Ганиев Шахзод Абдулла ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Анжир (Ficus carica L.) навларининг агробиологик, технологик хусусиятларини баҳолаш ва қуритиш технологиясини ишлаб чиқиш”, 06.01.11 – Қишлоқ хўжалик маҳсулотларини сақлаш ва қайта ишлаш (қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.4.PhD/Qx1558.
Илмий раҳбар: Одинаев Мирзамад Исаевич, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Академик М.Мирзаев номидаги боғдорчилик, узумчилик ва виночилик илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, DSc.05/29.04.2022.Qx.13.04.
Расмий оппонентлар: Искандаров Зафар Самандарович, техника фанлари доктори, профессор; Умидов Шавкат Эргашевич, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади анжир навларининг агробиологик, технологик хусусиятларини тадқиқ қилиш ҳамда муқобил қуритиш усуллари ва технологияларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор анжирнинг эртапишар Қрим 9 нави (назорат навга нисбатан 7 кун), серҳосил Каршинский черний нави (58,9 кг/туп) хамда меваларининг технологик кўрсаткичлари бўйича пўстини қаттиқлиги Далматский навида 5,2 кг/см² эканлиги аниқланган;
анжир меваларини очиқ майдонда қуритишда энг яхши юқори чиқим Қрим 43 навида 25,9%ни, усти ёпиқ иншоот остида қуритишда эса Далматский навида 28,5% ни ташкил этиб, қуритилган меваларнинг кимёвий таркибидаги қуруқ модда миқдори бўйича энг юқори Далматский навида 86,06%, умумий қанд миқдори бўйича Қрим 43 навида 76,96% хамда усти ёпиқ иншоот остида қуритилганда эса мос равишда, 84,82%, 77,02% юқорилиги исботланган;
анжир меваларини қуритишдан аввал ош тузининг 2%, каустик соданинг 0,5% ли эритмасида ишлов бериш ва олтингугуртнинг 100-150 г/м³ концентрацияда дудлаш самарали эканлиги аниқланган;
анжир меваларини инфрақизил нурланишли ва конвектив қуритгичларда қуритишда маҳсулот чиқими юқори бўлган Далматский навида мос равишда 29,1% ва 29,7%, қуруқ модда миқдори бўйича Далматский нави 86,39% ва 84,51%, умумий қанд миқдори бўйича Қрим 43 навида 77,06% ва 76,96% ҳамда органолептик баҳоси Каршинский черний навида мос равишда, 4,5 балл ва 4,6 баллни ташкил этиши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Анжир навларининг агробиологик, технологик хусусиятларини баҳолаш ва қуритиш технологиясини ишлаб чиқиш бўйича ўтказилган тадқиқот натижалари асосида:
Фарғона вилояти Қува туманидаги “Набижонхожи ота барака” фермер хўжалигида, Тошкент вилоятининг Бекобод туманидаги “Камолбой” фермер хўжалигида, анжирнинг танлаб олинган Далматский навидан 0,9 гектар, Узбекский желтий (сариқ анжир) навидан 0,7 гектар, Каршинский чёрний (қора анжир) навидан 0,7 гектар, Кримский 43 навидан 0,7 гектар, жами 3,0 гектар майдонга экилиб, амалиётга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 2 июндаги 05/06-03-235-сон маълумотномаси). Натижада 2024 йилда жами 3,2 тонна юқори сифатли анжир мева бериб, маҳсулотдан 20-25% юқори даромад олишга эришилган;
анжир навларининг очиқ майдонда қуритиш технологияси такомиллаштирилиб, конвектив қуритгичда ва инфрақизил нурланишли қуритгичда қуритиш технологияси Фарғона вилояти Қува туманидаги “Дамариқ саховати” корхонасида 1,2 тонна, Тошкент вилояти Оҳангарон туманидаги “EKSPORT AGRO PRODUCTS” МЧЖ корхонасида 1,3 тонна, шунингдек, Наманган вилояти Янгиқўрғон туманидаги “Исковот шифо маскани” корхонасида 1,1 тонна анжир меваларини қуритишда жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 2-июндаги 05/06-03-235-сон маълумотномаси). Натижада, рентабеллик даражаси 61,4%-66,9% ни ташкил қилган.