Салаев Жасурбек Комиловичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Кичик бизнес субектлари фаолиятини тартибга солишнинг институционал инфратузилмасини бошқариш методологиясини такомиллаштириш (қурилиш материаллари саноати мисолида)”,
08.00.13 – “Менежмент” ва 08.00.15 – “Тадбиркорлик ва кичик бизнес иқтисодиёти” туташ ихтисосликлари.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:
Илмий маслаҳатчи: Нуримбетов Равшан Ибрагимович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент архитектура-қурилиш университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент архитектура-қурилиш университети ҳузуридаги PhD.26/12.02.2025.I.11.04 рақамли Илмий кенгаш асосидаги бир марталик Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Гафуров Убайдулло Вахобович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор, Эшов Мансур Пўлатович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор, Саидов Машъал Самадович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади кичик бизнес субектлари фаолиятини тартибга солишнинг институционал инфратузилмасини бошқариш методологиясини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “кичик бизнес субектлари фаолиятини тартибга солишнинг институционал инфратузилмасини бошқариш” тушунчаси иқтисодий мазмуни кичик бизнеснинг барқарор фаолиятини таъминлашга қаратилган давлат, бозор ва жамият институтлари ўртасидаги ўзаро муносабатларни иқтисодий, ҳуқуқий, ташкилий ва инновацион механизмлар асосида тизимли мувофиқлаштириш жараёни нуқтаи назаридан такомиллаштирилган;
расмий ва норасмий институтлар фаолиятининг таъсирини интеграл кўрсаткичлар асосида баҳолаш, инфратузилма элементлари ўртасидаги функсионал боғлиқликни тармоқ-таҳлилий ёндашув асосида аниқлаш ҳамда бошқарув самарадорлигини оширишга хизмат қилувчи кичик бизнес субектларининг институционал инфратузилмаси таъминотини бошқаришнинг консептуал модели таклифи асосланган;
қурилишдаги кичик бизнес субектларининг бошқаруви билан боғлиқ муаммоларга уларнинг фаоллик даражаси ҳамда ҳар бир кичик бизнес субектига тўғри келадиган маҳсулот миқдорини бажарилган ишлар ҳажми (1,8; 0,28), соҳадаги ўртача иш ҳақига (0,45; 0,36) таъсирини ифодаловчи эластиклик коеффициентлари асосида баҳолаш орқали ёндашув асосланган;
қурилишда кичик бизнес субектлари фаолиятини тартибга солишда институционал инфратузилмага сиёсий, ижтимоий, ҳуқуқий, иқтисодий, технологик ва экологик омилларнинг умумий ҳамда соф таъсирлари баҳоланган ҳолда соҳа тараққиётини таъминлаш бўйича турли ссенарийлар ишлаб чиқилган;
Хоразм вилоятида қурилиш соҳасидаги кичик бизнес субектлари фаолият натижаларини мутлоқ ва нисбий ўзгаришларини ифодаловчи кўрсаткичларнинг 2026–2030 йиллар учун прогноз қийматлари кўп вариантли эконометрик моделлар ёрдамида ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Кичик бизнес субектлари фаолиятини тартибга солишнинг институционал инфратузилмасини бошқариш методологиясини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
услубий ёндашувга кўра “кичик бизнес субектлари фаолиятини тартибга солишнинг институционал инфратузилмасини бошқариш” тушунчаси иқтисодий мазмунини кичик бизнеснинг барқарор фаолиятини таъминлашга қаратилган давлат, бозор ва жамият институтлари ўртасидаги ўзаро муносабатларни иқтисодий, ҳуқуқий, ташкилий ва инновацион механизмлар асосида тизимли мувофиқлаштириш жараёни нуқтаи назаридан такомиллаштиришга оид назарий ва услубий материаллардан олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Бизнес бошқаруви” дарслигини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025 йил 14 апрелдаги 136-сонли буйруғи). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида талабаларда кичик бизнес субектлари фаолиятини тартибга солишнинг институционал инфратузилмасини бошқариш оид назарий билимларни кенгайтириш имконияти яратилган;
расмий ва норасмий институтлар фаолиятининг таъсирини интеграл кўрсаткичлар асосида баҳолаш, инфратузилма элементлари ўртасидаги функсионал боғлиқликни тармоқ-таҳлилий ёндашув асосида аниқлаш ҳамда бошқарув самарадорлигини оширишга хизмат қилувчи кичик бизнес субектларининг институционал инфратузилмаси таъминотини бошқаришнинг консептуал моделидан фойдаланиш таклифи Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси томонидан фойдаланилган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2025 йил 27 ноябрдаги 05-33-13389-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликни амалиётга жорий этиш натижасида Хоразм вилоятида кичик бизнес субектларининг институционал мувофиқлашув самарадорлигини 20 фоизга ошириш, кичик бизнес субектлари учун лицензиялаш, рўйхатдан ўтказиш ва молиявий қўллаб-қувватлаш жараёнларини тезлаштириш имконияти яратилган;
қурилишдаги кичик бизнес субектларининг бошқаруви билан боғлиқ муаммоларга уларнинг фаоллик даражаси ҳамда ҳар бир кичик бизнес субектига тўғри келадиган маҳсулот миқдорини бажарилган ишлар ҳажми (1,8; 0,28), соҳадаги ўртача иш ҳақига (0,45; 0,36) таъсирини ифодаловчи эластиклик коеффициентлари асосида баҳолаш орқали ёндашувдан фойдаланиш таклифи Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси томонидан фойдаланилган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2025 йил 27 ноябрдаги 05-33-13389-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликни амалиётга жорий этиш натижасида Хоразм вилоятида қурилиш соҳасидаги кичик бизнес субектларининг фаоллик даражасини 18 фоизга ошириш, ҳар бир кичик бизнес субектига тўғри келадиган маҳсулот ҳажмини 0,3 бараварига кўпайтириш имконияти яратилган;
қурилишда кичик бизнес субектлари фаолиятини тартибга солишда институционал инфратузилмага сиёсий, ижтимоий, ҳуқуқий, иқтисодий, технологик ва экологик омилларнинг умумий ҳамда соф таъсирлари баҳоланган ҳолда соҳа тараққиётини таъминлаш бўйича ишлаб чиқилган турли ссенарийлардан фойдаланиш таклифи Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси томонидан фойдаланилган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2025 йил 27 ноябрдаги 05-33-13389-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликни амалиётга жорий этиш натижасида Хоразм вилоятида соҳа ривожланишининг турли ссенарийлари асосида бошқарув қарорларини қабул қилиш самарадорлиги яхшиланиши ҳамда таваккалчилик даражасини камайтириш имконияти яратилган;
Хоразм вилоятида қурилиш соҳасидаги кичик бизнес субектлари фаолият натижалари мутлоқ ва нисбий ўзгаришларини ифодаловчи кўрсаткичларнинг 2026–2030 йиллар учун кўп вариантли эконометрик моделлар ёрдамида ишлаб чиқилган прогноз қийматлари Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси томонидан фойдаланилган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2025 йил 27 ноябрдаги 05-33-13389-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликни амалиётга жорий этиш натижасида Хоразм вилоятида қурилиш соҳасидаги иқтисодий кўрсаткичлар 2026–2030 йилларда бошқарув қарорларини қабул қилишда ссенарий моделлаштириш имконини яратган.