tkazilishida foydalanilgan (Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazining 2023-yil 27-apreldagi 02-11/365 son ma’lumotnomasi). Natijada, “Yangi O‘zbekiston – ma’rifatli jamiyat” shiori ostida Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida o‘tkazilgan “Ma’naviyat festivali” doirasida turli xil loyihalarni amalga oshirishda faktik materiallar, manbalar va ma’lumotlar bilan boyitishga xizmat qilgan;
globallashuv sharoitida milliy o‘zlikni anglash millatlar, jamiyatlar, davlatlar taraqqiyotining bazaviy asoslarini belgilab berishi, uning asosida kishilarda ijtimoiy faollik, turli mafkuraviy tahdidlarga qarshi kurashish, ijtimoiy himoyalanish, o‘z-o‘zini g‘oyaviy-mafkuraviy jihatdan nazorat qila olish ko‘nikmalari shakllanishi dalillanganligiga oid xulosa va takliflardan “Mening yurtim” telekanalining “O‘zimizning gaplar” ko‘rsatuvida foydalanilgan (“Mening yurtim” telekanalining 2024-yil 27-iyundagi 347/24-son ma’lumotnomasi). Natijada, o‘zbek xalqiga xos bo‘lgan milliy qadriyatlar, milliy o‘zlikni anglashda madaniyat muassasalarida olib borilgan tadbirlar, turli badiiy kechalarning ahamiyatini tadqiq qilishga xizmat qilgan;
madaniyat fenomeni orqali milliy o‘zlikni anglash e’tiqodi sust fuqarolar, ayniqsa yoshlarda kosmopolitik, gedonistik, marginallik tafakkur tarzidan qutulishda, ularda mustahkam ma’naviy qiyofaning shakllanishida, tarixiy xotira tufayli milliy g‘urur va milliy iftixor tushunchalarining real hayotda ularning amaliy faoliyatida namoyon bo‘lishi isbotlanganligiga oid xulosa va takliflardan madaniyat sohasidagi rahbar lavozimidagi davlat xizmatchilarining kasbiy kompetensiyalarini baholashga oid mezonlar (indikatorlar)ni ishlab chiqishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat xizmatini rivojlantirish agentligining 2025-yil 14-yanvardagi 02/73-son dalolatnomasi). Natijada, madaniyat muassasalari orqali ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotni rag‘batlantirish, milliy identiklikni saqlash va rivojlantirish imkoniyati yaratilgan.
