Давлаталиева Зарина Асқарали қизнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертациясини ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инглиз тили машғулотларида талабаларнинг ўқиш компетенсиясини ривожлантириш технологияси (метрология, стандартлаштириш ва маҳсулот сифати менежменти йўналиши мисолида)” 13.00.02 – Таълим ва тарбия методикаси ва назарияси (инглиз тили) (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B 2024.3.PhD/Ped 8162
Илмий раҳбар: Ҳошимова Дилдора Мадаминовна, филология фанлари доктори (DSc), профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Фарғона давлат университети, PhD.03/27.09.2024.Fil/Ped.05.09 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Аҳмедова Лайло Талибжоновна, филология фанлари доктори (DSc), профессор; Матлуба Аҳмедова, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади метрология йўналиши талабаларининг инглиз тилида ўқиш компетенсиясини ривожлантириш методикасига оид таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
талабаларнинг касбга оид соҳавий матнларни инглиз тилида ўқиш компетенсиясини ривожлантириш мазмуни лингвистик ва лингводидактик асосда касбий, академик ва фундаментал мақсадларда ўргатишга оид ёндашув хусусиятларини таҳлил қилиш орқали, интерфаоллик, мультимедиа воситалари, шахсга йўналтирилган ёндашувлар билан уйғунлаштириш орқали такомиллаштирилди;
     талабаларнинг мутахассисликка йўналтириб инглиз тилида ўқиш компетенсиясини ривожлантиришда юзага келадиган тил ички ва тиллараро маъновий (semantic), тузилиш (structural) ва қўлланишга (functional) оид қийинчиликларни бартараф этишга хизмат қилувчи ўқиш компетенсиясини ривожлантиришга асосланган критик таҳлил, танқидий ўқиш ва таҳлил қилиш, мустақил қарорлар қабул қилиш мантиқий-тузилмавий асосда лойиҳалаш такомиллаштирилди.
талабаларнинг ўқиш компетенсиясини ривожлантиришда автентик топшириқлар асосида олдиндан тахмин қилиш, ўзаро боғлаш, визуаллаштириш, хулосалаш ва умумлаштириш алгоритмларини такомиллаштириш ҳамда уларнинг продуктивлик жиҳатининг мақсадга мувофиқлигини бевосита ҳисобга олиш асосида соҳасига оид луғатни ўзлаштиришнинг лингвистик, ижтимоий-маданий ва терминологик компетенсиясини ривожланганлик даражаларини белгилаб берувчи рубрикалар аниқланган;
     талабаларнинг соҳавий инглиз тилида ўқиш компетенсиясини ривожлантиришга хизмат қиладиган касбга оид соҳавий матнларни ўқишни ўргатишнинг матн олди — тайёрлов (pre-reading stage), матнни ўқиб тушуниш (while-reading stage) ва матндан кейинги босқичларига (post-reading stage) оид машқлар тизими flipped classroom технологияси асосида такомиллаштирилди.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Метрология йўналиши талабаларининг инглиз тилида ўқиш компетенсиясини касбга оид соҳавий матнларни ўқишни ўргатиш орқали ривожлантириш бўйича ишлаб чиқилган услубий ва амалий таклифлар асосида:
метрология, стандартлаштириш ва маҳсулот сифати менежменти йўналиши талабаларининг инглиз тилида ўқиш компетенсиясини ривожлантириш мазмуни лингвистик ва лингводидактик асосда касбий (English for specific purpose), академик ва фундаментал (English for academic/occupational and professional) мақсадларда ўргатишга оид ёндашув хусусиятларини таҳлил қилиш орқали, интерфаоллик, мультимедиа воситалари, шахсга йўналтирилган ёндашувлар билан уйғунлаштириш орқали “Metrology in Use” (Метрология йўналиши талабалари учун қўлланма) номли қўлланмани тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 7 майдаги 149-сонли буйруғига асосан (837602) рақами билан).
Натижада, инглиз тилида метрология, стандартлаштириш ва маҳсулот сифати менежменти йўналиши талабаларининг касбий шаклланиш билан интеграциясини таъминлаш самарадорлигини оширишга эришилган.
метрология, стандартлаштириш ва маҳсулот сифати менежменти йўналиши талабаларининг ўқиш компетенсиясини ривожлантиришда автентик топшириқлар асосида олдиндан тахмин қилиш, ўзаро боғлаш, визуаллаштириш, хулосалаш ва умумлаштириш алгоритмларини ишлаб чиқиш ҳамда уларнинг продуктивлик жиҳатининг мақсадга мувофиқлигини бевосита ҳисобга олиш асосида методик тизимга доир хулоса ва таклифлардан “Metrology in Use” (Метрология йўналиши талабалари учун қўлланма) номли қўлланмани тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 7 майдаги 149-сонли буйруғига асосан (837602) рақами билан).
Натижада, инглиз тилида метрология йўналиши талабаларининг касбга оид соҳавий матнларни ўқишни ўргатиш орқали ўқиш ва нутқий компетенсиясини ривожлантиришга эришилган.
метрология, стандартлаштириш ва маҳсулот сифати менежменти йўналиши талабаларининг инглиз тилида ўқиш компетенсиясини ривожлантиришда юзага келадиган тил ички ва тиллараро маъновий (semantic), тузилиш (structural) ва қўлланишга (functional) оид қийинчиликларни бартараф этишга хизмат қилувчи талабаларнинг ўқиш компетенсияларини ривожлантиришга асосланган модел, критик таҳлил, танқидий ўқиш ва таҳлил қилиш, мустақил қарорлар қабул қилиш мантиқий-тузилмавий асосда лойиҳалашни такомиллаштиришга доир амалий таклиф ва тавсиялардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “O’zbekiston-24” ижодий бирлашмаси “O‘zbekiston” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Ta’lim va taraqqiyot”, “O‘zbekiston yoshlari” радиоэфирлар сценарийини тайёрлашда (2024–2025 йиллар давомида) фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси, 12 август 2025 йил, 05-09-1298-сон маълумотномаси).
Натижада, талабаларнинг инглиз тилида ўқиш компетенсиясини ривожлантиришда замонавий технологиялардан фойдаланиш мазмунини такомиллаштиришга хизмат қилинган.