Рўзиев Алишер Холиёровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Баҳор ва ёз мавсумларида тут ипак қурти тухумларини жонланиш фоизини оширишнинг самарали усулини ишлаб чиқиш”, 06.02.04–Ипакчилик (қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.PhD/Qx1231
Илмий раҳбар: Ражабов Нарзулло Оролович, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат аграр университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, PhD.05/30.12.2019.Qx.13.02.
Расмий оппонентлар: Данияров Умирзак Тўхтамуродович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор; Авазов Комил Рахматович, техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Қоракўлчилик ва чўл экологияси илмий - тадқиқот институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади турли қурт боқиш мавсумларида тут ипак қурти тухумларини инкубация қилишнинг янги такомиллаштирилган самарали усулини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
илк бор баҳор ва ёз мавсумларида ипак қурти тухумларини жонлантириш учун инкубаториядаги ҳарорат ва намлик меъёрини тўлиқ бошқарилиши натижасида тухумларнинг биологик айниқса жонланиш фоизи маҳаллий дурагайларида 2,3-3,1% га, хорижий дурагайларида 1,1-4,6 % гача ошиши исботланган;
инкубатория ҳарорат ва нисбий намлигини мунтазамлигини таъминлаш орқали жонланган тут ипак қуртларининг бош сони ошиши ҳисобига уларнинг ҳаётчанлиги қиёсловчига нисбатан маҳаллий дурагайларда 4,0-4,7 % га, хорижий дурагай ипак қуртларида 3,2-3,4 % га ошириш мумкинлиги аниқланган;
тажриба вариантларида жонлантирилган ипак қуртларини биологик кўрсаткичларини яхшилаш ҳисобига қиёсловчига нисбатан баҳор мавсумида 10 кг ёз мавсумида 8 кг тирик пилла ҳосили олиш мумкинлиги исботланган;
етиштирилган пиллаларнинг маҳсулдорлик хусусиятлари, жумладан пиллаларнинг навдорлик кўрсаткичлари 5,0 % дан 13,0 % гача оширганлиги билан асосланган;
баҳор ва ёз мавсумларида тут ипак қуртларининг биологик ва пилла маҳсулдорлик хусусиятларини ошиши ҳисобига пиллаларнинг чувалиши баҳор мавсумида 04,-5,6 % га, ёз мавсумида 1,1-4,5 % га, пилла толасининг умумий узунлиги баҳор мавсумида 40-211 м га, ёз мавсумида 41-150 м га ҳамда пилла ипининг метрик номери қиёсловчига нисбатан баҳор мавсумида 3,3-9,4 % м/г га, ёз мавсумида 1,08-13,3 % м/г га ошиши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Баҳор ва ёз мавсумларида тут ипак қурти тухумларини жонланиш фоизини оширишнинг самарали усулини ишлаб чиқиш бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижалари асосида:
тут ипак қурти тухумларининг жонлантиришни янги илмий асосланган усули Тошкент вилояти, Оҳангарон тумани “Шуҳрат эҳсон боғи” фермер хўжалигининг 150 қутилик инкубаториясида жорий этилган. (Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ипакчилик ва жун саноатини ривожлантириш қўмитасининг 2025-йил 4-январдаги 3-9-сон маълумотномаси). Натижада янги усулда инкубаторияга қўйилган тухумларнинг жонланиш фоизи 98,1 % ни, жонланиб чиққан қуртларнинг миқдори эса 3349,5 граммни ташкил этиб, қиёсловчига нисбатан 15 қути ортиқча ипак қурти олишга эришилган. Ўз навбатида ушбу инкубаторияда жонланиб чиққан қуртларнинг 5 қутиси парваришланганда ҳар бир қути парваришланган тут ипак қуртидан 72 кг тирик пилла хом-ашёси олишга эришилган. Ҳар бир қутидан қўшимча 10 кг дан тирик пилла олиниб, иқтисодий самарадорлик 4878,0 минг сўмни, соф фойда 4634,1 минг сўмни, рентабеллик даражаси эса 41,1 % ни ташкил этган;
тут ипак қурти тухумларини жонлантиришнинг замонавий усули Тошкент вилояти Оҳангарон тумани “Агропилла” МЧЖ да 150 қути ипак қурти тухумларни жонлантиришда жорий этилган. (Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ипакчилик ва жун саноатини ривожлантириш қўмитасининг 2025-йил 4-январдаги 3-9-сон маълумотномаси). Натижада инкубаториядаги қуртларнинг жонланиш фоизи 93 % ни, тухумлардан чиққан қуртларнинг миқдори 3001,5 граммни ташкил этиб қиёсловчига нисбатан 174 грамм қўшимча қуртлар олишга эришилди. Бу ўз навбатида 9 қутини ташкил этди. Ушбу инкубаториядан олинган 3 қути қуртлар парваришланиб, ҳар бир қутисидан қиёсловчига нисбатан 8 кг қўшимча пилла ҳосили олишга эришилган. Иқтисодий самарадорлик 703,4 минг сўмни, соф фойда эса 668,2 минг сўмни ташкил этиб, рентабеллик даражаси 12,8 % ни кўрсатди; 
ипак қурти тухумларини жонлантиришнинг янги усулини ишлаб чиқариш шароитида Фарғона вилояти Бешариқ тумани “Муборак Саидаҳмедова” фермер хўжалигида 4 қути миқдорда жорий этилган. (Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ипакчилик ва жун саноатини ривожлантириш қўмитасининг 2025-йил 4-январдаги 3-9-сон маълумотномаси). Натижада жами жорий этилган 4 қути қуртдан 284 кг тирик пилла олиниб, ҳар бир қутидан қиёсловчига нисбатан 9 кг дан қўшимча пилла ҳосили олишга эришилган, иқтисодий самарадорлик 1524,5 минг сўмни, соф фойда эса 1448,3 минг сўмни ташкил этиб, рентабеллик даражаси 15,5 % ни ташкил этган.