Буронов Икром Қучқаровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
“Алишер Навоий ҳаёти ва ижодида раҳбар шахс тимсоли” 10.00.02 – Ўзбек адабиёти ихтисослигидан. Диссертация рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Fil4971
Диссертация бажарилган муассаса: Жиззах давлат педагогика университети.
Илмий раҳбар: Равшанов Фазлиддин Равшанович, филология фанлари номзоди, доцент
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Жиззах давлат педагогика университети, PhD.03/04.06.2020.Fil.113.02.
Расмий оппонентлар: Дилором Салоҳий филология фанлари доктори, профессор; Каримова Фарида Исаковна филология фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Алишер Навоий ҳаёти ва ижодида бошқарув, раҳбарлик фаолияти тасвири масалаларини аниқлаш, мутафаккир яшаган ижтимоий-сиёсий муҳитда бошқарув, раҳбарликка доир қарашлар, бошқарув сифатлари, раҳбар шахс бадиий образи талқини, раҳбар шахс фазилатлари бадиий-эстетик талқинини ўрганишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Алишер Навоий нафақат шоир, адиб, мутафаккир, давлат арбоби, балки бошқарув соҳаларида ўзига хос назария ва амалиёт соҳиби эканлигини бир бутунликда, тўлақонли таҳлил қилишда комплекс ёндашув муҳимлиги илмий асосда далиллаб берилган;
ХХ асрда ижодкор, мутафаккир шахси, ҳаёти, ижодининг бадиий хусусиятларини адабий тадқиқ қилиш, мантиқий ўрганиш методологиясида: биографик манба; ижод таҳлили; контекст ва замон; қиёсий таҳлил; таʼсир ва мерос жиҳатдан ёндашиш назарий жиҳатдан асослаб берилган;
“Макорим ул-ахлоқ”, “Бобурнома”, “Ҳусайн Бойқаро ва Алишер Навоий даврида Ҳирот”, “Взаимоотношения Алишера Наваи и султана Хусейн-Мирзы”, “Навоий ҳақида янги маʼлумотлар” асарлари ҳамда “Ўзбек адабиёти тарихи” ИИ томи, “Навоийшунослик” дарслигида келтирилган маʼлумотлар орқали ҳам Навоийнинг раҳбар, раҳнамолик, бошқарув фаолияти ва шоир ижодида уларнинг бадиий-эстетик жиҳатдан талқин этилиши аниқланган;
Алишер Навоийнинг ижтимоий-адабий жараённи бошқариш, адабий муҳитни ташкил этиш, давлат бошқарувига оид қарашлари, жамиятнинг мутаносиб ривожланишида раҳбар шахснинг ўрни ҳақидаги фикрлари “Хазойин ул-маоний”, “Маҳбуб ул-қулуб”, “Муншаот”, “Вақфия”, “Хамса” асарлари талқини мисолида очиб берилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Алишер Навоий ҳаёти ва ижодида раҳбар шахс тимсолини ўрганишдан олинган натижалар асосида:
Алишер Навоий нафақат шоир, адиб, мутафаккир, давлат арбоби, балки бошқарув соҳаларида ўзига хос назария ва амалиёт соҳиби эканлигини бир бутунликда, тўлақонли таҳлил қилишда комплекс ёндашув муҳимлиги асосланган хулосалардан Т.Н.Қори-Ниёзий номидаги Ўзбекистон педагогика фанлари илмий-тадқиқот институти Қорақалпоғистон филиалида амалга оширилган, 2017-2020-йилларда бажарилган Ф3-2016-09081165532 рақамли “Қорақалпоқ тилининг янги алфавити ва имло қоидаларига мувофиқ она тили ва адабиётини ривожлантириш методикаси” мавзусидаги фундаментал лойиҳада фойдаланилган (Т.Н. Қори-Ниёзий номидаги Ўзбекистон педагогика фанлари илмий тадқиқот институти Қорақалпоғистон филиали 2024-йил 8-майдаги № 182-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳанинг янги назарий манбалар, маълумотлар билан бойитилишига хизмат қилган;
ХХ асрда ижодкор, мутафаккир Навоий шахси, ҳаёти, ижодининг бадиий хусусиятларини адабий тадқиқ қилиш, мантиқий ўрганиш методологиясида: биографик манба; ижод таҳлили; контекст ва замон; қиёсий таҳлил; таъсир ва мерос жиҳатдан ёндашиш асосли эканлиги илмий далилланган илмий хулосалардан ЎзРФА ҚҚБ Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институти томонидан 2017-2020-йилларда бажарилган ФА-Ф1-ОО5- рақамли “Қорақалпоқ фолклоршунослиги ва адабиётшунослиги тарихини тадқиқ этиш” мавзусидаги фундаментал лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (ЎзРФА ҚҚБ Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институти 2024-йил 15-майдаги № 161-сон маълумотномаси). Натижада фундаментал лойиҳа доирасидаги мақолалар, монографиялар ҳамда адабиётшунослик тадқиқи юзасидан тадқиқотлар илмий манбалар билан бойитилишига хизмат қилган;
“Макорим ул-ахлоқ”, “Бобурнома”, “Ҳусайн Бойқаро ва Алишер Навоий даврида Ҳирот”, “Взаимоотношения Алишера Наваи и султана Хусейн-Мирзы”, “Навоий ҳақида янги маълумотлар” асарлари ҳамда “Ўзбек адабиёти тарихи” ИИ томида келтирилган маълумотлар орқали Навоийнинг раҳбар, раҳнамолик, бошқарув фаолияти эмпирик жиҳатдан аниқланган далиллар асосида “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Тамаддун дарғалари” кўрсатуви ссенарийларида фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий Телерадиокомпанияси “Маърифат” Ижодий Бирлашмаси” давлат муассасасининг 2025-йил 25-апрелдаги № 01-30/267-сон маълумотномаси). Натижада, илмий-оммабоп мазмундаги кўрсатувларнинг ғоявий-эстетик асослари мустаҳкамланишига хизмат қилган;
Алишер Навоийнинг ижтимоий жараённи бошқариш, жамиятни ташкил этиш, давлат бошқарувига оид қарашлари, хусусан адолатли бошқарув, жамиятнинг мутаносиб ривожланишида раҳбар шахснинг ўрни ҳақидаги фикрлари “Хазойин ул-маоний”, “Маҳбуб ул-қулуб”, “Муншаот”, “Вақфия”, “Садди Искандарий” асарлари мисолида очиб берилган илмий фактлардан ЎзРФА ҚҚБ Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институти томонидан 2017-2020-йилларда бажарилган ФА-Ф1-ОО5- рақамли “Қорақалпоқ фолклоршунослиги ва адабийщтшунослиги тарихини тадқиқ этиш” мавзусидаги фундаментал лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (ЎзРФА ҚҚБ Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институти 2024-йил 15-майдаги № 161-сон маълумотномаси). Натижада фундаментал лойиҳа доирасидаги мақолалар, монографиялар ҳамда адабиётшунослик тадқиқи юзасидан тадқиқотлар илмий манбалар билан бойиган.