Туратов Музаффар Нуралиевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Туркистон тоғ тизмасида нинабаргли дарахт турлари интродукцияси ва биоэкологик хусусиятлари», 06.03.01 – Ўрмон экинлари. Селекция, уруғчилик ва шаҳарларни кўкаламзорлаштириш. Ўрмонлар агромелиорацияси ва ҳимоя ўрмонларини барпо этиш  (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/В1593.
Илмий раҳбар: Хамроев Хусен Фатуллаевич, қишлоқ хўжалиги фанлари фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассасалар номи: Тошкент давлат аграр университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети ҳузуридаги DSc.05/29.04.2022.Qх.13.04 рақамли илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш. 
Расмий оппонентлар: Тўхтаев Бобоқул Ёрқулович, биология фанлари доктори, профессор; Муматов Бахром Хожаниязович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Ўрмон ва яшил ҳудудларни кўпайтириш, чўлланишга қарши курашиш агентлиги.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: Туркистон тоғ тизмасида ўсаётган Pinaceae оиласи айрим вакилларининг биоэкологик хусусиятларини аниқлаш ва интродукцион баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк маротаба Туркистон тоғ тизмасида интродукция шароитида ўсаётган Pinaceae оиласига мансуб тур (қрим қарағайи, оддий қарағай, оддий қорақарағай, Шренк қорақарағайи, сибир тилоғочи ва сибир оққарағайи) ларининг ҳозирги ҳолати, ўлчамлари аниқланган ва ташқи муҳит омиллари (ёруғлик, намлик, тупроқ) га муносабати баҳоланган;
интродукция қилинган игнабаргли дарахт турлар уруғларининг лаборатория шароитида турли ҳароратлардаги ҳамда дала шароитидаги унувчанлиги аниқланган;
интродукция қилинган игнабаргли дарахт турларининг мавсумий ўзгариш кўрсаткичлари таҳлил этилиб уларнинг феноспектри ишлаб чиқилган;
турли шароитда ўсаётган игнабаргли дарахт турларининг гуллаш, уруғ бериш мавсумийлиги таҳлил этилган ва ҳосилдорлиги аниқланган;
Pinaceae оиласига мансуб интродукция қилинган 6 турнинг манзаравийлиги аниқланган ҳамда интродукцион баҳоланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Туркистон тоғ тизмасида игнабаргли дарахт турлари интродукцияси ва биоэкологик хусусиятлари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
ўрмон хўжаликлари учун “Туркистон тоғ тизмасида игнабаргли дарахт турлари интродукцияси ва биоэкологик хусусиятларини тадқиқ этиш” мавзусидаги тавсиянома тасдиқланган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни ҳимоя қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025 йил 22 августдаги 03-03/1-03/3-8364-сон маълумотномаси). Ушбу тавсиянома Ўзбекистоннинг тоғли ҳудудларини ўрмонлаштиришда игнабаргли дарахт турларидан фойдаланиш бўйича қўлланма сифатида хизмат қилиш имконини берган;
Туркистон тоғ тизмасидаги интродукция қилинган игнабаргли дарахт турларининг фенологияси ва биометрияси таҳлил этиш ишланмаси Зомин Миллий-табиат боғи, Зомин давлат қўриқхонасининг 4,05 гектар майдонига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни ҳимоя қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025 йил 22 августдаги 03-03/1-03/3-8364-сон маълумотномаси). Натижада, мавжуд ўрмонлардаги игнабаргли дарахт турларида мавсумий ўзгарувчанлиги тадқиқ этилиб уларнинг биометрик кўрсаткичларини (диаметри, баландлиги, шох-шабба ўлчами) аниқлаш имконини берган;
Туркистон тоғ тизмасидаги интродукция қилинган игнабаргли дарахт турларининг ҳосилдорлигини баҳолаш ишланмаси Зомин Миллий-табиат боғининг 0,05 гектар, Зомин давлат қўриқхонасининг эса 4 майдонига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни ҳимоя қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025 йил 22 августдаги 03-03/1-03/3-8364-сон маълумотномаси). Натижада, мавжуд дарахтларни селекцион баҳолаш ҳамда вақтинчалик уруғчилик участкаларини ташкил этиш орқали уруғ маҳсулдорлигини 30-50% га ошириш имконини берган;
Туркистон тоғ тизмасидаги интродукция қилинган игнабаргли дарахт турларининг уруғларининг унувчанлигини аниқлаш ишланмаси Зомин давлат қўриқхонасининг 0,01 гектар гектар майдонига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни ҳимоя қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025 йил 22 августдаги 03-03/1-03/3-8364-сон маълумотномаси). Бунинг натижасида турларнинг уруғкўчатларини етиштириш орқали ҳудудда ҳимоя дарахтзорларини барпо этишда фойдаланиш имконияти яратилган.