Ахмедов Сардорбек Хурматбековичнинг
фалсафа доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): Йўл ҳақи тарифлари ва поездлар ҳаракат графикларини интеграция қилиш асосида контрейлерли ташишни ташкил этишнинг илмий асосларини ишлаб чиқиш, 05.08.03 – Темир йоъл транспортини ишлатиш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.DSc/Т5457.
Илмий раҳбар: Мухамедова Зиёда Гафурджановна, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети ҳузуридаги DSc.15/31.08.2022.Т.73.01 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Покровская Оксана Дмитриевна, техника фанлари доктори, доцент; Мерганов Аваз Мирсултанович, техника фанлари бўйича фаласфа доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Жиззах политехника институти.
II. Тадқиқотнинг мақсади йўл ҳақи тарифлари ва поездлар ҳаракат графикларини интеграсия қилиш асосида контрейлерли ташишни ташкил этишнинг илмий асосларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
темир йўл инфратузилмасининг ўтказувчанлик қобилиятини ҳисобга олган ҳолда ҳаракат графигининг оптимал чизиғини танлаш асосида контрейлерли поездларнинг синов маршрутини шакллантириш методикаси такомиллаштирилган;
етказиб бериш занжирида техник ва технологик амалларни мавжуд инфратузилмага мослаштириш асосида темир йўл очиқ ҳаракатланувчи таркибида трейлерларни ташиш технологияси ишлаб чиқилган;
маршрутларни режалаштириш турлари кесимидаги дифференциялашган тарифлар орқали мижозларнинг жозибадорлигини ошириш имконини берувчи темир йўл транспорти тизимида контрейлерли ташишларни тарификациялаш модели илк бор ишлаб чиқилган;
трейлерларни ортиш ва туширишни ташкил этиш учун терминалнинг контрейлерли таркибларга хизмат кўрсатиш тайёрлигини аниқлашга имкон берадиган темир йўл станцияларнинг инфратузилмавий имкониятларини баҳолаш методикаси ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ташиш тарифлари ва поездлар ҳаракат графигини интеграциялаш асосида контрейлерли ташишларни ташкил этишнинг илмий асосларини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
темир йўл инфратузилмасининг ўтказувчанлик қобилиятини ҳисобга олган ҳолда контрейлерли поездларнинг синов маршрутларини шакллантириш методикаси, етказиб бериш занжирида техник ва технологик амалларни мавжуд инфратузилмага мослаштириш асосида темир йўл ҳаракатланувчи таркибида трейлерларни ташиш технологияси ҳамда “Транспорт тизимида контрейлер ташишларини режалаштириш” инструментал воситаси “Темир йўл инфратузилма” АЖнинг “Тошкент минтақавий узели” филиалида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025-йил 31-июлдаги 4/Э1028-сонли маълумотномаси). Натижада Тошкент – Бухоро синов маршрутида барқарор ишни таъминлаш, ўз вақтида жўнатилмаган жўнатмаларнинг сонини 21% камайтириш, шунингдек режалаштиришнинг автоматлаштирилиши, станциялар ва терминалларнинг ўзаро ҳамкорлигини мувофиқлаштириш орқали логистик ҳисобларнинг аниқлигини 17% оширишга эришилган;
темир йўл транспорти тизимида контрейлерли ташишларнинг тарификация модели, трейлерларни ортиш ва туширишни ташкил этиш учун темир йўл станцияларнинг инфратузилмавий имкониятларини баҳолаш методикаси, шунингдек темир йўл тармоғида контрейлерли ташишлар технологиясининг йўл харитаси “Ўзтемирйўлконтейнер” АЖда жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025-йил 31-июлдаги 4/Э1028-сонли маълумотномаси). Натижада Тошкент станциясида контрейлерли поездларга ишлов беришнинг ўртача вақти 23% қисқарган, бир маромда жўнатиладиган таркиблар сони эса 18% кўпайган. Намунавий технологияни қўллаш ҳисобига ортиш-тушириш жараёнини бўғинларининг бир маромда ишласи таъминланган ва платформалар айланмаси оширилиган.