Каримов Азизжон Хамроқуловичнинг 
фанлари доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Подагра билан оғриган беморларда жигар ва буйрак функционал ҳолатининг ўзига хос хусусиятлари» мавзусидаги 14.00.05 - Ички касалликлар (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.3.PhD/Tib3748.
Илмий рахбар: Шодикулова Гуландом Зикрияевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.04/30.12.2019.Tib.102.01. 
Расмий оппонентлар: Абдуллаев Равшанбек Бабажанович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Набиева Дилдора Абдумаликовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқот мақсади: подагра мавжуд беморларда жигар ва буйраклар функционал ҳолатини баҳолаш асосида унинг олдини олиш ва давога махсус табақалаштирилган ёндашувларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
подагра билан касалланган жигар патологияси ва сурункали буйрак касаллиги мавжуд бўлган беморларда зарарланган бўғимлар сони ва касалликнинг оғирлик индекси  ушбу касалликлари мавжуд бўлмаган беморларга нисбатан юқорилиги аниқланган;
подаграли буйрак ва жигар томонидан ўзгаришлар мавжуд бўлган беморларда MTR гени А2756G полиморфизмининг учраш частоталарини таққослаш натижасида жараён ривожланишида G мутант аллелнинг ташувчанлиги подагра фонида коморбид патологиянинг ривожланишига мойиллик туғдириши исботланган;
подагра касаллигида ABCG2 генининг C421А полиморфизмини ўрганишда А мутант аллели ташувчилари подагра ривожланишига мойил эканлиги ва ушбу аллел асосан буйрак патологияси бор беморларда сезиларли даражада кўпроқ учраши аниқланган; 
подагра касаллигида жигар ва буйрак зарарланиши  мавжуд бўлган беморларда даволашнинг клиник-лаборатор ва функционал кўрсаткичларига ижобий таъсир кўрсатадиган табақалаштирилган даволаш усулининг юқори  самарадорлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Подагра билан оғриган беморларда жигар ва буйрак функционал ҳолатининг ўзига хос хусусиятлари бўйича олинган илмий натижалар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 ноябрь 29/10 сонли хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: подагра билан касалланган жигар патологияси ва сурункали буйрак касаллиги мавжуд бўлган беморларда зарарланган бўғимлар сони ва касалликнинг оғирлик индекси ҳам ушбу касалликлари мавжуд бўлмаган беморларга қараганда юқорилиги аниқланган ва улар бўйича таклифлар Самарканд давлат тиббиёт университети илмий кенгашининг 2025 йил 25 июндаги 11-сони билан тасдиқланган “Подагра билан касалланган беморларда жигар ва буйраклар холатини бахолаш алгоритми” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Самарканд вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказига 2025 йил 18 сентябрдаги 351-U-сон буйруғи билан, Жиззах вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказига 2025 йил 17 сентябрдаги  49-сон буйруқ билан клиник амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 ноябрь 29/10 сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижалари асосида подагра билан касалланган беморларда буйрак ва жигар зарарланишини эрта аниқлаш ва оғир кечишини башорат қилиш имкони яратилган. Иқтисодий самарадорлиги: касалликни эрта ташхислаш натижасида бир беморда ремиссия даврини узайтириш орқали камида уч марта шифохонага ётқизилиши ва амбулатор даволашнинг олди олинаган. Ҳар бир беморга шифохонада  даволаниш бир кун учун ўртача 180000 сўм харажат қилинади деб ҳисобласак, битта бемор учун 401499 сўм иқтисод қилинган.
