Рахмонова Азиза Толибовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертациясиҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Хизматлар соҳасида аёллар тадбиркорлигини ривожлантириш йўллари” 08.00.05 - Хизмат кўрсатиш тармоқлари иқтисодиёти.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.PhD/Iqt3209
Илмий раҳбар: иқтисодиёт фанлари номзоди, профессор Мусаева Шоира Азимовна
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институти, DSc.03/25.12.2024.I.18.01
Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Шодиева Гулнора Мардиевна; иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Арабов Нурали Уралович.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети
Диссертация йўналиши: илмий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади
Янги Ўзбекистон тараққиёт стратегиясини амалга ошириш шароитида хизматлар ҳажмини оширишда аёллар тадбиркорлигини ривожлантиришга қаратилган илмий-амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра, “хизматлар соҳасида аёллар тадбиркорлиги” тушунчасининг иқтисодий мазмуни аёллар иқтисодий фаоллиги, оилавий даромадлар барқарорлиги ва жамиятда гендер жиҳатдан мутаносиб ижтимоий-иқтисодий ривожланишни таъминлашни хизмат кўрсатиш соҳасининг ўзига хос тавсифи билан ўзаро мувофиқлиги жиҳатидан такомиллаштирилган.
хизматлар соҳасидаги аёллар бизнеси учун банк микрокредитлари, давлат ёки ҳудудий кафолат жамғармаси, грант ва субсидия компонентларини қамраб олувчи гибрид молиявий пакет жорий этиш орқали аёллар тадбиркорлигида молиявий ресурсларга кириш имкониятини кенгайтириш, гаров ва риск муаммосини қисман кафолат жамғармаси орқали ҳал этиш таклифи асосланган.
ҳудудлар кесимида, айниқса шаҳарча ва туман марказларида хизматлар соҳасида аёллар тадбиркорлигининг транзаксион харажатларини қисқартириш, “яширин” тадбиркорликни расмий секторга ўтказишни қўллаб-қувватлаш учун махсус “Ягона институционал қўллаб-қувватлаш маркази”ни ташкил этиш таклифи асосланган.
Самарқанд вилоятида аёллар тадбиркорлик субектлари сонини корреляцион боғлиқликдаги омиллар асосида 2028-йилгача бўлган прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилди.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Хизматлар соҳасида аёллар тадбиркорлигини ривожлантириш йўллари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
услубий ёндашувга кўра “хизматлар соҳасида аёллар тадбиркорлиги” тучунчасининг иқтисодий мазмунини аёллар иқтисодий фаоллиги, оилавий даромадлар барқарорлиги ва жамиятда гендер жуҳатдан мутаносиб ижтимоий-иқтисодий ривожланишни таъминлашни хизмат кўрсатиш соҳасининг ўзига хоз тавсифи билан ўзаро мувофиқлиги жихатидан таклифи олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Иқтисодиётни давлат тамонидан тартибга солиш” ўқув қўлланмаси (Самақанд иқтисодиёт ва сервис институти Кенгашининг 2023-йил 10- ноябрдаги 4-сонли қарори билан 254-22/10 рақамли гувоҳнома асосида чоп этилган), “Маркетинг” (рус тилида) ўқув қўлланмаси (Самақанд иқтисодиёт ва сервис институти Кенгашининг 2024 йил 27-ноябрдаги 4-сонли қарорига асосан 228-27/11 рақамли гувоҳнома асосида чоп этилган) фанлари мазмунига сингдирилган. Таклиф услубий жиҳатдан аёллар тадбиркорлиги тушунчасининг иқтисодий мазмуни боʻйича янги назарий билимлар ва коʻникмаларни шакллантиришга муайян даражада хизмат қилган;
