Maxkamova Dilfuza Baxtiyarovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): “Xotin-qizlar davlat xizmatiga moslashuvining ijtimoiy-psixologik xususiyatlari”, 19.00.05 – Ijtimoiy psixologiya. Etnopsixologiya.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.3.PhD/P1002.
Ilmiy rahbar: Dalimova Nilufar Melibaevna, psixologiya fanlari doktori (DSc), professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: “Oila va gender” ilmiy-tadqiqot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi PhD.03/30.12.2021.P.26.02
Rasmiy opponentlar: Abdullaeva Barno Sayfutdinovna, psixologiya fanlari doktori, professor; Abdullajanova Dilnozaxon Sultanbekovna, psixologiya fanlari doktori (DSc), dotsent
Yetakchi tashkilot: Buxoro davlat universiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II.Tadqiqotning maqsadi: xotin-qizlarni davlat xizmatiga ijtimoiy moslashuvining ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini o‘rganishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ayollarda o‘z xulq-atvorini boshqarish, ijtimoiy me’yorlarga bo‘ysinish ko‘rsatkichlari ichki o‘zini nazorat qilish darajasi bilan belgilanishi natijasida ichki nazorat darajasining disfunksional ishlashi mehnat samaradorligi ko‘rsatkichini ijtimoiy xavf ostida qolishi, ijtimoiy moslashuvida tashqi omillarga bo‘ysinish, kasbiy formasiyalarini jamoaga va tashqi muhitga yo‘nalganligi predektiv indeks ekanligi dalillangan;
xotin-qizlarni davlat xizmatiga ijtimoiy moslashuv kontekstida ayollarning xususiy sektor va davlat xizmatda rahbarlik, ish jarayonida men pozisiyasini egallash motivi yuqori bo‘lishi psixologik adaptasion prizma sifatida ayollarning ijtimoiy faolligi, professional adaptasiya jarayonida boshqarish orqali ijobiy moslashuvni shakllanishi isbotlangan;
xotin-qizlarning tashkilotlardagi ijtimoiy muhitga adaptasiya jarayonida davlat xizmatda ishlovchi ayollarda «kareraviy o‘sish», «o‘zini ustida ishlash ko‘nikmasi», xususiy tashkilotlarda ishlovchi ayollarda «kasbiy mahoratni his qilish», «kollektivistik birdamlik» xarakteriologik moslashuvda korrelyasiya bo‘lishi isbotlangan;
xotin-qizlarning davlat xizmatiga ijtimoiy moslashuvida «ish jarayonining rentabilligi», «kareraviy sertifikatizasiya», «harakatlar demonstrasiyasi», «professional instruktaj» davlat xizmatiga ijtimoiylashuvdagi asosiy mexanizmlar “rigachi” ekanligi tufayli, xotin-qizlarning davlat xizmatiga psixologik moslashishida disfunksional adaptiv sindromni yuzaga chiqarishi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Xotin-qizlar davlat xizmatiga moslashuvining ijtimoiy-psixologik xususiyatlari yuzasidan oʻtkazilgan ilmiy-tadqiqot natijalari asosida:
ayollarda o‘z xulq-atvorini boshqarish, ijtimoiy me’yorlarga bo‘ysinish ko‘rsatkichlari ichki o‘zini nazorat qilish darajasi bilan belgilanishi natijasida ichki nazorat darajasining disfunksional ishlashi mehnat samaradorligi ko‘rsatkichini ijtimoiy xavf ostida qolishi, ijtimoiy moslashuvida tashqi omillarga bo‘ysinish, kasbiy formasiyalarini jamoaga va tashqi muhitga yo‘nalganligi predektiv indeks ekanligi dalillangan ilmiy natijalar “Oila va gender” ilmiy-tadqiqot institutining JHBL-B8 “Yosh xotin-qizlar o‘rtasida ishsizlik masalasi: sabablar va ularni hal etish yo‘llari” mavzusida amaliy loyiha rejasiga kiritilgan (“Oila va gender” ilmiy-tadqiqot institutining 2025-yil 26-apreldagi №01-09/2622-sonli ma’lumotnomasi). Natijada xotin-qizlarning davlat xizmatiga ijtimoiy moslashuvining psixologik omillari tizimlashtirilgan;
xotin-qizlarni davlat xizmatiga ijtimoiy moslashuv kontekstida ayollarning xususiy sektor va davlat xizmatda rahbarlik, ish jarayonida men pozisiyasini egallash motivi yuqori bo‘lishi psixologik adaptasion prizma sifatida ayollarning ijtimoiy faolligi, professional adaptasiya jarayonida boshqarish orqali ijobiy moslashuvni shakllanishi isbotlangan ilmiy natijalar “Oila va gender” ilmiy-tadqiqot institutining JHBL-B8 “Yosh xotin-qizlar o‘rtasida ishsizlik masalasi: sabablar va ularni hal etish yo‘llari” mavzusida amaliy loyiha rejasiga kiritilgan (“Oila va gender” ilmiy-tadqiqot institutining 2025-yil 26-apreldagi №01-09/2622-sonli ma’lumotnomasi). Natijada xotin-qizlarning moslashuv darajasini takomillashtirishga qaratilgan mexanizmlar takomillashtirilgan;
xotin-qizlarning tashkilotlardagi ijtimoiy muhitga adaptasiya jarayonida davlat xizmatda ishlovchi ayollarda «kareraviy o‘sish», «o‘zini ustida ishlash ko‘nikmasi», xususiy tashkilotlarda ishlovchi ayollarda «kasbiy mahoratni his qilish», «kollektivistik birdamlik» xarakteriologik moslashuvda korrelyasiya bo‘lishi isbotlangan ilmiy natijalar “Oila va gender” ilmiy-tadqiqot institutining JHBL-B8 “Yosh xotin-qizlar o‘rtasida ishsizlik masalasi: sabablar va ularni hal etish yo‘llari” mavzusida amaliy loyiha rejasiga kiritilgan (“Oila va gender” ilmiy-tadqiqot institutining 2025-yil 26-apreldagi №01-09/2622-sonli ma’lumotnomasi). Natojada xotin-qizlarni davlat xizmatiga ijtimoiylashuvini tarkib toptirish asosida konativ va emotsional kechinmalar, kognitiv jarayonlarni shakllantiruvchi yetakchi psixologik omillarni aniqlash imkoniyati yaratilgan;
xotin-qizlarning davlat xizmatiga ijtimoiy moslashuvida «ish jarayonining rentabilligi», «kareraviy sertifikatizasiya», «harakatlar demonstrasiyasi», «professional instruktaj» davlat xizmatiga ijtimoiylashuvdagi asosiy mexanizmlar “rigachi” ekanligi tufayli, xotin-qizlarning davlat xizmatiga psixologik moslashishida disfunksional adaptiv sindromni yuzaga chiqarishi isbotlangan ilmiy natijalar “Oila va gender” ilmiy-tadqiqot institutining JHBL-B8 “Yosh xotin-qizlar o‘rtasida ishsizlik masalasi: sabablar va ularni hal etish yo‘llari” mavzusida amaliy loyiha rejasiga kiritilgan (“Oila va gender” ilmiy-tadqiqot institutining 2025-yil 26-apreldagi №01-09/2622-sonli ma’lumotnomasi). Natijada xotin-qizlarning davlat xizmatiga ijtimoiy moslashuvining psixologik mezonlari aniqlangan.