Холиқов Уткир Уктамовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ҳокимият вакилига қаршилик кўрсатганлик учун жавобгарликнинг жиноий-ҳуқуқуй масалалари”, 12.00.08 – Жиноят ҳуқуқи. Жиноят-ижроия ҳуқуқи (юридик фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2020.1.PhD/Yu360
Илмий раҳбар: Абдуқодиров Шерзод Ёқубжонович – юридик фанлари доктори, доцент
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Одил судлов академияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат юридик университети, DSc.0713.05.2020.Yu.22.03.
Расмий оппонентлар: Кабулов Рустам – юридик фанлар доктори, профессор; Воҳидов Суннат Тошмуродович – юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги университети.
Диссертациянинг йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади жиноят ҳуқуқида ҳокимият вакилига ёки фуқаровий бурчини бажараётган шахсга қаршилик кўрсатиш жиноятларининг таркибини комплекс таҳлил қилишдан, мазкур жиноятнинг обектив ва субектив белгилари мазмун ва моҳиятини тушунишга нисбатан тўғри илмий ёндашувни ишлаб чиқишдан, ҳокимият вакилига ёки фуқаровий бурчини бажараётган шахсга қаршилик кўрсатиш жиноятларини квалификация қилиш бўйича муаммоларни бартараф этиш юзасидан аниқ таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
фуқаролар томонидан ҳокимият вакилларининг хизмат кийимини қонунга хилоф равишда кийиб олиб, ижтимоий хавфли қилмишлар содир этилишини олдини олиш зарурати мавжуд эканлиги сабабли ҳокимият вакили бўлмаган шахс томонидан ҳокимият вакилининг хизмат кийими ёки ҳужжатидан фойдаланган ҳолда жиноят содир этишини Жиноят кодексининг 56-моддасига асосан жазони оғирлаштирувчи ҳолат сифатида киритиш зарурлиги асосланган;
ҳокимият вакилларининг қонуний фаолиятига қаршилик кўрсатишлар сони йилдан-йилга ошиб бораётганлиги ҳамда ҳокимият вакиллари ва фуқаровий бурчини бажараётган шахсларнинг ҳаёти ва соғлиғига нисбатан тажовузларларнинг олдини олиш чораларини кучайтириш зарурати юзага келганлиги сабабли Жиноят кодекси 219-моддаси биринчи қисми ҳамда иккинчи қисмининг санксияларини такомиллаштириш бўйича таклифлар асосланган;
ҳокимият органлари ходимлари томонидан фуқароларнинг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш ҳамда ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамлаш мақсадида шахсни ушлаш чоғида унга тушунарли тилда ўз ҳуқуқлари ва ушлаб турилиши асослари тушунтирилиши лозимлиги ҳақидаги қоидани қонунчиликда белгилаш лозимлиги асосланган;
давлат органлари ва ташкилотлари обектларини қўриқлаш жараёнларига хусусиий секторни жалб этиш ва бу билан қўроқлов остига олинадиган обектлар сонини оширишга муайян эҳтиёжлар пайдо бўлганлиги сабабали давлат органлари ва ташкилотлари ўз обектларини қўриқлаш учун юридик шахс ташкил этмасдан таркибий бўлинма ёки алоҳида ходим – идоравий қоровуллик бўлинмалари ташкил этиши мумкинлиги асосланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ҳокимият вакилига қаршилик кўрсатганлик учун жавобгарлик бўйича тадқиқотнинг қуйидаги таклифлари амалиётга жорий этилган:
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018-йил 15-майдаги “Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилиги тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тоʻгʻрисида”ги ПҚ-3723-сон қарори билан тасдиқланган “Оʻзбекистон Республикасининг Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштириш консепсıясı” асосида ишлаб чиқилаётган Жиноят кодексининг янги таҳрирдаги лойиҳаси 56-моддаси (Жазони оғирлаштирувчи ҳолатлар)ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг 2022-йил 28- мартдаги 27/2-52-22-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг қабул қилиниши суд томонидан жазо тайинлашда қилмишнинг ижтимоий хавфлилигини инобатга олган ҳолда жазо тайинлаш ҳамда ушбу турдаги жиноятларни олдини олишга хизмат қилади;
Ўзбекистон Республикасининг 2021-йил 4-октябрдаги “Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига ўзгартишлар киритиш ҳақида”ги ЎРҚ-719-сонли Қонуни билан Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 219-моддаси 1-қисми санксиясини янги таҳрирда баён қилишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг 2023-йил 26-априлдаги 29-сонли маълумотномаси). Ушбу таклифнинг қабул қилиниши ҳокимият вакилига ёки фуқаровий бурчини бажараётган шахсга қаршилик кўрсатиш жинояти учун жазонинг мутаносиблиги таъминлаган;
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 22-июлдаги 399-сонли қарори билан тасдиқланган “Ички ишлар органлари патрул-пост хизмати саф бўлинмалари ходимлари томонидан жамоат жойларида фуқароларни электрон идентификация қилиш тартиби тўғрисида”ги низомнинг 9-банди олтинчи хатбошини “шахсни ушлаш чоғида унга тушунарли тилда ўз ҳуқуқлари ва ушлаб турилиши асослари тушунтирилиши лозимлиги” таҳририда баён қилинишида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024-йил 11-июндаги 12-15-44-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг қабул қилиниши гумон қилинувчи, айбланувчи ёки бошқача тарзда ушлаб турилган шахснинг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлашга хизмат қилади;
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 14-октябрдаги 598-сонли қарори билан тасдиқланган “Давлат органлари ва ташкилотлари идоравий қоровуллик бўлинмаларининг ҳуқуқбузарлик ва ҳодисалар юзасидан ички ишлар органлари ва Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси бўлинмаларини хабардор қилиш ҳамда ўзаро ҳамкорлик қилиш тартиби ҳақида”ги низомнинг 3-банди иккинчи хатбошиси “Давлат органлари ва ташкилотлари ўз обектларини қўриқлаш учун юридик шахс ташкил этмасдан таркибий бўлинма ёки алоҳида ходим – идоравий қоровуллик бўлинмалари ташкил этиш лозим” деган таҳрирда шакллантиришда инобатга олинган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024-йил 11-июндаги 12-15-44-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг қабул қилиниши қўриқланаётган обектнинг ҳамда уни қўриқлашни амалга оширувчи хизматчининг хавфсизлигини таъминлашга хизмат қилади.