иккинчи илмий янгилик: подаграли буйрак ва жигар томонидан асоратлари бўлган беморларда MTR гени А2756Г полиморфизмининг учраш частоталарини таққослаш жараён ривожланишида G мутант аллелнинг ташувчанлиги подагра фонида коморбид патологиянинг ривожланишига мойиллик туғдириши исботланган ва улар бўйича таклифлар Самарканд давлат тиббиёт университети илмий кенгашининг 2025 йил 25 июндаги 11-сони билан тасдиқланган “Подагра билан касалланган беморларда жигар ва буйраклар холатини бахолаш алгоритми” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Самарканд вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказига 2025 йил 18 сентябрдаги 351-U-сон буйруғи билан, Жиззах вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказига 2025 йил 17 сентябрдаги  49-сон буйруқ билан клиник амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 ноябрь 29/10 сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: подагра билан касалланган беморларда буйрак ва жигар зарарланишини эрта аниқлаш орқали касалликнинг оғир кечишини башорат қилиш ва яллиғланиш жараёнини баҳолаш имкони пайдо бўлган. Иқтисодий самарадорлик: қўшимча тадқиқотлар учун харажатларни хамда бошқа қиммат диагностика муолажаларига бўлган эҳтиёжни камайтириш билан ифодаланади ва ва ревматология бўлимида ҳар бир беморнинг бир кунлик даволанишига давлат томонидан сарфланган маблағ 200749 сўм тежалади. 
учинчи илмий янгилик: подагра касаллигида ABCG2 генининг C421А полиморфизмини ўрганишда А мутант аллели ташувчилари подагра ривожланишига мойил эканлиги ва ушбу аллел асосан буйрак патологияси бор беморларда сезиларли даражада кўпроқ учраши аниқланган ва улар бўйича таклифлар Самарканд давлат тиббиёт университети илмий кенгашининг 2025 йил 25 июндаги 11-сони билан тасдиқланган “Подагра билан касалланган беморларда жигар ва буйраклар холатини бахолаш алгоритми” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Самарканд вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказига 2025 йил 18 сентябрдаги 351-U-сон буйруғи билан, Жиззах вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказига 2025 йил 17 сентябрдаги  49-сон буйруқ билан клиник амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 ноябрь 29/10 сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги. беморларда ABCG2 генининг C421А полиморфизмини ўрганиш буйрак ва жигар томонидан келиб чиқиши мумкин бўлган зарарланишларни ўз вақтида аниқлаш ва касалликнинг эрта босқичларида даволанишни бошлаш орқали асоратлар ва ногиронлик хавфини камайтиради. Иқтисодий самарадорлиги: тавсия этилган текшириш усулни амалиётга жорий этилиши подаграли беморларда коморбид холатларни ривожланишини олдини олади ва қиммат муолажаларга бўлган эҳтиёжни камайтиради ва шу лар хисобига давлат томонидан сарфланган маблағлар иқтисод қилинади.
тўртинчи илмий янгилик: подагра касаллигида жигар  ва буйрак зарарланиши мавжуд бўлган беморларда даволашнинг клиник-лаборатор ва функционал кўрсаткичларига ижобий таъсир кўрсатадиган табақалаштирилган даволаш усулининг юқори  самарадорлиги аниқланган ва улар бўйича таклифлар Самарканд давлат тиббиёт университети илмий кенгашининг 2025 йил 25 июндаги 11-сони билан тасдиқланган “Подагра билан касалланган беморларда жигар ва буйраклар холатини бахолаш алгоритми” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Самарканд вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказига 2025 йил 18 сентябрдаги 351-U-сон буйруғи билан, Жиззах вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказига 2025 йил 17 сентябрдаги  49-сон буйруқ билан клиник амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 ноябрь 29/10 сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: подагра касаллигида жигар патологияси ва буйрак зарарланиши мавжуд бўлган беморларда терапевтик ёндашувларни оптималлаштириш орқали даволаниш харажатлари камайтирилди, бу қўшимча диагностик муолажалар ва шифокорга такрорий ташрифлар заруратини минималлаштиради. Иқтисодий самарадорлиги: нотўғри тайинланган терапиялар сонини ва қўшимча диагностик муолажаларга бўлган эҳтиёжни камайтиришга асосланган хамда касалликнинг прогнозини яхшилашга, ҳаёт сифатини оширишга ёрдам беради.

Yangiliklarga obuna bo‘lish