Азаматов Пўлат Тўлқуновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):
“Мамлакат молиявий хавфсизлигини таъминлашда фискал сиёсатдан фойдаланиш истиқболлари”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Iqt5377
Илмий раҳбар: Жумаев Нодир Хосиятович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент халқаро университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент халқаро университети, DSc.22/29.12.2023.I.175.01
Расмий оппонентлар: Юлдашев Обиддин Тошмурзаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Эшов Мансур Пулатович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор
Етакчи ташкилот: Г.В.Плеханов номидаги Россия иқтисодиёт университети Тошкент филилали
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади мамлакат молиявий хавфсизлигини таъминлашда фискал сиёсатдан фойдаланиш самарадорлигини оширишга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мол-мулк солиғи узоқ муддатли даврда ва қўшилган қиймат солиғи қисқа муддатли даврда инфлясияга тескари пропорсионал таъсир кўрсатишини инобатга олган ҳолда, фискал инструментлар орқали инфлясиядан ҳимояланган молиявий хавфсизлик механизми асосланган;
бюджетнинг ижтимоий сиёсатни молиялаштиришга йўналтирилган маблағлари орқали аҳолининг ялпи талабини тартибланган ҳолда шакллантириб, инфлясион босимни пасайтириш натижасида фискал харажатларнинг молиявий хавфсизликка салбий таъсирини юмшатишга қаратилган ёндашув таклиф этилган;
давлат қарзини жорий даврда пропорсионал молиялаштириш жараёнида билвосита солиқларнинг ошиши билан юзага келадиган фискал босимни қисқартириш орқали давлат қарзига хизмат кўрсатишнинг молиявий хавфсизликка нисбатан иқтисодий таҳдидини камайтириш асосланган;
ташқи қарз юкининг иқтисодиётга босимини камайтиришда товарлар экспортининг узоқ муддатли даврда 5–10 фоизга, импортнинг эса 10 фоизгача ўсишига йўл қўйиш орқали валюта оқимининг барқарорлигини таъминлаб, давлат қарзига хизмат кўрсатишнинг салбий таъсирини юмшатишга хизмат қилувчи молиявий хавфсизлик механизмини шакллантириш таклиф этилган;
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
мол-мулк солиғи узоқ муддатли даврда ва қўшилган қиймат солиғи қисқа муддатли даврда инфлясияга тескари пропорсионал таъсир кўрсатишини инобатга олган ҳолда, фискал инструментлар орқали инфлясиядан ҳимояланган молиявий хавфсизлик механизмига доир таклифи Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 24 декабрдаги “2025 йил учун Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети тўғрисида” ЎРҚ-1011-сонли Қонуни 4-илова 3-банди ижросини таъминлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси сенатининг бюдгет ва иқтисодий масалалар қўмитасининг 2025-йил 18-сентябрдаги 05/8613-сон маълумотномаси). Натижада, солиқ юкининг стабилизацион функсиясини кучайтирилиши ҳамда инфлясион хатарларнинг пасайтирилишига эришилган;
бюджетнинг ижтимоий сиёсатни молиялаштиришга йўналтирилган маблағлари орқали аҳолининг ялпи талабини тартибланган ҳолда шакллантириб, инфлясион босимни пасайтириш натижасида фискал харажатларнинг молиявий хавфсизликка салбий таъсирини юмшатишга доир таклифи Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 24 декабрдаги “2025 йил учун Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети тўғрисида” ЎРҚ-1011-сонли Қонуни 3-илова 15-банди ижросини таъминлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси сенатининг бюдгет ва иқтисодий масалалар қўмитасининг 2025-йил 18-сентябрдаги 05/8613-сон маълумотномаси). Натижада, макроиқтисодий барқарорликни таъминлашда бюджетнинг ижтимоий харажатларини тартибга солишга эришилган;
давлат қарзини жорий даврда пропорсионал молиялаштириш жараёнида билвосита солиқларнинг ошиши билан юзага келадиган фискал босимни қисқартириш орқали давлат қарзига хизмат кўрсатишнинг молиявий хавфсизликка нисбатан иқтисодий таҳдидини камайтиришга доир таклифи Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 24 декабрдаги “2025 йил учун Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети тўғрисида” ЎРҚ-1011-сонли Қонуни 10-моддаси 1-хатбоши ижросини таъминлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси сенатининг бюдгет ва иқтисодий масалалар қўмитасининг 2025-йил 18-сентябрдаги 05/8613-сон маълумотномаси). Натижада, давлат қарзи ҳисобидан бюджет тақчиллигини молиялаштиришнинг 3.0 млрд. АҚШ доллари миқдорини самарали тартибга солишга имконият туғилган;
ташқи қарз юкининг иқтисодиётга босимини камайтиришда товарлар экспортининг узоқ муддатли даврда 5–10 фоизга, импортнинг эса 10 фоизгача ўсишига йўл қўйиш орқали валюта оқимининг барқарорлигини таъминлаб, давлат қарзига хизмат кўрсатишнинг салбий таъсирини юмшатишга хизмат қилувчи молиявий хавфсизлик механизмини шакллантиришга доир таклифи Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 24 декабрдаги “2025 йил учун Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети тўғрисида” ЎРҚ-1011-сонли Қонуни 10-моддаси 3-хатбоши ижросини таъминлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси сенатининг бюдгет ва иқтисодий масалалар қўмитасининг 2025-йил 18-сентябрдаги 05/8613-сон маълумотномаси). Натижада, давлат қарзи ҳисобидан янги лойиҳалар қийматининг чекланган миқдори 6,5 млрд. АҚШ доллари миқдорини самарали тартибга солишга имконият туғилган.
