Суюнов Сардор Ғайрат ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Боғ қатор ораларини экишга тайёрлайдиган комбинациялашган машина ротацион иш органининг турини танлаш ва параметрларини асослаш”, 05.07.01 – Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/Т4729.
Илмий раҳбар: Хушвақтов Ботир Вохидович, техника фанлари номзоди, катта илмий ходим.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти, DSc.05/13.05.2020.Т.112.01.
Расмий оппонентлар: Норчаев Даврон Рустамович, техника фанлари доктори, профессор; Утаганов Ҳусанбой Бойматович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори, катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади боғ қатор ораларини экишга тайёрлайдиган комбинациялашган машина ротацион иш органининг турини танлаш ва параметрларини асослаш орқали энергия, меҳнат ва бошқа харажатлар сарфини камайтиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
боғ қатор ораларини экишга тайёрлайдиган комбинациялашган машина ротацион иш органининг тури тупроққа ишлов беришга минимал энергия сарфлаб, юқори иш сифати таъминланиши ҳисобга олинган ҳолда танланган;
ротацион иш органи спиралини унинг айланиш ўқига нисбатан жойлашиш бурчаги, юмшаткич ва ротацион иш органи орасидаги ҳамда у билан пушта олгич орасидаги бўйлама масофалар ротацион иш органининг олдида тупроқ уюлмаслиги ҳисобга олиниб асосланган;
ротацион иш органига бериладиган тик юкланиш уни белгиланган чуқурликда ботиб ишлаши шартидан келтириб чиқарилган аналитик ифода асосида аниқланган;
ротацион иш органининг диаметри, спиралининг қадами, унга берилган тик юкланиш ҳамда агрегатнинг ҳаракат тезлиги унинг агротехник ва энергетик иш кўрсаткичларини баҳоловчи регрессия тенгламаларини биргаликда талаблар даражасидаги иш кўрсаткичлари кам энергия сарфлаб таъминланиши шартидан ечиш орқали аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Боғ қатор ораларини бир ўтишда экин экиш учун тайёрлайдиган комбинациялашган машина ротацион иш органи параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
ишлаб чиқилган ротацион иш органи билан жиҳозланган боғ қаторлари ораларини экишга тайёрлайдиган комбинациялашган машинанинг тажриба нусхаси Тошкент вилояти Янгийўл туманидаги фермер хўжаликларида жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 30-майдаги 05/01-05/02-05/04-03-223-сон маълумотномаси). Натижада ушбу комбинациялашган машина қўлланилганда меҳнат сарфи 66,68 фоизга ва эксплуацион харажатлар 55,87 фоизга камайган;
ротацион иш органи билан жиҳозланган комбинациялашган машинанинг саноат нусхаларини ишлаб чиқиш ва тайёрлаш учун унинг лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари (дастлабки талаблар, техник топшириқ ва чизмалар) “БМКБ-Агромаш” АЖ да лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 30-майдаги 05/01-05/02-05/04-03-223-сон маълумотномаси). Натижада, асосланган параметрларга эга бўлган ротацион иш органи билан жиҳозланган боғ қаторлари ораларини бир ўтишда экин экиш учун тайёрлайдиган комбинациялашган машинани ишлаб чиқариш имкони яратилган.