Нажмиддинов Яҳё Фазлиддин ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Саноат корхоналарида энергия самарадорлигини ошириш механизмини такомиллаштириш” 08.00.03 – Саноат иқтисодиёти (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/Iqt3980.
Илмий раҳбар: Хотамов Ибодулло Садуллоевич, иқтисодиёт фанлари номзоди, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/30.07.2022.I.16.05
Расмий оппонентлар: Хакимов Зиёдулла Ахмадович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент; Аллаева Гулчеҳра Жалгасовна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади тўқимачилик саноат корхоналарида энергия самарадорлигини оширишнинг ташкилий-иқтисодий механизмларини такомиллаштириш бўйича амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
методологик ёндашувга кўра, ишлаб чиқариш жараёнининг “энергия интенсивлиги” тушунчасининг иқтисодий мазмуни тўқимачилик корхоналарининг энергия тежамкорлик даражасига эришиш, экологик юкни минималлаштириш, ресурслар унумдорлигини ошириш ва барқарор ривожланиш мақсадларига ҳисса қўшиш учун қиймат занжири бўйлаб энергия сарфини оптималлаштириш нуқтайи назаридан такомиллаштирилган;
тўқимачилик саноати корхоналарида энергия самарадорлигини оширишда “cасcаде” тамойилига асосланган қайта тақсимлаш механизмини жорий этиш натижасида 15-25% энергия тежалиши, ишлаб чиқариш харажатларини барқарорлаштириш, қайта тикланувчи энергия билан уйғунликни таъминлаш натижасида 20-30% иссиқхона газлари эмиссияси қисқариши асосланган;
тўқимачилик корхоналарининг энергия самарадорлик индексини баҳолаш услуби энергия интенсивлиги индикатори ва энергия таъсир коеффициентларини ҳисобга олган ҳолда “критик энергия ҳолати” (0,00-0,19), “самарасиз ҳолат” (0,20-0,39), “моддий ўрта самарадорлик” (0,40-0,59), “барқарор самарадорлик” (0,60-0,79), инновацион самарадорлик” (0,80-1,00) шкалаларини киритиш асосида такомиллаштирилган;
“Тошбулоқ текс” ҳамда “Осборн текстил” МЧЖ тўқимачилик саноати корхоналарида энергия сарфи ҳажми, ишлаб чиқариш қуввати, маҳсулот ҳажми, энергия харажатларининг ялпи қийматдаги улуши, энергия самарадорлиги, энергия интенсивлиги кўрсаткичлари ўртасидаги ўзаро боғлиқликни ифодаловчи эконометрик модел асосида 2030-йилга қадар прогноз қийматлари ишлаб чиқилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Саноат корхоналарида энергия самарадорлиги ошириш механизмни такомиллаштириш орқали ишлаб чиқилган илмий ва амалий натижалар асосида:
методологик ёндашувга кўра, ишлаб чиқариш жараёнининг “энергия интенсивлиги” тушунчасининг иқтисодий мазмуни тўқимачилик корхоналарининг энергия тежамкорлик даражасига эришиш, экологик юкни минималлаштириш, ресурслар унумдорлигини ошириш ва барқарор ривожланиш мақсадларига ҳисса қўшиш учун қиймат занжири бўйлаб энергия сарфини оптималлаштириш нуқтайи назаридан такомиллаштириш билан боғлиқ назарий ва услубий маълумотлардан олий ўқув юртлари учун тавсия этилган “Яшил иқтисодиёт” номли дасрлик тайёрлашда фойдаланилган. (Дарслик Тошкент давлат иқтисодиёт университети илмий кенгашининг 2024-йил 27-декабрдаги 448-сонли қарорига асосан чоп этилган. ИСБН:978-9910-01-498-7). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида тўқимачилик саноати корхоналарида ҳамда талабаларда саноат корхоналарида “энергия интенсивлиги” тушунчаси бўйича назарий билимлар жаҳон тажрибасидан келиб чиқиб асосланди; 
тўқимачилик саноати корхоналарида энергия самарадорлигини оширишда “cасcаде” тамойилига асосланган қайта тақсимлаш механизмини жорий этиш натижасида 15-25% энергия тежалиши, ишлаб чиқариш харажатларини барқарорлаштириш, қайта тикланувчи энергия билан уйғунликни таъминлаш натижасида 20-30% иссиқхона газлари эмиссияси қисқариши асосланганлиги бўйича таклиф “Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмасининг “Ишлаб чиқаришни мувофиқлаштириш бошқармаси” фаолиятида амалиётга жорий қилинган (“Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмасининг 2025-йил 25-сентябрдаги № 02/25-2274 сонли маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида тўқимачилик саноати корхоналарида “cасcаде” тамойилига асосланган қайта тақсимлаш механизмини жорий этиш энергия тежамкорлигини таъминлаб, харажатларни камайтиради, экспорт салоҳиятини оширади, экологик барқарорликни мустаҳкамлайди ва корхоналарни халқаро бозорда рақобатбардошлигини оширишга эришилди;
тўқимачилик корхоналарининг энергия самарадорлик индексини баҳолаш услуби энергия интенсивлиги индикатори ва энергия таъсир коеффициентларини ҳисобга олган ҳолда “критик энергия ҳолати” (0,00-0,19), “самарасиз ҳолат” (0,20-0,39), “моддий ўрта самарадорлик” (0,40-0,59), “барқарор самарадорлик” (0,60-0,79), инновацион самарадорлик” (0.80-1,00) шкалаларини киритиш асосида такомиллаштириш бўйича таклиф “Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмасининг “Ишлаб чиқаришни мувофиқлаштириш бошқармаси” фаолиятида фойдаланилган (“Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмасининг 2025-йил 25-сентябрдаги № 02/25-2274 сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида тўқимачилик корхоналари энергия самарадорлигини аниқ ва шаффоф таснифлаш имконияти яратилди. Бу эса мониторингни кучайтириш, тезкор қарорлар қабул қилиш, 15-20 % гача энергия тежаш, ишлаб чиқариш барқарорлигини таъминлаш ҳамда корхоналарни халқаро “яшил” талаблар даражасига олиб чиқиш имкониятини яратди;
“Тошбулоқ текс” ҳамда “Осборн текстил” тўқимачилик корхоналарида энергия сарфи ҳажми, ишлаб чиқариш қуввати, маҳсулот ҳажми, энергия харажатларининг ялпи қийматдаги улуши, энергия самарадорлиги, энергия интенсивлиги кўрсаткичлари ўртасидаги ўзаро боғликликни ифодаловчи эконометрик модел асосида 2030-йилга қадар прогноз қийматлари бўйича таклиф “Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмасининг “Ишлаб чиқаришни мувофиқлаштириш бошқармаси” фаолиятида фойдаланилган (“Ўзтўқимачиликсаноат” уюшмасининг 2025-йил 25-сентябрдаги № 02/25-2274 сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида тўқимачилик корхоналарининг 2030-йилгача бўлган энергия интенсивлиги ҳамда энергия самарадорлиги бўйича мақсадли режаларини ишлаб чиқиш давомида ушбу кўрсаткичлар бўйича эришиладиган мақсадлар аниқлиги 10% ошган.