Фарходов Фаррух Фурқатовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Халқаро иқтисодий интеграция жараёнларида божхона хизмати фискал фаолиятини такомиллаштириш», 08.00.07 – Молия, пул муомаласи ва кредит (Иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.1.PhD/Iqt2787.
Илмий раҳбар: Пардаев Тулкин Насирович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/10.12.2019.I.16.01.
Расмий оппонентлар: Карлибаева Рая Хожабаевна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Пардаев Жамшид Музаффарович, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Банк - молия академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади халқаро иқтисодий интеграция жараёнларида божхона хизмати фискал фаолиятини такомиллаштиришга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
декларант ёки декларацияловчи шахснинг божхона юк декларациясига ўзгартириш ва қўшимча киритиш бўйича мурожаатига асосан божхона юк декларациясини ўзгартириш ва (ёки) унга қўшимча киритиш учун (қоғоз шаклдаги божхона юк декларациясида бир дона божхона юк декларацияси, электрон шаклдаги божхона юк декларациясида бир дона божхона юк декларациясини тузатиш шакли учун) божхона йиғими жорий этиш таклифи асосланган;
божхона хизмати фискал фаолиятига таъсир этувчи омиллар туркумларга ажратилиб, божхона тўловлари миқдорига таъсири ўрганилган ҳамда божхона органлари томонидан давлат бюджетига ўтказилган божхона тўловларининг миқдори таҳлил қилиниб, уларнинг 2028 йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган;
ортиқча тўланган ёки ундирилган божхона тўловларининг суммаси божхона органлари томонидан “ариза ортиқча тўланган ёки ундирилган божхона тўловларини қонунчиликда белгиланган тегишли муддатлар тугаганидан кейин берилган бўлса ва унинг миқдори базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма фоизидан ошмаса” қайтармаслик бўйича таклифи асосланган;
агар айни бир шахс томонидан муайян вақт ичида бир неча божхона операцияси амалга оширилса, барча бундай божхона операцияларини бажариш чоғида юзага келадиган божхона тўловларини тўлашни таъминлаш учун божхона тўловларини тўлашнинг бош таъминотини қўллаш бўйича таклифи асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Халқаро иқтисодий интеграция жараёнларида божхона хизмати фискал фаолиятини такомиллаштириш бўйича олинган илмий таклифлар ва амалий тавсиялар асосида:
декларант ёки декларацияловчи шахснинг божхона юк декларациясига ўзгартириш ва қўшимча киритиш бўйича мурожаатига асосан божхона юк декларациясини ўзгартириш ва (ёки) унга қўшимча киритиш учун (қоғоз шаклдаги божхона юк декларациясида бир дона божхона юк декларацияси, электрон шаклдаги божхона юк декларациясида бир дона божхона юк декларациясини тузатиш шакли учун) божхона йиғими таклифи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 
9 ноябрдаги “Божхона йиғимлари ставкаларини тасдиқлаш тўғрисида” 700-сон қарорига 1-илованинг 2-бандида жорий қилинган (Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги божхона қўмитасининг 2024 йил 16-сентябрдаги 8/25-24-0070-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида божхона хизмати томонидан давлат бюджетига 2024 йилда 4,6 млрд сўм қўшимча божхона тўловлари ундирилишига эришилган;
божхона хизмати фискал фаолиятига таъсир этувчи омиллар туркумларга ажратилиб, божхона тўловлари миқдорига таъсири ўрганилган ҳамда божхона органлари томонидан давлат бюджетига ўтказилган божхона тўловларининг миқдори таҳлил қилиниб, уларнинг 2028 йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичлари Божхона қўмитаси томонидан давлат бюджетининг тушумлари прогнози шакллантиришда фойдаланилган (Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги божхона қўмитасининг 
2024 йил 16-сентябрдаги 8/25-24-0070-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида божхона тўловларининг прогноз кўрсаткичларини ишлаб чиқиш таомиллари такомиллашган;
ортиқча тўланган ёки ундирилган божхона тўловларининг суммаси божхона органлари томонидан “ариза ортиқча тўланган ёки ундирилган божхона тўловларини қонунчиликда белгиланган тегишли муддатлар тугаганидан кейин берилган бўлса ва унинг миқдори базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма фоизидан ошмаса” қайтармаслик бўйича таклифи Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 27 февралдаги “Ўзбекистон Республикасининг божхона кодексига божхона тартиб-таомилларини янада такомиллаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги 
ЎРҚ-913-сон Қонунининг 37-бандида ўз аксини топган (Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги божхона қўмитасининг 2024 йил 16-сентябрдаги 8/25-24-0070-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида ортиқча тўланган ёки ундирилган божхона тўловларининг қайтарилиш жараёнини янада тартибга солишга хизмат қилиб, ушбу меъёр божхона органлари учун маъмурий юкни камайтириб, кичик миқдордаги ортиқча тўловларни қайтариш билан боғлиқ ортиқча ҳужжат айланишини қисқартириши орқали фискал бошқарув самарадорлигини ошириш ҳамда бизнес субъектлари учун божхона жараёнларини соддалаштиришга имкон яратган;
агар айни бир шахс томонидан муайян вақт ичида бир неча божхона операцияси амалга оширилса, барча бундай божхона операцияларини бажариш чоғида юзага келадиган божхона тўловларини тўлашни таъминлаш учун божхона тўловларини тўлашнинг бош таъминотини қўллаш бўйича таклифи Ўзбекистон Республикасининг 
2024 йил 27 февралдаги “Ўзбекистон Республикасининг божхона кодексига божхона тартиб-таомилларини янада такомиллаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-913-сон Қонунининг 34-бандида ўз аксини топган (Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги божхона қўмитасининг 2024 йил 
16-сентябрдаги 8/25-24-0070-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида божхона тўловларини давлат бюджетига тушишини кафолатлаш тизими такомиллашган ҳамда тадбиркорлик субъектлари учун қулай шарт-шароит яратиш билан бирга, божхона хизмати фискал фаолияти ишончлилигини ошириш ва давлат даромадларининг барқарорлигини таъминлашга эришилди.