Muradov Farrux Abdukaxarovichning 
fan doktori (DSc) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beradigan fan tarmogʻi): Zararli moddalarning atmosferada nochiziqli ko‘chishi va diffuziyasi masalalarini modellashtirish va sonli tadqiq qilish, 05.01.07 - Matematik modellashtirish. Sonli usullar va dasturlar majmui (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.1.DSc/T747. 
Ilmiy maslahatchi: Ravshanov Normaxmad, texnika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellektni rivojlantirish ilmiy-tadqiqot instituti.
Ilmiy kengash faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, Ilmiy kengash raqami: Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellektni rivojlantirish ilmiy-tadqiqot instituti, DSc.13/30.12.2021.T.142.01.
Rasmiy opponentlar: Sadullaeva Shaxlo Azimbaevna, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Djumanov Jamoljon Xudoyqulovich, texnika fanlari doktori, professor; Djaykov Gafur Muratbaevich, texnika fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Termiz davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqot maqsadi sanoat hududlari havo havzalarining ekologik holatini kuzatish va bashoratlash uchun matematik modellar, hisoblash algoritmlari va dasturiy majmuani ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
atmosfera gaz aralashmasida ifloslantiruvchi moddalar va zichligi havo massasidan katta bo‘lgan zararli moddalarning bir vaqtda tarqalishini kuzatish hamda bashoratlash uchun tizimli konstruktiv uslubiyatga asoslangan holda matematik modellar ishlab chiqilgan;
zararli moddalarning fizik-mexanik xususiyatlarini va iqlimiy omillarini inobatga olgan holda atmosferada ko‘chishi hamda tarqalishi jarayonlarining nochiziqli matematik modellari ishlab chiqilgan;
zararli aerozol zarrachalarning tarqalishiga ta’sir etuvchi asosiy omil havo oqimining dinamik xususiyatlarini hisobga olgan holda nochiziqli matematik modeli ishlab chiqilgan;
atmosfera gaz aralashmasida ifloslantiruvchi moddalar, zichligi havo massasidan katta bo‘lgan zararli moddalarning atmosferada ko‘chishi va diffuziyasi masalalarini echish uchun vaqt va fazoviy o‘zgaruvchilarga nisbatan yuqori tartibli aniqlikka ega samarali sonli algoritm ishlab chiqilgan;
atmosfera gaz aralashmasida ifloslantiruvchi moddalar, zichligi havo massasidan katta bo‘lgan zararli moddalarning atmosferada ko‘chishi va diffuziyasi masalasini echish uchun fizik xususiyatlarga mos qismlarga ajratish usuliga asoslangan hisoblash algoritmi ishlab chiqilgan;
zararli moddalarning fizik-mexanik xususiyatlarini va iqlimiy omillarini inobatga olgan holda atmosferada adveksiya-diffuziya jarayonlarini ifodalovchi sferik koordinatalar sistemasida nochiziqli matematik modellari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: Sanoat hududlari atmosferasining ekologik holatini tahlil qilish, baholash va bashorat qilish uchun matematik modellar, sonli algoritmlar hamda ularning dasturiy ta’minotini qo‘llash asosida:
atmosferaga tashlanayotgan zararli moddalarning mexanik xususiyatlarini hisobga olgan holda ularning atmosfera havosida tarqalishi jarayonini monitoring qilish va bashoratlash, shuningdek, yangi barpo etilayotgan sanoat obektlarining optimal joylashtirilishi bilan bogʻliq qarorlarni qabul qilishni qo‘llab quvvatlash uchun matematik model va dasturiy majmua Samarqand viloyatida joylashgan “ShIRINKENT NURI” MChJda joriy qilingan (Raqamli texnologiyalar vazirligi ma’lumotnoma № 33-8/7164-son, 23.10.2024-y.). Joriy qilish natijasida donni maydalash va chiqindilardan tozalash uskunalarini ishlatish jarayonida atmosferaga chiqariladigan zararli kichik o‘lchamli zarrachalar konsentratsiyasini baholash aniqligi 5-7 foizga oshirilgan;
zararli moddalarning atmosfera havosida ko‘chishi va diffuziyasi jarayonini tahlil qilish, kuzatish va bashoratlash bo‘yicha matematik va dasturiy majmua Samarqand viloyatida joylashgan “JOMBOY YaShIL ChIROQLARI” MChJda joriy qilingan (Raqamli texnologiyalar vazirligi ma’lumotnoma № 33-8/7164-son, 23.10.2024-y.). Joriy qilish natijasida atmosferaning chegaraviy qatlamidagi va er sathiga tushgan sement chang zarralari va yongʻin mahsulotlari (klinker yoqish pechining ishlash rejimlari belgilangan holda) konsetratsiyasini baholash aniqligi 5-7 foizga oshirilgan;
havo massasi tezligining o‘zgarishini hisobga olgan holda atmosfera havosida gazli aralashmalar va zararli moddalar ko‘chishi hamda diffuziyasi jarayonlari tahlil qilish, kuzatish va bashoratlash bo‘yicha matematik va dasturiy majmuasi Samarqand viloyatida joylashgan “505-SON MKMK” MChJ faoliyatiga joriy qilingan (Raqamli texnologiyalar vazirligi ma’lumotnoma № 33-8/7164-son, 23.10.2024-y.). Joriy qilish natijasida atmosferaning chegara qatlamidagi zararli zarrachalarining konsentratsiyasini bashoratlash aniqligi 4-5 foizga oshirilgan.