Ортиқова Камола Инсопалиевнанинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: 05.06.02–Тўқимачилик материаллари технологияси ва хомашёга дастлабки ишлов бериш - “Линтерлаш параметрларини оптималлаштириш йўли билан уруғлик ва техник чигит ҳамда момиқ сифат кўрсаткичларини яхшилаш”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B.2025.4.DSc/387
Илмий раҳбар: Олимжон Саримсаков Шарипжанович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат техника университети 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат техника университети, DSc.03/04.10.2023.Т.174.01 
Расмий оппонентлар: Жуманиязов Қадам Жуманиязович, техника фанлари доктори, профессор; Иброгимов Холназар Исломович, техника фанлари доктори, профессор; Мирзаумидов Асилбек Шухратжонович техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади – линтерлаш жараёнида ишчи камерадаги аррали цилиндр ва тўзғиткичнинг тезлик режимларини ҳамда аррали цилиндр диаметрини ўзгартириш ва ишчи органлари ҳаракат параметрларини назарий ва амалий жиҳатдан таҳлил қилиш, уларнинг ўзаро таъсирини аниқлаш ҳамда оптимал бошқарув режимларини ишлаб чиқиш орқали уруғлик ва техник чигит ҳамада момиқнинг сифат кўрсаткичларини оптималлаштиришдан иборат. 
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
хомашё валигининг аррали цилиндр ва тўзғитгич таъсиридаги статик ва динамик ҳолатларини моделлаштириш ва таҳлил қилиш орқали линтер машинасида аррали цилиндр ва тўзғитгич тезлигини бошқариш усули ишлаб чиқилган;
линтер машинаси ишчи камерасида аррали цилиндр, тўзғитгич ва чигит ҳаракати қонуниятлари таҳлили асосида линтерлаш жараёнининг кинематик ва динамик параметрлари – айланиш частоталари ва уларнинг нисбати аниқланган;
момиқ сифати ва линтер иш унумдорлигининг тўзғитгич ва аррали цилиндр тезлик параметрларига боғлиқликни ҳисобга олган ҳолда сифат ва унумдорлик даражасига қараб аррали цилиндр ва тўзғитгич тезлигини ростловчи линтерлаш технологияси ишлаб чиқилган;
аррали цилиндр диаметри, айланиш тезлиги ва тўзғитгич тезлигининг линтер машинаси иш унумдорлиги ҳамда олинадиган маҳсулот сифати билан ўзаро боғланиш қонунияти таҳлили асосида аррали цилиндр ва тўзғитгич тезлигини автоматик бошқариш имконини берувчи қурилма яратилган;
тўзғитгич электромоторининг ток кучи ва линтер хомашё валигининг зичлигига богʻлиқлиги асосида тўзғитгич электромотори ток кучининг рационал параметрлари аниқланган;
хомашё валигининг тўзғитгич ва аррали цилиндр таʼсиридаги ҳаракатини моделлаштириш орқали момиқнинг сифат кўрсаткичлари ва энергия сарфини таъминловчи аррали цилиндр ва тўзғитгич айланиш тезликларининг рационал қийматлари аниқланган.
Тадқиқотнинг амалий натижалари қуйидагилардан иборат:
аррали цилиндр ва тўзғитгич айланиш тезликларининг рационал қийматлари асосида линтер машинасининг иш унумдорлиги 10% га оширилган, ишлаб чиқариладиган маҳсулот миқдори кўпайган;
тезлик параметрларини оптималлаштириш орқали электр энергия сарфи 10% га камайтирилган, бу эса ишлаб чиқариш харажатларини пасайтиришга имкон берган;
линтерлашдан сўнг момиқдаги ифлос аралашмалар миқдори 5,8% дан 4,3% гача туширилиши натижасида пахта момиғи сифати ошган;
электромоторнинг юкланиш токи орқали автоматик равишда бошқариладиган тизими ишлаб чиқилган, бу эса машина ишини янада барқарорлаштиришга имкон берган;
ҳар бир линтер машинаси учун индивидуал бошқарув тизими ишлаб чиқилиши натижасида уларнинг ҳар бирини алоҳида бошқариш имконияти яратилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Линтерлаш параметрларини оптималлаштириш йўли билан уруғлик ва техник чигит ҳамда момиқ сифат кўрсаткичларини яхшилаш бўйича олинган натижалар асосида:
такомиллаштирилган ва самарадорлиги оширилган линтерлаш технологияси “НТ Чуст ғалла кластери” МЧЖ га қарашли “Чуст пахта тозалаш” корхонасида ишлаб чиқаришга жорий этилган (“Ўзбекистон пахта-тўқимачилик кластерлари” уюшмасининг 2025 йил 15 августдаги 04/25-1985 сон маълумотномаси). Натижада, линтер машинаси ишчи камерасида чигит валиги зичлигининг бир хилда ушланиши, тиқилишларни олди олиниши, энергия сарфи қисқариши ҳисобига момиқ бўйича линтерлаш унумдорлиги ўртача 10% га ортган, линтерлашдан сўнг момиқнинг ифлос аралашмалар йиғиндиси 0,9% га, чигитнинг механик шикастланишини 0,8% га камайишига эришилган.