хизматлар соҳасида аёллар бизнеси учун банк микрокредитлари давлат ёки ҳудудий кафолар жамғармаси, грант ва субседия компонентларини қамраб олувчи гибрид молиявий пакет жорий этиш орқали аёллар тадбиркорлигида молиявий ресурсларга кириш имкониятини кенгайтириш, гаров ва риск муаммоси қисман кафолат жамғармаси орқали ҳал этиш таклифи хизматлар соҳасида аёллар бизнеси учун банк микрокредитлари давлат ёки ҳудудий кафолар жамғармаси, грант ва субседия компонентларини қамраб олувчи гибрид молиявий пакет жорий этиш орқали аёллар тадбиркорлигида молиявий ресурсларга кириш имкониятини кенгайтириш, гаров ва риск муаммоси қисман кафолат жамғармаси орқали ҳал этиш таклифи “АЛТУС” нодавлат таълим муассасаси, “НЕW АCCОУНТЕ СЕРВИCЕС” МЧЖ ҳамда “ДИЛ-РИЗО ГАРАНТ” хусусий корхонаси фаолиятига жорий қилинган (Ўзбекистон савдо-саноат палатаси томонидан 2025-йил 19-сентябрдаги 06-05-33-10536-сонли, Ўзбекистон савдо- саноат палатаси Самарқанд вилояти ҳудудий бошқармасининг 2025-йил 23-июндаги 01-296-сонли, “АЛТУС” нодавлат таълим муассасасининг 2025- йил 5-сентябрдаги 05/09-01-сонли, “НЕW АCCОУНТЕ СЕРВИCЕС” МЧЖнинг 2025-йил 3-сентябрдаги 05-84/26-сон ҳамда “ДИЛ-РИЗО ГАРАНТ” хусусий корхонасининг 6-сентябрдаги 06/09-01 сонли маълумотномалари). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида тадбиркорлик субектларини унумий самарадорлик даражаларини баҳолаш бўйича қўшимча имкониятларни оширишга кетадиган вақтни 15 фоизгача, умумий самарадорлик таҳлилига қилинадиган ҳаражатларни 10 фоизгача қисқартиришга ҳамда самарадорлик бўйича қабул қилинадиган бошқарув қарорлари самарадорлигини 12 фоизгача ошириш имкони яратилган;
ҳудудлар кесимида, айниқса шаҳарча ва туман марказларида хизматлар соҳасида аёллар тадбиркорлигининг транзаксион харажатларини қисқартириш, “яширин” тадбиркорликни расмий секторга ўтказишни қўллаб-қувватлаш учун махсус “Ягона институционал қўллаб-қувватлаш маркази”ни ташкил этиш таклифиҳудудлар кесимида, айниқса шаҳарча ва туман марказларида хизматлар соҳасида аёллар тадбиркорлигининг транзаксион харажатларини қисқартириш, “яширин” тадбиркорликни расмий секторга ўтказишни қўллаб-қувватлаш учун махсус “Ягона институционал қўллаб-қувватлаш маркази”ни ташкил этиш таклифи Ўзбекистон савдо-саноат палатаси томонидан молиявий қўллаб-қувватлаш дастурларини ишлаб чиқишда ҳамда “АЛТУС” нодавлат таълим муассасасининг бизнес-режаларини асослашда фойдаланилган. (Ўзбекистон савдо-саноат палатаси томонидан 2025-йил 19-сентябрдаги 06-05-33-10536-сонли, Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Самарқанд вилояти ҳудудий бошқармасининг 2025-йил 23-июндаги 01-296-сонли ҳамда “АЛТУС” нодавлат таълим муассасасининг 2025-йил 5-сентябрдаги 05/09-01- сонли маълумотномалари). Натижада аёллар тадбиркорлигини молиявий қўллаб-қувватлаш механизмларида йўқотишларни 25 фоизгача қисқартириш ҳамда аёллар тадбиркорлиги қўшимча 15- 22 фоизгача оширилди;
Самарқанд вилоятида аёллар тадбиркорлик субектлари сонини корреляцион боғлиқликдаги омиллар асосида 2028-йилгача бўлган прогноз кўрсаткичларидан Ўзбекистон савдо-саноат палатасининг “Ёшлар ва аёллар тадбиркорлигини ривожлантиришга кўмаклашиш ҳамда тадбиркорлик асосларига ўқитиш бўлими” фаолиятида, “НЕW АCCОУНТЕ СЕРВИCЕС” МЧЖ ҳамда “ДИЛ-РИЗО ГАРАНТ” хусусий корхонасининг бизнес-режаларини асослашда фойдаланилган. (Ўзбекистон савдо-саноат палатаси томонидан 2025-йил 19-сентябрдаги 06-05-33-10536-сонли, Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Самарқанд вилояти ҳудудий бошқармасининг 2025-йил 23-июндаги 01-296-сонли, “НЕW АCCОУНТЕ СЕРВИCЕС” МЧЖнинг 2025-йил 3-сентябрдаги 05-84/26-сон ҳамда “ДИЛ-РИЗО ГАРАНТ” хусусий корхонасининг 6-сентябрдаги 06/09-01 сонли ма'лумотномалари). Натижада аёллар тадбиркорлигида банд ишчи кучи, аёллар тадбиркорлиги томонидан қўшимча солиқ тушумлари ҳамда Самарқанд вилоятида аёллар тадбиркорлиги томонидан яратилиши мумкин бўлган қўшилган қиймат ҳажмини ҳам прогноз қилиш имкониятлари яратилди.
