Усмонова Мухлисахон Собировнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларнинг меҳнат тарбиясига оид методикани такомиллаштириш” мавзусидаги 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Ped9489
Илмий раҳбар: Жуманиёзова Муҳайё Тожиевна, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қўқон давлат университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК номи: Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти, DSc.28/30.07.2024.Ped.165.01
Расмий оппонентлар: Сафарова Рохат Гайбиллаевна, педагогика фанлари доктори, профессор; Маджидова Дилдора Абдухамидовна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи  ташкилот: Андижон давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. Алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларнинг меҳнат тарбиясига оид методикани такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ижтимоий фойдали меҳнатга ўргатишнинг педагогик стратегиялари алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларни ҳиссий адаптацияси, мустақил фаолият кўникмаларини ривожлантирувчи субектлар ўртасидаги ўзаро ҳамкорликка асосланган таъсир механизмига умуминсоний қадрятлар ва маданий мерос элементларини миллий меҳнат анъаналарига мувофиқ киритиш асосида такомиллаштирилган; 
алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларни меҳнатга ўргатиш мазмуни ҳаётий амалиётга йўналтирилган меҳнат кўникмаларини босқичма-босқич ривожлантириш механизмлари билан меҳнат тарбиясининг амалий-дидактик йўналишларини инклюзив таълим муҳитига кундалик юмушлар (тозалаш, йиғиштириш, тартиблаш)га одатлантириш орқали педагогик-адаптив мослаштириш асосида такомиллаштирилган;
ижтимоий фойдали меҳнатга ўргатишнинг коллаборатив модели педагог, ота-она ва тенгдошлар ўртасидаги ўзаро мулоқот ҳамда қўллаб-қувватловчи тарбиявий муҳитнинг дидактик имкониятлари асосида ўқувчиларда меҳнатга нисбатан масъулиятли муносабат ва жамоавийлик кўникмаларини барқарор ривожлантириш орқали такомиллаштирилган;
алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларнинг меҳнат тарбиясига оид методика самарадорлиги ижтимоий мослашув, меҳнатга муносабат, масъулият ва ҳамкорлик компетенсиялари ривожланганлигининг юқори (мустақил ва барқарор бажариш), ўрта (педагог кўмаги билан бажариш) ҳамда қуйи (йўналтириш ва эслатмалар асосида бажариш) даражаларда баҳолашнинг мақсадга мувофиқлиги асосида аниқланган.
 IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларнинг меҳнат тарбиясига оид методикани такомиллаштириш бўйича илмий тадқиқот натижалари асосида:
ижтимоий фойдали меҳнатга ўргатишнинг педагогик стратегиялари алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларни ҳиссий адаптацияси, мустақил фаолият кўникмаларини ривожлантирувчи субектлар ўртасидаги ўзаро ҳамкорликка асосланган таъсир механизмига умуминсоний қадриятлар ва маданий мерос элементларини миллий меҳнат анъаналарига мувофиқ киритиш асосида такомиллаштиришга оид муаллифлик ғоялари ихтисослаштирилган мактаб ва мактаб-интернатларида ўқитиладиган Технология фанининг ўқув режалари ва дастурлари мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим марказининг 2025-йил 25-февралдаги 01/11-10-158-сонли маълумотномаси). Натижада алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларни ижтимоий фойдали меҳнатга ўргатишнинг педагогик стратегиялари умуминсоний қадриятлар ва маданий мерос элементлари билан интеграциялаш асосида такомиллаштиришга эришилган;
алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларни меҳнатга ўргатиш мазмуни ҳаётий амалиётга йўналтирилган фаолият кўникмаларини босқичма-босқич ривожлантириш механизмлари билан меҳнат тарбиясининг амалий-дидактик йўналишларини инклюзив таълим муҳитига кундалик юмушлар (тозалаш, йиғиштириш, тартиблаш)га одатлантириш орқали педагогик-адаптив мослаштириш асосида такомиллаштиришга доир амалий таклиф ва тавсиялардан Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтида бажарилган “Умумий ўрта таълим мактаблари “Табиий фанлар” фани учун мултимедиали дастурий маҳсулот яратиш” (2024-2025-йй.) мавзусидаги олима аёллар инновацион  лойиҳани амалга ошириш жараёнида фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтининг 2025-йил 25-июндаги 01-09/310-сон маълумотномаси). Натижада, меҳнат тарбиясининг амалий-дидактик йўналишларини инклюзив таълим муҳитида кундалик юмушларга одатлантириш орқали мослаштиришга эришилган;
ижтимоий фойдали меҳнатга ўргатишнинг коллаборатив модели педагог, ота-она ва тенгдошлар ўртасидаги ўзаро мулоқот ҳамда қўллаб-қувватловчи тарбиявий муҳитнинг дидактик имкониятлари билан ўқувчиларнинг меҳнатга нисбатан масъулиятли муносабати ва жамоавийлик кўникмаларини босқичма-босқич ривожлантириш жараёнини самарали мувофиқлаштириш асосида такомиллаштиришга доир амалий таклиф ва тавсиялардан махсус мактаб интернатларида технология фанини ўқитишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим марказининг 2025-йил 25-февралдаги 01/11-10-158-сонли маълумотномаси). Натижада педагог, ота-она ва тенгдошлар ўртасидаги ўзаро мулоқот ҳамда қўллаб-қувватловчи тарбиявий муҳитнинг дидактик имкониятлари билан ўқувчиларнинг меҳнатга нисбатан масъулиятли муносабати ва жамоавийлик кўникмаларини босқичма-босқич ривожлантиришга эришилган;  
алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларнинг меҳнат тарбиясига оид методика самарадорлиги ижтимоий мослашув, меҳнатга муносабат, масъулият ва ҳамкорлик компетенсиялари ривожланганлигининг юқори (мустақил ва барқарор бажариш), ўрта (педагог кўмаги билан бажариш) ҳамда қуйи (йўналтириш ва эслатмалар асосида бажариш) даражаларда баҳолашнинг мақсадга мувофиқлиги асосида аниқлашга оид амалий таклиф ва тавсиялардан Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтида бажарилган “Умумтаълим мактабларининг 5-6-синф адабиёт дарсларида ИТ-технологияларини қўллаш методикаси” (2024-2025-йй.) мавзусидаги олима аёллар инновацион  лойиҳани амалга ошириш жараёнида фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтининг 2025-йил 25-июндаги 01-09/310-сон  маълумотномаси). Натижада алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларнинг ижтимоий мослашув, меҳнатга муносабат, масъулият ва ҳамкорлик компетенсиялари ривожланганлигининг юқори, ўрта ҳамда қуйи даражаларда баҳолашга эришилган.